Кіріспе

Монсеньор (көпше түрі: Messeigneurs немесе Monseigneurs) – француз тіліндегі құрметті атау, қысқартылған түрі Mgr., Msgr. Ағылшын тілінде бұл француз дін қызметкерінің, король отбасының мүшесінің немесе басқа да жоғары лауазымды тұлғаның есімінен бұрын қолданылатын атақ. Монсеньор – Рим-католик шіркеуіндегі атақ және құрмет белгісі. Франкофон елдерінде Монсеньор деп аударылады, және осы жазу формасы Канада ағылшын тілінде де жиі кездеседі. Францияда монсеньорларға көбінесе монсеньор деп емес, дін қызметкерлеріне қолданылатын мырза аббат деген жалпы атаумен жүзігеді.

Тарих

Он төртінші ғасырдың басында жоғары лауазымды немесе биліктің иесі болған адамдарға "Монсеньор" немесе "Монсиньор" деген атаумен обращение жасау қалыпты жағдай болған. XVII ғасырға дейін француз аристократтары өздерінің қарастырылғандары мен тәуелділерінен "Монсеньор" атауын талап еткен. Халықаралық қарым-қатынастарда екі атау біртіндеп мойындалды: Франция королінің үлкен ағасы (мұрагер болмаса) үшін "Мырза", ал дофин, яғни Франция королінің тұңғыш ұлы, сонымен қатар таққа мұрагер ханзада немесе отбасының таққа мұрагер деп танылған еркек мүшесі үшін "Монсеньор". Бұл ресми обращение нысаны қазір Бельгия, Люксембург, Монако және Франциядағы сарайларда қолданылады. Корольдік ханзадаларға ресми түрде ескі француз стилінде обращение жасалады. Дәстүр бойынша, Бельгия немесе Люксембург ханзадаларына "Сіздің Корольдік Биіктігіңіз" дегеннен гөрі "Монсеньор" деп обращение жасалады. Белгияның кез келген ресми тілінде ханзадаға обращение жасағанда "Монсеньор" сөзі қолданылады, оның голланд немесе неміс тілінде эквиваленті жоқ. Францияда бұл кейде француз тағына талапкерлерге, атап айтқанда Жан, Париж графы мен Луи Альфонс, Анжу герцогына, сондай-ақ Монаконың егеменді билеушісі Альбер II-ге (Монакода әрқашан француз стилі қолданылады) обращение жасағанда қолданылады. Ханзаданың әйеліне "Мадам" деп обращение жасалады.

Адрестік

1792 жылы француз монархиясы құлатылғанға дейін, «Монсеньор» атағы корольдік ханзаданың титулының бір бөлігі ретінде қолданылғанда, «Сіздің Корольдік Шаңырағыңыз» немесе «Сіздің Сәнді Шаңырағыңыз» деңгейінде қарастырылатын. Мысалы, «Монсеньор ле граф де Прованс». Король Людовик XIV Франция дофині үшін «Монсеньор» атағын титулсыз қолдануды ұсынған, бірақ бұл практика 18 ғасырда тоқтатылған. Француз монархистері қазіргі мұрагерді әдетте «Монсеньор» деп атайды.

Әдебиетте

"Екі қаланың әңгімесі" романында Чарльз Диккенс бұл құрметті атауды дворяндық сыныбын білдіретін жиынды есім ретінде қолданады. "Қайғылылар" романында Виктор Гюго бұл терминді романның басындағы дін қызметкерлерін сипаттау үшін пайдаланады.