Кіріспе

Голландиялық суретші (1664–1750)

Рейчел Руйш (3 маусым 1664 – 12 қазан 1750)

Жеке өмірі мен мансабы

Рейчел Руйш 1664 жылғы 3 маусымда Гаагада ғалым Фредерик Руйш пен архитектор Питер Посттың қызы Мария Посттың отбасында дүниеге келді. Оның әкесі анатомия және ботаника профессоры, сонымен қатар әуесқой суретші болған. Жас кезінде ол Отто Марсеус ван Шриектің танымал стилімен әкесінің жинаған гүлдері мен жәндіктерін суретке түсіре бастады. Осы үлгілер арқылы жұмыс істеген Рейчел әкесінің табиғатты өте дәл бейнелеу қабілетіне сай болды. Кейіннен Рейчел әкесіне (сондай-ақ, оның әпкесі Анна Руйшқа) сурет салуды үйретті. 1679 жылы он бес жасында Руйш Амстердамның белгілі гүл суретшісі Виллем ван Аэльстке шәкірт болып оқуға түсті. Амстердамдағы студиясы гүл суретшісі Мария ван Остервик студиясына қараған. Руйш 1683 жылы қайтыс болғанға дейін ван Аэльстпен бірге оқыды. Сурет салу техникасынан басқа, ол оған гүл шоқтарын вазаға қалай орналастыруды үйретті, сонда ол өздігінен және формальды емес болып көрінеді. Бұл әдіс оның суреттерінде реалистік және үш өлшемді эффект берді. Руйш он сегіз жасқа толғанда ол өз бетінше қол қойылған шығармаларды шығарып, сата бастады. Руйш 1750 жылғы 12 қазанда Амстердамда қайтыс болды. Ол қайтыс болғаннан кейін, гүл суреттеріне қатысты көзқарастың өзгеруіне қарамастан, Руйш өзінің беделін сақтап қалды. 1701 жылы ол күйеуімен бірге Гаага суретшілер гильдиясының мүшесі болды. 1708 жылы Руйш Дюссельдорф сотына жұмыс істеуге шақырылды және Палатин курфюрсі Иоганн Вильгельмге сот суретшісі болып қызмет етті. Оның суреттерінде 15 жасынан бастап 83 жасқа дейін сурет салғандығы анықталады. Тарихшылар мұны анықтай алады, өйткені ол суреттеріне қол қойған кезде өз жасын да қосты. Ол жұмыста барлық егжей-тегжейге үлкен көңіл бөлді. Әрбір гүл жапырағы өте мұқият, нәзік қылқаламмен жасалған. Руйш картиналарының фоны көбінесе қараңғы болады, бұл 17 ғасырдың екінші жартысындағы гүл суреттерінің сән-стилі болған. Оның құлап жатқан гүлдері мен жабайы сабақтары бар асимметриялық композициялары суреттерге үлкен энергия сыйғандай сезім тудырады. Руйш өзінің ерте туындыларында көптеген орман төңірегінің суреттерін салған, онда кішкентай жануарлар, жорғалаушылар, көбелектер мен саңырауқұлақтар бейнеленген. Кейіннен ол гүл суреттерін басты қызығушылығы ретінде қабылдады және өліміне дейін сурет салуды жалғастырды, осылайша 17 ғасыр стилін келесі ғасырдың ортасына дейін сақтап қалды. Руйштің шеберлігі әр гүлді өте табиғи түрде бақылап, табиғатта қол жеткізу өте қиын болатын күрделі құрылымға біріктіруде болды – мұндай құрылымда гүлдер бір-бірін жақсы қолдамайды. 17 ғасырдың соңғы үштен бір бөлігінің гүл суреттеріндегідей, гүлдердің түстері бұрынғы суреттерге қарағанда әлдеқайда мұқият теңдестірілген. 1999 жылы Нормандиядағы шаруа қожалығынан Руйштің суреті табылды және ол аукционда 2,9 миллион француз франкына, шамамен 508 000 АҚШ долларына сатылды.