Глюктің "Армида" операсы және француз опера тарихындағы орны

Кіріспе

1777 жылы Кристоф Виллибальд Глюктің операсы, осы атпен басқа да шығармалар бар.

Армида – Кристоф Виллибальд Глюктің Филипп Киньоның либреттосына жазылған операсы. Композитордың Париж сахнасы үшін жасаған бесінші туындысы және өзінің ең сүйікті шығармасы саналатын бұл опера алғаш рет 1777 жылдың 23 қыркүйегінде Париждегі Корольдік сарайдың екінші залында Académie Royale de Musique театры сахнасында қойылды.

Негізгі мәліметтер және жұмыс тәжірибесі

Глюк 1686 жылы Филипп Киноның Лулли үшін жазған либреттосын, Торквато Тассоның «Иерусалимді азат ету» (Jerusalemme liberata) шығармасына негіздеп жазды. «Армида» шығармасын жазғанда Глюк француздық дәстүрлерге тікелей қарсы тұрды. Лулли мен Кино Францияда опера өнерінің негізін қалаушылар болды және «Армида» олардың шедеврi ретiнде танылды. Сондықтан Глюк Киноның сөздеріне жаңа музыка жазуға батыл қадам жасады. 1765 жылы Жан Жозеф де Мондонвилльдің «Тезе» либреттосына жаңа опера жазуға жасаған ұқсас әрекет апатқа ұшырады, көрермендер Луллидің түпнұсқасын қайта қоюды талап етті. «Армиданы» пайдалану арқылы Глюк француздық практиканың ұзақ жылдар бойы қалыптасқан және бұзылмайтын сияқты идеалдарына қарсы шықты. Осы процесте ол осы құндылықтарды «заманауи» композициялық сезімталдық арқылы жаңартуға болатынын көрсетті. Бұл мәселе француз зиялылары арасында үлкен дау-жанжалға себеп болды. Глюк француздық сезімталдыққа тиді, және «Армида» оның ең танымал шығармаларының бірі болмаса да, ол француз опералық дәстүрінде маңызды өлшемшарт болып қала берді және Берлиоз оны естеліктерінде жоғары бағалады. Глюк Лулли/Кино операларын қайта жаңғыртуға сәндік үрдіс қосты: Глюктің бәсекелесі Пиччини 1778 жылы «Роланд» және 1780 жылы «Атис» операларын оның үлгісімен жазды. Сол жылы Филидор жаңа «Персе» операсын шығарды, ал Госек 1782 жылы «Тезе» операсының нұсқасын ұсынды. Глюктің өзі «Роланд» операсы бойынша жұмыс істеген, бірақ Пиччини сол либреттоны қолданғанын естіген соң, одан бас тартты. «Армида» XVIII ғасырдың соңы мен XIX ғасырдың басында Париждің Ұлттық музыка академиясының репертуарында болды және 1805, 1811, 1818, 1819 және 1825 жылдары қайта қойылды. 1866 жылы Эмиль Перрин режиссерлік еткен жаңа қойылымда декорацияларды Эдуард Десплешин (II акт), Огюст Альфред Рубе және Филипп Шаперон (III акт), ал Чарльз Антуан Камбон (IV және V акттар) жасады. 1905 жылдың 12 сәуірінде Опера театрында тағы бір үлкен бюджетпен қойылым қойылды, онда басты рөлді Люсьен Бреваль, Элис Верле, Агустарелло Аффре, Дин Гилли және Женевье Викс ойнады. Киімдерді Чарльз Бьянчини мен Чарльз Бету, ал декорацияларды Камбонның шәкірті Эжен Карпезат (I акт), Амабл (II және V акттар) және Марсель Джамбон мен Александр Бэйли (III және IV акттар) жасады. Операның 1905 жылғы қойылымынан кейін, 1905 жылдың 7 қарашасында Брюссельдегі Théâtre de la Monnaie театрында үлкен бюджетпен сахналанды. Глюк сарқасы Франсуа Огюст Геверт бақылауында болды, онда титулдық рөлді Фелия Литвинне ойнады, костюмдерді символист суретші Фернан Хнопф жасады, ал Альберт Дубоск сегіз декорация жасады. Өте сәтті болған бұл сәнді қойылым алғашқы қырық қойылымнан кейін 1909, 1924 және 1948 жылдары қайта қойылды. Метрополитен Операсы 1910–1911 жылдардағы маусымын ашу үшін осы шығарманы сахналады. Тосканини Олив Фремстад, Луиза Гомер және Энрико Карузо бастаған актерлік құрамды жүргізді.

Gluck set the same libretto Philippe Quinault had written for Lully in 1686, based on Torquato Tasso's Gerusalemme liberata (Jerusalem Delivered). Gluck seemed at ease in facing French traditions head on when he composed Armide. Lully and Quinault were the very founders of serious opera in France and Armide was generally recognized as their masterpiece, so it was a bold move on Gluck's part to write new music to Quinault's words. A similar attempt to write a new opera to the libretto of Thésée by Jean Joseph de Mondonville in 1765 had ended in disaster, with audiences demanding it be replaced by Lully's original. By utilizing Armide, Gluck challenged the long standing and apparently inviolable ideals of French practice, and in the process he revealed these values capable of renewal through "modern" compositional sensitivities. Critical response and resultant polemic resulted in one of those grand imbroglios common to French intellectual life. Gluck struck a nerve in French sensitivities, and whereas Armide was not one of his more popular works, it remained a critical touchstone in the French operatic tradition and was warmly praised by Berlioz in his Memoirs. Gluck also set a minor fashion for resetting Lully/Quinault operas: Gluck's rival Piccinni followed his example with Roland in 1778 and Atys in 1780; in the same year, Philidor produced a new Persée; and Gossec offered his version of Thésée in 1782. Gluck himself is said to have been working on an opera based on Roland, but he abandoned it when he heard Piccinni had taken on the same libretto. Armide remained on the repertoire of the Parisian Académie Nationale de Musique throughout the late eighteenth and early nineteenth century, with revivals held in 1805, 1811, 1818, 1819 and 1825. A new production directed by Émile Perrin in 1866 featured sets by Édouard Desplechin (Act II), Auguste Alfred Rubé and Philippe Chaperon (Act III), and Charles Antoine Cambon (Acts IV and V). Another big budget production was staged at the Opéra on 12 April 1905, starring Lucienne Bréval in the title role, Alice Verlet, Agustarello Affre, Dinh Gilly, and Geneviève Vix. The costumes were designed by Charles Bianchini and Charles Bétout; the sets were by Cambon's student Eugène Carpezat (Act I), Amable (Acts II and V), and Marcel Jambon and Alexandre Bailly (Acts III and IV). The Opéra's 1905 production was followed on 7 November 1905 by a big budget staging at the Théâtre de la Monnaie in Brussels. Overseen by Gluck connoisseur François Auguste Gevaert, it featured Félia Litvinne in the title role, costumes by the symbolist artist Fernand Khnopff, and eight sets by Albert Dubosq. Hugely successful, this sumptuous production enjoyed a first run of forty performances, with subsequent revivals in 1909, 1924 and 1948. The Metropolitan Opera staged the work for the opening of its 1910–1911 season. Toscanini conducted a cast led by Olive Fremstad, Louise Homer and Enrico Caruso.

Рөлдер

Рольдер:
Дауыс түрі
Премьералық актерлік құрам, 23 қыркүйек 1777 (дирижер)
Армида, сиқыршы, Дамаск принцессасы сопрано Розали Левассер
Рено, крестонос, Жозеф Легросқа қарсы haute contre
Фенис, Армиданың сенімдісі сопрано М. ле Буржуа
Сидония, Армиданың сенімдісі сопрано М. ле Шатэунёф
Гидраот, сиқыршы, Дамаск патшасы баритон Николас Гелин
Нефть контральто Селеста [Селестин] Дюранси
Даниялық рыцарь, крестонос тенор Этьен Лайнез (немесе Лайне)
Убальде, крестонос баритон Генри Ларриве
Люсинда түріндегі демон, Даниялық рыцардың сүйіктісі сопрано Анна Мари Жанна Гавадан "l'aînée"
Мелисса түріндегі демон, Убальденнің сүйіктісі сопрано Антуанетта Сециль де Сент-Юберти
Аронте, Армиданың тұтқындарына жауапты баритон Жорж Дюран
Артемидор, крестонос тенор Тиро
Найада сопрано Анна Мари Жанна Гавадан "l'aînée"
Шопан қызы сопрано Анна Мари Жанна Гавадан "l'aînée"
Қызық сопрано Антуанетта Сециль де Сент-Юберти
Дамаск халқы, нимфалар, шопандар мен шопан қыздары, Нефтьдің сүйемелдеушілері, демон, Қызықтар, хор жетекшілері.

Қысқаша мазмұны

Сюжет желісі үшін Луллидің "Армида" операсын қараңыз. Глюк либреттоны өзгеріссіз қалдырды, бірақ аллегориялық прологты алып тастап, үшінші актінің соңына өзі қосымша бірнеше жол жазды. Рөлдер мен дауыстардың бөлінуі де Лулли операсындағыдай.