Кіріспе

1969 жылғы The Beatles әні "Across the Universe" – ағылшын рок-тобы The Beatles-тың әні. Оны Джон Леннон жазды, авторлық құқығы Леннон-Маккартниге тиесілі. Ән алғаш рет 1969 жылы шыққан "No One's Gonna Change Our World" атты түрлі әртістердің қайырымдылық жинақ альбомында, содан кейін 1970 жылы "Let It Be" альбомында пайда болды – бұл топтың соңғы студиялық альбомы. Әннің бастапқы нұсқасы екі әртүрлі альбомға енді, екеуі де "Rarities" деп аталды: 1978 жылғы британдық және 1980 жылғы АҚШ шығарылымдары. Ол сондай-ақ 1988 жылғы "Past Masters, Volume Two" альбомына қосылды. Көптеген әншілер, соның ішінде Дэвид Боуи, 1975 жылғы "Young Americans" альбомында орындады, онда Джон Леннонның да үлесі болды.

Музыкалық құрылым

Стандартты күйленген гитарада (EADGBE) ән D тоналығында ойналады; алайда, жазу электронды түрде баяулатылды, нәтижесінде құлаққа төменгі C# күйінде естіледі. "Сөздер ағып жатыр" (I (D) акорды) деп басталатын куплеттің vi (Bm)–iii (F♯m) то ii7 (Em7) минорына соқпасы, 4-ші такттағы "әлемнің" сөзіндегі V7 (A7) доминантты акордында ерекше аталады. Осы акордық тізбекті қайталағанда, ii7 (Em7) арқылы iv минорына (Gm) жасалған бұрылыс, "Jai Guru Deva Om" рефреніндегі тоникаға тікелей өтуден бұрын куплетті аяқтайды. V доминантты акордына қарайтын vi–ii минорына соқпасы "I Will" ("Мен сені қанша уақыттан бері сүйем") әнінде де қолданылған, ал Джордж Харрисон "I Need You" әнінде доминантқа (V) оралуды кешіктіру үшін қысқа vi–iii минорын кезектестіре қолданған. "Сөздер шексіз жаңбыр сияқты ағып жатыр" деп басталатын куплет те лайықты демсіз әндетуімен және дерлік үнемі 8-ші нотаның ритмімен (алғашқы төрт D мелодиялық нотасы, содан кейін C#, B, A, B) ерекшеленеді.

Жазулар мен нұсқалар тарихы

+Толық жазу және микстейшн тарихы Күні Іс-әрекет 4 ақпан 1968 Бірінші-екінші және төртінші-жетінші жазбалар жасалды. Жетінші жазбаға қосымша жазу. Сегізінші жазбаға айналдыру. Сегізінші жазбаға қосымша жазу. Бірінші-үшінші жазбаларда дыбыс эффектілері қосылды. 8 ақпан 1968 Сегізінші жазбаға қосымша жазу. Сегізінші жазбадан моно микстейшн. 1969 жылғы қаңтар Сегізінші жазбаға қосымша жазу. Сегізінші жазбадан моно микстейшн. No One's Gonna Change Our World альбомы үшін жоспарланған нұсқа. 2 қазан 1969 Сегізінші жазбаға құс дыбыстары қосылды. Сегізінші жазбадан стерео микстейшн. No One's Gonna Change Our World альбомында және кейін Past Masters альбомында жарық көрген нұсқа. 5 қаңтар 1970 Сегізінші жазбадан стерео микстейшн. 5 қаңтарда Get Back альбомында шығуы тиіс нұсқа. 23 наурыз 1970 Сегізінші жазбадан стерео микстейшн. 1 сәуір 1970 Тоғызыншы жазбаға дейін айналдыру. Тоғызыншы жазбада оркестрлік және хорлық қосымша жазулар. 2 сәуір 1970 Тоғызыншы жазбадан стерео микстейшн. Let It Be альбомында жарық көрген нұсқа.

1968 жылғы ақпандағы жазбалар

1968 жылдың ақпан айында The Beatles тобы EMI Abbey Road студиясында жиналып, Үндістанға сапарға шығар алдында шығару жоспарлаған синглді жазуға кірісті. Пол Маккартни «Lady Madonna» әнін, ал Леннон «Across the Universe» әнін жазды. Екі трек те Леннонның «Hey Bulldog» және Харрисонның «The Inner Light» әнінің вокалдық тректерімен бірге 3-11 ақпан аралығында жазылды. Негізгі трек 4 ақпанда жазылды. Акустикалық гитара, перкуссия және тамбурамен қатар, Харрисонның ситармен орындалған кіріспесі де жазылды. «Nothing’s gonna change my world» деген рефренды орындау үшін әнге жоғары дауыс қажет екенін шешкен Маккартни студия сыртында күтіп тұрған жанкүйерлерге жүгініп, кімнің жоғары нотаны ұстай алатынын сұрады. Лиззи Браво мен Гейлин Пиз «иә» деп жауап берді. Содан кейін топтың гастроль менеджері Мал Эванс екі қызды студияға шақырып, қосымша вокалды жазуға көмектесті. «Across the Universe» альбомындағы әннің нұсқасында қыздардың дауысы естілмесе де, олардың фонографиялық вокалы «No One’s Gonna Change Our World», «Rarities» және «Past Masters» альбомдарында естіледі. Леннон тректің дыбыстық әсеріне әлі де толық қанағаттанбады, сондықтан 15 секундтық гул және гитара мен арфаға ұқсас дыбыс сияқты бірнеше дыбыс эффектілері жазылды, олардың екеуі де кері ойнатылатын болды; алайда, бұл эффектілердің ешқайсысы жарыққа шыққан нұсқада қолданылмады. Трек моно форматқа келтіріліп, топ «Lady Madonna» және «The Inner Light» әндерін сингл ретінде шығаруды шешкендіктен, уақытша тоқтатылды. Үндістаннан оралғаннан кейін топ сол жерде жазған көптеген әндерді жазуға кірісті, ал «Across the Universe» әні жазылмаған күйінде қалды. 1968 жылдың күзінде The Beatles «Yellow Submarine» альбомындағы әндердің көпшілігін және «Across the Universe» әнін қамтитын EP шығаруды қарастырды және тіпті EP-ді мастерлеуге дейін жетті.

Дүниежүзілік жануарлар дүниесі қорының нұсқасы

1968 жылдың ақпан айындағы жазба сессиялары барысында Спайк Миллиган студияға соғып, әнді естіп, оның Дүниежүзілік жабайы табиғат қоры үшін ұйымдастырып жатқан қайырымдылық альбомында жариялануға өте қолайлы болатынын айтты. 1968 жылы Beatles тобы осы ұсынысқа келісім берді. 1969 жылдың қаңтарында қайырымдылық альбом үшін ең жақсы моно микс қайта жазылды. Альбомның «жабайы табиғат» тақырыбына сай, әннің басы мен соңына құстардың дыбыстау эффектілері қосылды. 1968 жылдың ақпан айындағы түпкі (моно) микс 3:37 минуттық. Эффекттер қосылғаннан кейін, трек жылдамдығы арттырылды, сондықтан 20 секундтық эффекттермен бірге оның ұзақтығы 3:49 минутқа дейін қысқарды. Жазбаны жылдамдату сонымен қатар тональностьды Ми-бемольге көтерді.

Басқа нұсқалар

Бұрын жарық көрмеген 1968 жылғы ақпан айындағы әннің басқаша нұсқасы (негізгі жазбадан бұрын жазылған), күшті өндіріссіз, 1996 жылы "Антология 2" жинағында жарияланды. Үнді ситары мен тамбураның күшті дыбысының арқасында бұл нұсқа көбінесе "психоделикалық" деп аталады және топтың әнге қатысты ең жақсы шешімді табудағы бастапқы күмәнін көрсетеді. 1968 жылғы ақпан айындағы негізгі жазба 2003 жылы "Let It Be Naked" жинағына енгізу үшін тағы да ремикстелді, дұрыс жылдамдықпен, бірақ көптеген аспаптардан айырылып, дыбыстық қателерді түзету үшін цифрлық түрде өңделді. 2018 жылы әннің 6-шы нұсқасы "The Beatles: 50 жылдық мерейтой басылымында" (сонымен қатар "Ақ альбом" деп белгілі) жарық көрді. Бұл нұсқа "Let It Be Naked" нұсқасына қарағанда сәл сирек және 15 секундқа ұзақ.

Кейінгі ойлар

Леннон әннің жазылған түріне қанағаттанбады. 1980 жылғы Playboy журналымен берген сұхбатында Леннон «The Beatles оны жақсы жазбаға алған жоқ» дейді және Let It Be нұсқасы туралы «гитаралар дұрыс қосылмаған, мен ән шырқағанда да дұрыс емес, ешкім мені қолдамайды немесе көмектеспейді, ән толыққанды аяқталған жоқ» деген пікір білдіреді. Ол сондай-ақ Маккартниді әнді бүлдіргені үшін кінәлайды.

Сыншылдық қабылдау және мұра

Музыкалық сыншы Ричи Унтербергер AllMusic сайтында ән туралы «топтың ең нәзік және ғарыштық балладаларының бірі» және «Let It Be альбомының ең жарқын туындыларының бірі» деген пікір білдірді. Музыкалық сыншы Ян Макдональд бұл әнді сынға алып, «көңілсіз, нәрестелік дұға» деп атады, сондай-ақ «оның түсініксіз мақтаныштары мен жалқау мелодиясы қышқылдықтан туған шамадан тыс үлкендік пен теңселген шаршаудың өнімдері» деді.

НАСА хабарларын тарату

2008 жылдың 4 ақпанында 00:00 UTC-де NASA Жерден 431 жарық жылы қашықтықта орналасқан Полярис жұлдызына қарай "Көшпенділер аралық хабарламаны" жіберді. Хабарлама Испанияның Мадрид қаласының сыртында орналасқан Deep Space Network Madrid Deep Space Communication Complex-тегі 70 метрлік антенна арқылы таратылды. Тарату "X жолағы" трансляторы арқылы 18 кВт қуатпен жүзеге асырылды. Бұл, әннің жазылғандығының 40 жылдығын, Deep Space Network (DSN) желісінің 45 жылдығын және NASA-ның 50 жылдығын атап өту мақсатымен жасалды. Бұл идеяны The Beatles тобының тарихшысы Мартин Льюис ұсынды, ол барлық The Beatles жанкүйерлерін ән жұлдызға жіберілген кезде ойнауға шақырды. Бұл оқиға әннің әдейілеп терең ғарышқа таратылған алғашқы жағдайы болды және оған Маккартни, Йоко Оно және Apple Corps келісім берді.

Дэвид Боуи нұсқасы

"Across the Universe" әнін ағылшын әнші-әндер авторы Дэвид Боуи 1975 жылы өзінің тоғызыншы студиялық альбомы "Young Americans"-те орындаған. Ол өзінің каверін 1975 жылдың қаңтарында Нью-Йорктегі "Electric Lady Studios" студиясында "Fame" әнімен бірге жазды. Көк көзді соул стиліндегі жаңа өңдеуімен, оның кавері Леннонның гитарада және қосымша вокалда орындауымен ерекшеленеді. Сондай-ақ, каверде Карлос Аломар мен Эрл Слик гитарада және қосымша вокалда, Эмир Ксасан бас гитарада, ал Деннис Дэвис барабанда ойнайды. Өзінің үлесі туралы ой бөлісе отырып, Леннон кейін былай деді: "Бұл керемет деп ойладым, өйткені мен өзім ешқашан осы әннің жақсы нұсқасын жасамағанмын. Бұл менің сүйікті әндерімнің бірі, бірақ менің нұсқам маған ұнамады". Боуи де келісіп, "The Beatles"-тің түпнұсқасын "өте жұмсақ" деп сипаттап, оны "күшпен орындағым келді". Боуидің "Across the Universe" әніне жасаған кавері музыка сыншылары мен өмірбаяндардан көбінесе жағымсыз пікірлер алды. "Pitchfork" басылымынан Дуглас Волк оны "альбомдағы нағыз ұятты жағдай, Вегас және әсерсіз" деп атады. Өмірбаян жазушы Крис О'Лири оны "оның ең нашар жазбаларының бірі" деп келіседі. Автор Питер Доггет оны "әуежайлық", "формальды" және "Леннонға әсер етудің ерекше жолы" деп сипаттайды. "Алтын жылдарындағы" Боуидің ең төменгі деңгейі саналғанына қарамастан, өмірбаян жазушы Николас Пегг жазбаға оң баға беріп, оны "тамаша әдемі" деп атады.

Басқа нұсқалар

1998 жылы Фиона Эппл әнді «Pleasantville» фильмінің саундтрегінің бөлігі ретінде жазды және шығарды. Pitchfork оны Эпплдің ең жақсы кавер-версиясы деп атады, фильммен үйлесетінін атап көрсетті. 2002 жылы Руфус Уэйнрайт «I Am Sam» фильмі үшін кавер-версия жазды. 2005 жылы Алисия Киз, Элисон Краусс, Билли Джо Армстронг, Боно, Брайан Уилсон, Нора Джонс, Стивен Тайлер, Стиви Уандер, Тим Макгроу және Velvet Revolver 47-ші «Грэмми» сыйлықтарында орындады. Бұл орындалым 2004 жылғы цунами құрбандарына арналған құрмет ретінде жазылды. Ол 2005 жылдың 13 ақпанында жарық көрді және Billboard Hot 100 чартында цифрлық жүктеу ретінде 22-орында дебют жасады. 2011 жылы Beady Eye «Across the Universe» әнінің каверін қайырымдылық синглы ретінде шығарды, оны 2011 жылдың 4 сәуірінен 17 сәуіріне дейін веб-сайты арқылы жүктеуге болады. Трек сатылымынан түскен барлық табыс тікелей Британдық Қызыл Кресттің Жапониядағы цунамиге қарсы азаматтық науқанына жұмсалды. Сингл Ұлыбританияда #88 орынға ие болды. 2019 жылы норвегиялық әнші Аврора австралиялық Triple J радиостанциясы үшін «Like a Version» жазды. 2023 жылы бұл нұсқа халықтың дауысымен барлық уақыттағы 100 ең жақсы «Like a Version»-ның бірі деп танылды.