Уильям Балмейн: Австралияның алғашқы хирургтерінің бірі

Кіріспе

Корольдік теңіз флотының хирургы (1762–1803)

Уильям Балмен (2 ақпан 1762 – 17 қараша 1803) – Шотландияда туған теңіз хирургы және азаматтық әкімші. Ол Бірінші флотпен Австралиядағы алғашқы еуропалық қонысты құру үшін хирург көмекшісі ретінде саяхаттады, кейін Жаңа Оңтүстік Уэльс үшін бас хирург қызметіне тағайындалды.

Ерте өмір және мансап

Балмен Шотландияның Пертшир графтығындағы Ринд қауымындағы Балхепбернде Александр Балменнің (1714 ж.т.) – фермер және оның екінші әйелі Джейн Хендерсон отбасында дүниеге келді. Оның ерте өмірінен көп мәлімет жоқ, бірақ 1779 жылы ол Эдинбург университетінде медицина студенті болып қабылданды. Келесі жылы ол Корольдік теңіз флотына хирург көмекшісі болып оқуға түсті. 1784 жылдың қарашасынан бастап ол Оңтүстік-Батыс Африканың (Намибия) Дас-Волтас аймағын зерттеу кезінде "Наутилус" кемесінде қызмет етті. Британ үкіметі сол кезде ағылшын түрмелері мен кемелерінде тығырыққа тірелген сотталғандарды орналастыру үшін ықтимал орын ретінде қарастырды. 1786 жылдың 21 қазанында Балмен Жаңа Оңтүстік Уэльсте жаңа колония құруға арналған офицерлер тобына қосылуға өтініш берді және бас хирург Джон Уайттың үшінші көмекші хирургы болып тағайындалды. Он бір кеме, оның ішінде алты көліктік кеме, 772 сотталған, офицерлер, теңізшілер, экипаждар және бірнеше әйелдер мен балаларды алып, белгісіз жағалауға жету үшін 16093 км-ден астам қашықтықты жүрді. Флот аттанғанға дейін Балмен Портсмутте кең таралған сотқын ауруын дұрыс анықтады. Ол "Александр" кемесінде хирург ретінде сапарлады. Сапар барысында Балмен флоттың алғашқы баласын дүниеге әкелді.

Жаңа Оңтүстік Уэльстегі хирург көмекшісі

Сидней портындағы Порт-Джексонға келген хирургтар ауруларды шатырларда емдеп, сонымен қатар ағаштан жасалған жедел жәрдем ауруханаларын салуды қадағалап отырды. 1788 жылдың тамызында Бальмен мен бас хирург Джон Уайт арасындағы шиеленіс соншалықты күшейді, олар пістолетпен дуэль өткізді, нәтижесінде Бальмен оң жамбасына шағын жарақат алды. Ральф Кларк: «Егер губернатор бұл мәселеге араласпағанда және Аскалипийдің екі ұлын науқастардың қолынан найза ұшымен қан алудың, бір-бірінен тапаншамен оқпен қан алудан гөрі әлдеқайда жақсы екендігіне көндірмегенде, бұл оқиға басқаша аяналатын еді», – деп түсіндірді. Алғашқы қоныс ауыр азық-түлік тапшылығынан зардап шекті. 1788 жылдың желтоқсан айында Бальмен «жетіспеушілік салдарынан» бір сотқынның қайтыс болғанын тіркеді. Уайт қоныстан кеткен кезде Бальмен тек қарапайым құрал-жабдықтармен жабдықталған және оқытылмаған сотталғандардың көмегімен уақытша аурухананың басшысы болды. 1790 жылдың ортасында Екінші флоттың келуі Бальмен мен басқа хирургтарға жаңа сынақтар тудырды. Сотқынға жасалған қатыгездік соншалық, олар көптеген ауру және өлім-жітімге ұшыраған адамдармен бетпе-бет келді, ал екі ай ішінде өлім-жітім көрсеткіші күрт өсті. 1790 жылдың қыркүйегінде губернатор Артур Филипптің иығына Виллемеринг есімді аборигеннің сөңгесі тиді. Бальмен шеберлікпен иығынан шығып тұрған сынған сөңгені алып тастап, жараны таңды. Генри Уотерхаус операцияны былай сипаттады: «Біз екі сағат ішінде Сидней шығанағына жеттік, дереу хирургтар шақырылды, ал Балмен мырза құралдарымен келді. Ол жараны қарап шыққаннан кейін губернатор одан ашық сұрады, оның істерін реттеуге қанша уақыты бар екенін білгісі келді, бірақ Балмен мырза барлығымызды оның жарасынан қандай да бір қауіпті салдар күтпемейтініне сендіріп, қуантты. Содан кейін сөңге алынып тасталды». Филипп оның еңбегін бағалап, оны Норфолк аралы колониясының хирургы қызметіне тағайындады.

On arrival at Port Jackson, Sydney Harbour, the surgeons had the difficult task of attending to the sick in tents while supervising the construction of emergency timber hospital huts. By August 1788 tensions between Balmain and the principal surgeon, John White, became so great that they fought a duel with pistols in which Balmain received a small flesh wound in the right thigh. Ralph Clark commented "it would not have rested there had the governor not taken the matter in hand and convinced the two sons of Aescalipius that it was much better to draw blood with the point of their lance from the arm of their patients than to do it with pistol balls from each other." The early settlement suffered from severe lack of food. In December 1788 Balmain recorded that a convict had died from 'want of sustenance'. When White was absent from the settlement, Balmain found himself in charge of the makeshift hospital, stocked with only rudimentary supplies, and assisted by untrained convict personnel. The arrival of the Second Fleet in mid 1790 threw up new challenges for Balmain and the other surgeons. The treatment of the convicts had been so harsh that they were confronted with large numbers of sick and dying people, and the death rate rose alarmingly over a two month period. In September 1790 Governor Arthur Phillip was speared in the shoulder by an Aboriginal man named Willemering at the place he named Manly. Balmain skillfully removed the broken spear which was protruding through the shoulder and dressed the wound. Henry Waterhouse described the operation: "We got up within two hours to Sydney Cove, when the surgeons were immediately sent for and Mr Balmain attended with his instruments. On his examining the wound, the governor desired him candidly to tell him how many hours he had to settle his affairs but Mr Balmain made us all happy by confidently assuring the governor he did not apprehend any fatal consequences from the wound. The spear was then extracted." Phillip expressed his appreciation by appointing him to the post of Surgeon to the Norfolk Island Colony.

Норфолк аралында

Бальмен 1791 жылдың қараша айында Норфолк аралына келді. Сол кемемен Маргарет Доусон есімді жас қылмыскер де келген еді. Ол Лондонда қызметші болып жұмыс істеген және 1786 жылдың ақпанында жұмыс берушісінен ұрлық жасағаны үшін жеті жылға сотталған. Он бес жасында ол "Леди Пенрин" кемесімен сапар шеккен Бірінші Флоттағы ең жас қылмыскерлердің бірі болды. Бальмен оны Сиднейде қаншалықты жақсы білгені белгісіз, бірақ олар 1794 жылдың мамырында Норфолк аралында Анна есімді қыз дүниеге келгеніне себеп болған ресми емес қарым-қатынас құрды. 1793 жылдың 22 қазанында Бальмен аралда өткен алғашқы отырыстың хаттамасына қол қойғандардың қатарында болды. 1794 жылдың қаңтарында Норфолк аралының коменданты Филипп Гидли Кинг Бальменді Норфолк аралының азаматтық судьясы етіп тағайындады. Осы қызметінде ол еңбек және тауарлар бағасын бекітетін жарлыққа қол қойды, сондай-ақ спирттік ішімдіктер сатудан түскен алымдар мектептер ашуға жұмсалатынын жариялады. Әділеттілігі мен сезімталдығы арқасында ол 1794 жылдың қараша айында ойын үйінің жанында болған төбелес салдарынан сарбаздар мен қылмыскерлер арасындағы көтерілісті басуға көмектесті. Джон Уайт Англияға демалысқа кеткенде, Бальмен Сиднейге бас хирург міндетін атқару үшін қайтарылды. Ол отбасымен бірге 1795 жылдың тамызында Норфолк аралын тастап кетті. Келесі айда болған дауылда олар қалдырған малдың көп бөлігі қирады.

Сиднейдегі кейінгі жылдары

1797 жылдың мамыр айында Уайттың отставкасынан кейін Балмен колонияның Бас хирург болып тағайындалды. Осы кезде 1600 қоныс аударушы және бірнеше мың сотталған адам болды, бірақ Балменнің тек бір хирург көмекшісі болды және тұтас халықтың денсаулығына қарайтын жұмыс ауыр да, көңіл көншітпейтін де болды. Ол жаңа губернатор Джон Хантерден көмек және жалақыны арттыру туралы өтініш жасады, бірақ оған Жаңа Оңтүстік Уэльсте Азаматтық судья болып тағайындалумен ғана сыйлықталды. Оның алғашқы міндеттерінің бірі – 1797 жылдың мамыр айында «Британия» кемесіндегі сотталғандарға қатысты тергеуді жүргізген сотқа қатысу болды. Ол көліктердегі медициналық көмекті жақсарту бойынша ұсыныстар жасады, бірақ олар қабылданбады. Губернатор Хантер оны «белсенді және жігерлі судья» деп сипаттады. Магистрат ретінде оның міндеті – Жаңа Оңтүстік Уэльс корпусының көбінесе мақтанды сарбаздары мен қоныс аударушылар арасындағы шатқақ бейбітшілікті сақтау болды. Бұл Джон Бауганның, ұн диірменін ашуға тырысқан қоныс аударушының ісіне әкелді. 1796 жылдың ақпанында сарбаздар мен офицерлер Бауганның үйін қиратты және оның өміріне қауіп төндірді. Балмен Бауганға қорғаныс уәде етіп, оны сарбаздарға қарсы куәлік беруге шақырғанда, Корпус оның «Корпустың ісіне ұятты түрде қатыгездікпен араласуына» наразылық білдірді. Бұл оқиға Балменнің өкілі болған колонияның азаматтық билігі мен капитан Джон Маккартурдың өкілі болған әскери биліктің арасындағы күш сынағына айналды. Ақырында, мәселе тоқтатылды (Балмен дуэльге шақыруын кері алғаннан кейін), және Балмен жалақысын аздап арттырды. Жаңа Оңтүстік Уэльс корпусы келесі 15 жыл бойы губернаторлар мен азаматтық билік органдарының басты кедергісі болып қала берді. Басқа екі судья тағайындалса да, олардың денсаулығы нашар болғандықтан, Балмен көп бөлігін өз міндеттеріне алды, сондай-ақ медициналық міндеттерін де атқарды. Бұл оның денсаулығына кері әсерін тигізе бастады, сондықтан 1800 жылдың шілдесінде ол Англияға қайтуды өтінді. Хантер оның қызметін қажет деп тапқандықтан, өтініш қабылданбады. Басқа азаматтық міндеттердің ішінде Балмен 1800 жылдың қыркүйегінде Сидней мен Параматтадағы жетім үйлерді қадағалау үшін құрылған Жетімдер үйі комитетінің мүшесі болды. Ол Сиднейдің адал қауымдастығының капитаны болды, ол сотталғандардың бүлікшілдік қаупіне қарсы тұру үшін құрылған еріктілер тобы еді. Ол сондай-ақ жаңа Сидней түрмесін салу үшін азаматтардың жазылуын ұйымдастырып, аяқтады, бұл қорға 214,13.0 фунт стерлингтің жеке үлесін қосты. Бірақ Балменнің тағы бір, жалдамалы жағы да болды, ол губернатор Кингтің әйеліне оның «екі жүзділігін» айтуға себеп болды. Ол өзінің бұрынғы қарсыласы Джон Маккартурдың бірі болған, Үндістанмен сауда жасау үшін жеке кеме жалдауға консорциум құрған бірқатар көрнекті азаматтардың бірі болды. 1800 жылдың қаңтарында Калькуттадан қант, шай, мата және роммен жүктелген кеме келді. Губернатор Хантер кемеге түсуге рұқсат берді, бірақ британ үкіметі әскери сауданы тоқтату туралы нақты нұсқаулар берген еді. 1800 жылдың қыркүйегінде губернатор Кинг билікке келгеннен кейін көп ұзамай ол Балменді колонияның Әскери офицері қызметіне тағайындады, оған экспорт пен импорт тіркелімінің кеңсесі кірді, оны жасырын сауда іс-әрекеттерінде пайдалануға болады. Балмен бұл лауазымға Хантер кезінде бейресми түрде ие болған болуы мүмкін, сондықтан Маккартур оны консорциумға қосуға мүдделі болды. Губернатор Кинг спирттік ішімдіктерді сатуды тоқтатуды бұйырғанда, Балменге 1400 галлон ром қалды, оны сата алмады. Кинг оған оны жеке сатуға рұқсат берді, өйткені ол Кингтің келуінен бұрын сатып алынған еді. Бұл Балменге қаржылық жағынан сенімділік берді, бірақ консорциумның табысты кәсібі аяқталды. Жылдар бойы Балменге бірнеше жер гранттары берілді, олар сатып алынған және жалға алынған басқа жерлермен бірге оған 1500 акр (6 км2) жер берді. 1800 жылдың 26 сәуірінде ол Кокл шығанағының батыс жағында 550 акр жер грантын алды. Бұл 550 акр (2 км2) жер, Гилкрист Плейс деп аталады, ол қазір Балмен мен Розеллдің маңындағы жарты аралда орналасқан. Балмен 1799 жылдан 1801 жылға дейін сауда кемесімен байланысты Лондондағы компанияның Сиднейдегі агенті ретінде жеке табыс алып, фирманың пайдасының аз пайызын алды. Жеке өмірде Балмен мен Доусон бірге өмір сүруді жалғастырды. Оның қызы Энннің 1797 жылдың қыркүйегінде қайтыс болуы қайғылы оқиға болды, бірақ оны 1797 жылдың наурыз айында Джейннің және 1800 жылдың тамызында Джон Уильямның тууымен толықтырды. 1800 жылдың қазанында Джейн Англияға қайтарылды, губернатор Хантердің күтімінде. Денсаулығының нашарлауына байланысты Балмен тағы бір рет демалысқа өтініш берді, және бұл губернатор Кингтің келісімімен қабылданды, демалысы аяқталғаннан кейін оралу шартымен. 1801 жылдың 26 тамызында Балмен, Маргарет Доусон және Джон Уильям Сиднейден кит аулаушы кемесі «Альбионмен» жолға шықты.

In May 1797, following White's resignation, Balmain was appointed Principal Surgeon of the Colony. By this time there were 1600 settlers and several thousand convicts, but Balmain had only one assistant surgeon and found the task of caring for the health of the entire population arduous and frustrating. He petitioned the new Governor, John Hunter for assistance and an increase in salary but was rewarded only by appointment as Civil Magistrate in New South Wales. One of his first tasks was to sit on the court of enquiry in May 1797 into the treatment of convicts on the Britannia. He made recommendations for better medical treatment on board the transports, but these were not adopted. Governor Hunter described him as "an active and spirited magistrate". In his role as magistrate he had the challenging task of maintaining an uneasy peace between the often arrogant soldiers of the New South Wales Corps and the settlers, both free and emancipist (ex convicts). This resulted in the affair of John Baughan, a settler who had tried to set up a flour mill. In February 1796, soldiers and officers destroyed Baughan's house and threatened his life and, when Balmain promised protection to Baughan and urged him to give evidence against the soldiers, the Corps expressed indignation at what they regarded as his "shamefully malevolent interference in the affairs of the Corps. The affair became a test of strength between the colony's civil authority, represented by Balmain, and the military, represented by Captain John Macarthur. In the end, the matter was dropped (following Balmain's withdrawal of his challenge to a duel), and Balmain received a small salary increase. The New South Wales Corps remained a thorn in the side of Governors and the civil authorities for the next 15 years. Although two other magistrates were appointed, their ill health meant that Balmain shouldered most of the responsibility, as well as his medical duties. This began to affect his own health, and in July 1800 he requested to return to England. As Hunter was finding his services indispensable, the request was refused. Among other civic duties, Balmain was a member of the Orphan House Committee in September 1800, set up to supervise orphanages in Sydney and Parramatta. He was Captain of the Sydney Loyal Association, a volunteer company formed to counteract the threat of convict insurgence. He also established and completed a citizens' subscription to build a new Sydney gaol, making a personal contribution of £214.13.0 to the fund. But there was another, more mercenary side to Balmain, leading Governor King's wife to refer to his "duplicity". He was one of a number of prominent citizens, including his former adversary John Macarthur, who formed a consortium to privately charter a ship for trade with India. In January 1800 the vessel arrived from Calcutta laden with sugar, tea, cloth and rum. Governor Hunter permitted the vessel to land, although the British government had issued clear instructions to stop the trading the military. Shortly after Governor King took office in September 1800, he appointed Balmain to the post of Naval Officer to the colony, which included the office of Registrar of Export and Imports which could be used to advantage in covert trading activities. Balmain may have been holding this position unofficially under Hunter, hence Macarthur's interest in including him in the consortium. When Governor King ordered all trading in spirits to cease, Balmain was left with 1400 gallons of rum which he was unable to sell. King allowed him to sell it privately, at substantial profit, as it had been purchased before King's arrival. This gave Balmain some financial security, but ended the consortium's lucrative venture. Over the years Balmain received a number of grants of land which, together with other land purchased and leased, provided him with over 1500 acres (6 km2). On 26 April 1800, he received a land grant of 550 acres on the west side of Cockle Bay. This 550 acre (2 km2) grant, known as Gilchrist Place, was located on the peninsula which is now the suburbs of Balmain and Rozelle. Balmain also received a small private income from 1799 to 1801 as Sydney agent for a London based company in connection with a trading ship, receiving a small percentage of the firm's profits. On the personal level, Balmain and Dawson continued to cohabit. Daughter Ann's death in September 1797 was a tragedy, but was offset by the births of Jane in March 1797 and John William in August 1800. Jane was sent back to England in October 1800, in the care of the returning Governor Hunter. Due to his continued declining health, Balmain again requested leave and this was agreed to by Governor King, on condition that he return on completion of his leave. On 26 August 1801 Balmain, Margaret Dawson, and John William sailed from Sydney on board the whaler Albion.

Англияға оралу және өлім

Балмен отбасымен 1802 жылдың 25 наурызында Лондонға келді. Ұзақ өтпей ол сэр Джозеф Бэнкспен кездесіп, Жаңа Оңтүстік Уэльстің дамуын баяндады және колонияның әдет-ғұрыптары мен заңдарына қатысты ойларын жазған құжатты ұсынды. "Жаңа Оңтүстік Уэльстің басқаруы" деген тақырыптағы тағы бір құжаттың да оның еңбегі екені айтылады. Бұл жұмыстардан ештеңе шықпады, бірақ Балменді колонияның институттарын ойлы сыншы ретінде көрсетеді. Балмен Норфолк аралында алғаш танысқан Д'Арси Уентвортқа колониядағы өзінің ісін, соның ішінде қалған ром қорын сатуды, жеке агенттігін басқаруды және инвестициялары бойынша сенім білдіруші ретінде әрекет етуді тапсырды. 1802 жылдың тамызында Балмен Шотландиядағы анасына барып қайтты. 1802 жылдың желтоқсанында оның демалысы аяқталды және Сиднейге оралуға бұйрық берілді, бірақ ол жеке істері мен отбасылық міндеттерін аяқтамағандықтан қарсылық танытты. Ол қызметтен кетуге өтініш бірақ, өтініші қабылданбады. 1803 жылдың тамызында Сиднейге оралу бұйрығы кері қайтарылды және ол Эссекстегі Дунмоудегі әскери госпитальда әскери хирург болып тағайындалды. (Томас Джеймисон, Балменнің Бірінші флотта және Норфолк аралындағы бұрынғы әріптесі, оны Жаңа Оңтүстік Уэльстің бас хирургы қызметінен алмастырды.) Балмен Эссекстегі жаңа лауазымына кіріспеді деп болжауға болады, өйткені 1803 жылдың қарашасында ол бауыр ауруынан қайтыс болды. 17 қарашада Балмен Лондонның Блумсбери ауданында дүниеден өтті және 25 қарашада Сент-Джайлз-ин-Филдс шіркеуінің маңында жерленді. Қабір орны қазір белгіленбеген, алайда шіркеу ішінде Балменге арналған ескерткіш тақта орнатылған. Оның бұрынғы қарсыласы және сауда серігі Джон Маккартур, сондай-ақ Бірінші флоттың HMS Supply кемесінің командирі Генри Болл та жерлеу рәсіміне қатысты. Сол күні Ливерпульде қыз дүниеге келді, Маргарет пен екі баласы сол жылдың басында осы қалаға жіберілген еді, бірақ оның балалық шағынан аман қалғаны күмәнді. Өсиетімен Балмен "Маған денсаулығым нашар болғанда көрсеткен қамқорлығы үшін, ең жылы алғысымды білдіремін, сүйікті досым Маргарет Доусон, немесе Хендерсон" деп, оған жыл сайын 50 фунт стерлинг мөлшерінде қаржылай көмек көрсетуді тапсырды. Ол анасына да жыл сайын зейнетақы төледі, ал қалған мүлігі Маргареттің Балменнен туған балаларының иелігінде сенімгерлікпен сақталуы керек еді. Маргареттің бұрынғы сотталғандығы және Балменнің құрметті медициналық қызметкер және әкімші ретіндегі мәртебесі нәтижесінде, сыныптық санасы жоғары Англияда кез келген әлеуметтік ұяттан сақтану үшін Маргарет пен балалары Балменнің анасының бойжеткен кезіндегі "Хендерсон" тегін қабылдаған болуы мүмкін. Балмен мен Томас Джеймисон (Жаңа Оңтүстік Уэльстегі Jamisontown) Бірінші флоттың хирургтарының есімдерімен аталған жалғыз есімдері болды. Хирург ретінде Балмен өте қиын және азапты жағдайларда талмай жұмыс істеді. Әкімші ретінде ол батылдық пен әділдік танытты, бірақ қарсылыққа тап болғанда әрқашан дұрыс шешім қабылдамайтын. Ал оның саудалық әрекеттері оның беделін түсірді. Отбасылық өмірде ол әйелі мен балаларына адал болды және олардың жағдайына жақсы қамқорлық жасады.

Balmain and family arrived in London on 25 March 1802. He soon met with Sir Joseph Banks, describing the growth of New South Wales, and submitting a paper presenting his views on the customs and laws of the colony. Another paper, entitled "Government of New South Wales" is also thought to be his work. Nothing came of these contributions, but they show Balmain as a thoughtful critic of the colony's institutions. Balmain had left D'Arcy Wentworth, whom he had first met on Norfolk Island, in charge of his affairs in the colony, including selling his remaining rum stocks, taking over his private agency, and acting as attorney on his investments. In August 1802 Balmain visited his mother in Scotland. In December 1802 his leave was terminated and he was instructed to return to Sydney, but objected on the grounds of unsettled private affairs and family engagements. He sought to retire from the service but his request was refused. By August 1803 the instruction to return to Sydney was withdrawn, and he was appointed as Surgeon to the Forces, at the military hospital at Dunmow, Essex. (Thomas Jamison, a former colleague of Balmain's on the First Fleet and on Norfolk Island, replaced him as Principal Surgeon of New South Wales.) It is unlikely that Balmain took up his new position in Essex as by November 1803 he was dying from liver disease. On 17 November Balmain died at Bloomsbury, London, and was buried in the churchyard of St Giles in the Fields, on 25 November. The site of the grave is no longer marked; however a plaque to Balmain can be found inside the church. His old foe and trading partner John Macarthur attended the funeral, as did Henry Ball, commander of the First Fleet vessel HMS Supply. A daughter was born on the same day at Liverpool, to which Margaret and the two children had been sent earlier that year, but it is unlikely that she survived childhood. In his will Balmain provided a yearly sum of £50 for "my dear friend Margaret Dawson, otherwise Henderson whose tenderness to me, while in ill health, claims my warmest gratitude". He also provided an annuity for his mother, and the balance of his estate was to be held in trust for his natural children by Margaret. It is likely that the name 'Henderson' Balmain's mother's maiden name was adopted by Margaret and the children to avoid any social disgrace in class conscious England as a result of Margaret's former convict status and Balmain's position as a respected medical officer and administrator. Balmain and Thomas Jamison (see Jamisontown, New South Wales) were the only First Fleet surgeons to have physical localities named after them. As a surgeon Balmain worked tirelessly under conditions of extreme hardship and deprivation. As an administrator he showed courage and fairness, though not always sound judgement in the face of opposition, and his trading ventures tarnished his reputation. As a family man, he was devoted to his partner and children, and provided well for them.

Танымал мәдениетте

1978 жылғы австралиялық телесериал «Желге қарсы» («Against the Wind») ішінде Балменді Энтони Хокинс сомдайды.