Кіріспе

Кәсіподақ

Жалпы Еңбек Конфедерациясы (испанша: Confederación General del Trabajo, CGT) – Аргентинадағы ұлттық кәсіподақ федерациясы. Ол 1930 жылдың 27 қыркүйегінде АҚШ (Аргентиналық кәсіподақтар одағы) және АОА (Аргентина жұмысшылар конфедерациясы) кәсіподақтарының бірігуі нәтижесінде құрылды. Аргентинадағы жұмыс істейтін бес адамның бірі және кәсіподаққа мүше болып тіркелген үш жұмысшының екеуі – CGT-ге мүше, ол әлемдегі ең ірі еңбек федерацияларының бірі. Ол 1930 жылы социалистер, коммунистер және тәуелсіздердің бастамасымен көптеген бағыттарды біріктіретін орталық құру мақсатында құрылды. 1945 жылға дейін социалистер басымдық құрды, ал содан бері перонистердің ықпалы күшті.

Абыройсыз онжылдықтағы КГТ

CGT 1930 жылдың 27 қыркүйегінде Аргентинаның Социалистік жұмысшылар конфедерациясы (COA) мен Революциялық синдикалистік Аргентина кәсіподақтарының одағы (USA) арасындағы келісім нәтижесінде құрылды, бұл FORA IX (Аргентинаның аймақтық жұмысшылар федерациясы, Тоғызыншы съез) орнына келді; кейіннен кіші, коммунистік бағытты ұстанған кәсіподақтар да CGT-ге қосылды. COA, Аргентинадағы теміржол көлігі саласындағы екі кәсіподақты (Unión Ferroviaria және La Fraternidad) қамтыды және 100 000 мүшесімен екеуінің арасында ең ірісі болды; ал USA телефон, порты, трамвай және мемлекеттік сектор кәсіподақтарын біріктіріп, 15 000 өкілді. 1930 жылдардың «ұятты онжылдығы» мен одан кейінгі өнеркәсіптік даму кезеңінде CGT тарихи тұрғысынан анархистік болған FORA V (Аргентинаның аймақтық жұмысшылар федерациясы, Бесінші съез) кәсіподағымен бәсекелесіп, күшті одақ ретінде қалыптаса бастады. Бастапқыда теміржол саласына бағытталған CGT-ның 1930 жылдардағы басшылары Луис Серрути мен Хосе Доменек (Unión Ferroviaria); Анхель Борленги (Confederación General de Empleados de Comercio); және Франсиско Перес Леирос (Unión de Obreros Municipales) болды. CGT Халықаралық кәсіподақтар федерациясының Аргентиналық бөлімшесіне айналды (USA және COA екі ұйымның да қысқа мерзімге мүше болған). 1935 жылы социалистер мен революциялық синдикалистер арасындағы қайшылықтар CGT-ның бөлінуіне әкелді, нәтижесінде CGT Independencia (Социалистер мен коммунистер) және CGT Catamarca (Революциялық синдикалистер) құрылды. Соңғысы 1937 жылы Аргентинаның кәсіподақтар одағын (USA) қайта құрды. 1942 жылы CGT тағы да бөлінді, нәтижесінде коммунизмге қарсы социалистік теміржолшы Хосе Доменех басқарған CGT n°1 және социалист (Перес Леирос) басқарған CGT n°2 құрылды, ол коммунистік кәсіподақтарды (құрылыс, ет өңдеу, баспа) және Борленги басқарған бөлшек сауда қызметкерлерінің кәсіподағы және Перес Леирос басқарған коммуналдық қызметкерлердің кәсіподағы сияқты маңызды социалистік кәсіподақтарды біріктірді.

"43 жылғы революция"нан кейінгі КГТ

1943 жылғы төңкерістен кейін оның басшылары Еңбек министрі, полковник Хуан Перонның жұмысшы табына бағытталған саясатын қабылдады. CGT көптеген кәсіподақ өкілдерінің 1943 жылы әскери үкімет таратып жіберген CGT №2 мүшелеріне қосылуының нәтижесінде қайта біріктірілді. Перон үкіметтен шеттетіліп, Мартин Гарсия аралына қамалған кезде, CGT 1945 жылғы 17 қазанда Майо алаңында кең ауқымды халықтық демонстрация ұйымдастырды, бұл Перонды түрмеден босатуға және сайлау шақыруға мүмкіндік берді. Сол күні Еңбек партиясы (Partido Laborista) құрылып, CGT 1946 жылғы ақпан сайлауларында Перонды қолдаған негізгі күштердің бірі болды. 1947 жылы Еңбек партиясы Перон партиясына бірікті, ал CGT Перон қозғалысының ең беделді тірегіне айналды, сондай-ақ Перон үкіметі мойындаған жалғыз кәсіподақ болып табылды. CGT-ның екі өкілі, социалист Анхель Борленги және Хуан Атилио Брамулья тиісінше Ішкі істер министрі және Сыртқы істер министрі болып тағайындалды. Еңбекшілермен ең жақын байланысы бар әскери шенеунік полковник Доминго Мерканте Буэнос-Айрес облысының губернаторы (маңызды сайлау округі) болып сайланды. Оның басшылығымен CGT қолдаған көптеген маңызды әлеуметтік реформалар қабылданы немесе кеңейтілді, олардың ішінде: ең төменгі жалақы мөлшері; еңбек соты; ұжымдық келісімдерді жүргізу құқығы; тұрғын үй, денсаулық сақтау және білім беру салаларын жақсарту; әлеуметтік қамсыздандыру; зейнетақы; импортты алмастыру индустриясын дамытуға бағытталған экономикалық саясат; нақты жалақының 50%-ға дейін өсуі; және ұлттық табыстағы жұмыскерлердің үлесі 45%-дан рекордтық 58%-ға дейін өсті.

1950 жылдан 1980 жылға дейінгі демократиялық кезең

1955 жылы Перонды биліктен қулатып, перонизмді тыйым салған Революция Либертадора әскери төңкерісінен кейін CGT-ге саяси қызметке тыйым салынды және оның басшылығы үкімет тағайындаған адамдармен ауыстырылды. Жауап ретінде CGT Перонға қатысты тыйымды жою және оның эмиграциядан оралуын қамтамасыз ету мақсатымен тұрақсыздандыру науқанын бастады. Нақты жалақының төмендеуі мен саяси репрессияларға байланысты үздіксіз ереуілдер кезінде AOT тоқыма жұмысшыларының жетекшісі Андрес Фрамини мен президент Артуро Фрондизи 1961 жылы CGT-ге қатысты алты жылдық мәжбүрлі мемлекеттік басқаруды тоқтату туралы келісімге келді. Бұл уақытша жеңілдік, сондай-ақ 1962 жылы перонистерге сайлауға тыйым салудың алынуы Фрондизидің құлауына әкеп соқты. 1960 жылдары CGT басшылары «Перонсыз перонизмді» құруға тырысты – яғни Хуан Перон қалыптастырған халықшылдық идеалдарды сақтайтын, бірақ 1940-1950 жылдары оның айналасында қалыптасқан жеке культке қарсы шығатын перонизмнің бір түрі. Бұл стратегияның негізгі жақтаушылары бұрынғы Сыртқы істер министрі Хуан Атилио Брамулья құрған Unión Popular (Unión Ferroviaria теміржолшылар кәсіби одағының бас кеңесшісі ретінде еңбек және Перон арасындағы одақты құруда маңызды рөл атқарды) және UOM металлургия жұмысшыларының жетекшісі Аугусто Вандор болды. Вандор Перонның қарсылығына қарамастан, CGT-нің сайлауға белсенді қатысуын қолдады және осы қозғалыстың негізгі тұлғасына айналды. Вандор мен Перон екеуі де 1966 жылы президент Артуро Ильяның құлатылуын қолдады, бірақ кейін диктатор Хуан Карлос Онганиямен келісімге келе алмады.

1968 жылы CGT-Azopardo және CGT de los Argentinos арасында бөліну

1968 жылы Бас редакция одағының жетекшісі Раймундо Онгароның Бас хатшы болып сайлануы CGT-де жаңа шиеленіске әкелді. Бұл, Онгаро мен басқа еңбек көшбасшылары арасындағы бәсекелестікке, сондай-ақ Еңбек министрі Рубенс Сан-Себастьянның "бөліп үкімдеу" стратегиясына байланысты болды (ол Онгароның сайлауын растаудан бас тартқандықтан, бұл шиеленістің туындауына себепкер болды). CGT енді әскери хунтамен ынтымақтастық жақтаушыларынан – «қатысушылар» деп те аталатын, CGT-нің бас хатшысы Аугусто Вандор, сондай-ақ Хосе Алонсо және болашақ бас хатшы Жозе Игнасио Руччиден; және Онгаро басқарған радикалды кәсіподақ – CGTA (CGT de los Argentinos) құрамына бірікті. CGTA құрамында Кордованың электр және жарық жұмысшыларының жетекшісі Агустин Тоско да болды, ол 1969 жылғы Кордобазо студенттік еңбек көтерілісінде маңызды рөл атқарды, оның барысында жалпы ереуілге шақырды. Әскери хунта CGTA басшылығының көпшілігін тұтқындады, олар Үшінші әлем үшін діни қызметкерлер қозғалысы, бостандық теологиясы және Grupo Cine Liberación киноқозғалысы сияқты солшыл идеяларға жақын болды. Жозе Алонсо мен Құрылыс кәсіподағының жетекшісі Рохелио Кория басқарған Nueva Corriente de Opinión (немесе Қатысушылық) 596,863 мүшесімен мақтанса, Вандор басқарған CGT Azopardo 770,085 мүшесімен және Конфедерациялық конгресте басымдыққа ие болды. Руччи диктатурамен жақсы қарым-қатынас жасап, қартайған Перонның достығына қол жеткізді. Келесі жылдар жиі қанды ішкі даулармен және солшыл Монтонероларға қарсы күреспен өтті, алайда 1973 жылдың қыркүйегінде коммандос бас хатшы Руччиниң өмірін құртып жіберді. Монтонеролар жауапкершілікті мойындамады, бірақ олар Руччидің өліміне кінәланды, бұл оқиға Монтонеролар мен Аргентиналық антикоммунистік альянс бастаған сол және оңшыл перонистер арасындағы қақтығысты күшейтті. Солшылдардың қолынан қаза тапқан басқа CGT көшбасшыларының арасында Машина және автоөнеркәсіпшілер одағының жетекшісі Дирк Клостерман және Құрылыс одағының жетекшісі Рохелио Кория болды.

Лас соғыс

Коммунистікке қарсы болған КГТ 1975 жылы Халықаралық еркін кәсіподақтар конфедерациясына (ICFTU) қосылды. Алайда 1976 жылғы наурыздағы төңкерістен кейін 100 мың фабриканың 10 мың делегаты тұтқындалды. 1970 жылдардың екінші жартысындағы "Қырлы соғыс" кезінде жоғалғандардың кем дегенде 2700-і немесе 30% -ы жұмысшы табына жатты; бұл КГТ-ның көптеген басшылары мен белсенділерін, әсіресе Кордова автожұмысшылар одағының Рене Саламанкасын және Жарық және Энергия одағының жетекшісі Оскар Смитти қамтыды. Бастапқыда уақытша тоқтатылған КГТ кейіннен хунта таратып жіберді. 1978 жылға қарай, заңсыз деп танылғанына қарамастан, КГТ кәсіподақтары екі фракцияға білінді: бірі диктатураға қарсы күресті қолдады ("25 комиссиясы" деп белгілі болды), ал екіншісі әскерилермен келіссөздер жүргізуді жақтады, алдымен CNT, содан кейін CGT Azopardo (Рамон Балдассини мен Хорхе Триака басқарды); CGT Brasil және CGT Azopardo штаб-пәтері орналасқан көшелердің атымен аталды. Осылайша CGT Azopardo әскери диктатурамен қызметкерлердің медициналық сақтандыру ұйымдарын бақылау туралы келіссөздер жүргізе алды. КГТ және еңбек жалпы алғанда, тікелей басып-жабудан өзге, Экономика министрі Хосе Альфредо Мартинес де Хоздың экономикалық саясатындағы оңға қарай бұрылыспен де қысымға ұшырады. Нақты жалақының 40% төмендеуіне әкелген жалақыны бірнеше рет тоқтату, сондай-ақ өнеркәсіптік өндіріс пен ішкі несиеге зиян келтірген еркін сауда саясаты және қаржылық реттеуден бас тарту КГТ-ға кері әсер етті. Сондықтан "25 комиссиясы" 1979 жылдың 27 сәуірінде диктатураға қарсы бірінші жалпы ереуілді жариялады, ал оның басшылары түрмеге қамалды. Ресми түрде тыйым салынғанына қарамастан, осы кәсіподақтар 1980 жылдың 7 қарашасында КГТ-ны "CGT Brasil" деп қайта құрды және Сыра жұмысшылары одағының жетекшісі Сауль Убальдиниді бас хатшы етіп сайлады. Қайта құрылған КГТ 1981 жылдың 22 шілдесінде екінші жалпы ереуілді жариялады, себебі банктердің құлдырауы күрт дағдарысқа әкелді және ондаған мың адамды жинады. 1982 жылдың 30 наурызында демократияны қолдауға арналған демонстрацияларға одан да көп адам қатысты. Мыңдаған адам қамауға алынды, ал екі күннен кейін, қатты әлсіреген әскери хунта Фолкленд соғысын бастады, бұл ұлтшылдық сезімді күшейту және елді өз билігі артында біріктіруге бағытталған сәтсіз әрекет болды. КГТ 1983 жылғы сайлаудан кейін Убальдини басшылығымен қайта біріктірілді. Нақты жалақының қайтадан төмендеуіне байланысты Альфонсин үкіметі кезінде КГТ 13 жалпы ереуілге шақырды, сондай-ақ жүздеген салалық ереуілдер ұйымдастырды. 1989 жылы экономиканы құлдыратқан гиперинфляция кезінде КГТ Justicialist партиясының үміткері Карлос Менемді қолдау үшін 26 тармақты бағдарлама ұсынды, оның ішінде сыртқы борышты бір жақты түрде дефолт деп жариялау сияқты шаралар бар еді. Менем 1989 жылғы сайлауда популистік платформамен жеңіске жетті, бірақ экономика министрлігін ірі агробизнес компаниясы Bunge y Born-ға тапсырды. Бұл 1989 жылдың соңында КГТ-де жарылысқа әкелді, бірақ 1991 жылы өткен конференцияда жаңа Экономика министрі Доминго Каваллоның еркін нарық саясаты туралы алаңдаушылықтар басымдыққа ие болғаннан кейін КГТ қайтадан біріктірілді. Келісімге сәйкес, одақ шараларды шартты түрде қолдауға келісті, бұл экономикалық өсімді қайтадан қозғады. Басып айтуға болатын Убальдинидің орнына Жарық және Энергия жұмысшылары одағының жетекшісі Оскар Лескано келді. Осы күш көрсетулерден басқа, КГТ, Азық-түлік өңдеу одағының жетекшісі Родольфо Даер басшылығымен, Justicialist партиясының мүддесі үшін еңбекке қарсы Менеммен келісімге келді. 1997 жылғы аралық сайлаудағы партияның жеңілісі 1999 жылғы сайлаудағы мүмкіндіктеріне (олар жеңіліске ұшырады) жаман әсер етті.