Кіріспе

Тарихи роман

"Торнның заңсыздығы" – Эдгар Райс Берроуздың 13-ғасырдағы Англияда өтетін тарихи романы. Романның негізгі оқиғалары Екінші Барон соғысы (1264–1267) кезінде орын алады. Жасөспірім заңсыз адам көтерілісшілердің басшысы Симон де Монфорттың жағына соғысқа қосылады және де Монфорттың қызына ғашық болады. Заңсыз адам көп ұзамай өзінің мұрагер принц Эдуардқа (болашақ Англия королі Эдуард I) өте ұқсайтынын біледі, соңында ол Англия королі Генрих III-нің ұзақ жылдар бұрын жоғалған ұлы екенін түсінеді. Принц Эдуард – заңсыздың ағасы, осыдан олардың сыртқы келбеті ұқсас. Алғаш рет 1914 жылдың қаңтар-мамыр айларында "New Story Magazine" журналында бес бөлімнен тұратын серия ретінде жарияланған, ал кітап түрінде 1927 жылы А. К. МакКлург баспасынан шыққан. Бұл Берроуздың екінші романы, алғашқысы – ғылыми фантастикалық "Марстың ханшайымы" туындысы. Үшіншісі – "Тарзан, маймылдардың патшасы". "Торнның заңсыздығы" – Берроуздың жазған екі тарихи романының бірі. Екіншісі, Калигуланың Рим қаласында өтетін "Мен варвармын" романы, оның өлімінен кейін он жеті жыл өткен соң, 1967 жылы ғана жарық көрді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Бұл оқиға 13-ші ғасырдағы Англияда орын алады және король Генрих III мен Саймон де Монфорт арасындағы билік күресі кезінде елді зорлаған Норман де Торн деген ойдан туған қарақшы туралы. Норман – француз де Вактың ұлы деп есептеледі, ол бұрын патшаның қылышшегері болған және бұрынғы жұмыс берушісіне өшпенділік сақтап, баланы ағылшындардың барлығына деген жеккөрушілікпен қарапайым, қатыгез кісі өлтіру машинасы ретінде тәрбиелейді. Оның ниеті, Норманмен дос болып, оған әйелдерге деген құрмет пен жазуды үйреткен дін қызметкерінің әрекеттерімен ішінара бұзылады. Әйтпесе, бәрі жоспар бойынша жүреді. 17 жасында Норман Англиядағы ең шебер қылышшы, 18 жасында оның басына үлкен сыйлық белгіленеді, ал 19 жасында Англиядағы ең ірі ұрылар тобын басқарады. Оны ешкім ұстай да, жеңе де алмайды. Патшаға деген жеккөрушілігінен Норман тіпті Екінші Барон соғысына (1264-1267) араласып, осы арқылы де Монфорттың жағдайын жақсартады. Роджер де Конде кейіпінде де Монфорттың қызы Бертрадамен танысып, оны және оның әкесінің жауларын қорғайды. Ол оның корольдің ұлы және мұрагері, принц Эдуардқа едәуір ұқсас екенін байқайды. Соңында король Генрих пен де Монфортпен болған қақтығыста Норман де Вактың сатқындығынан жеңіледі, ол оны өзінің өміріне қарамастан өлтіреді. Де Вак өлген кезде, Норманның шын мәнінде король Генрих пен королева Элеонораның ұзақ уақыттан бері жоғалған ұлы, принц Эдуардтың ағасы Ричард екенін ашады. Қылышшегер ханзаданы бала кезінде патшаға қарсы өш алу құралы ретінде қолдану үшін ұрлаған. Әйгілі болғандай, Норман/Ричард шын мәнінде өлмеген, ол өзінің нағыз әкесімен қайта табысып, Бертраданың қолына ие болады.

Тарихи сілтемелер

Принц Ричард – ойдан шығарылған кейіпкер болғанымен, орта ғасырларда Генри мен Элеонораның осы аттас ұлы болды деген мәлімет бар, бірақ оның шын мәнінде өмір сүргені күмәнді. Ричард, сондай-ақ Джон және Генри сияқты сенімсіз екі бауыр, тек Flores Historiarum қолжазбасына 14 ғасырда қосылған мәліметтерден ғана белгілі, және олар туралы замандас жазбалары жоқ. Бэроуздың романындағы кейіпкер негіз еткен тарихи Саймон де Монфорттың қызы болған, бірақ оның аты Бертрад емес, Элеонора еді. Оның әкесі қайтыс болған кезде ол әлі кішкентай болған, және ол Гвинед ханзадасы Льюэллин ап Груффудқа үйленді, Буроуздың әңгімесіндегі Англияның Ричард ханзадасына емес. Шындығында, Бертрада де Монфорт – Симон I де Монфорттың қызы, ол Франция королі Филипп I-ге үйленген, бірақ ол осы оқиғалардан бір ғасырдан астам бұрын қайтыс болған.

Авторлық құқықтар

Бұл әңгіменің авторлық құқығы АҚШ-та тоқтап қалды, осылайша ол қазір АҚШ-та жалпыға қолжетімді. Мәтін Project Gutenberg жобасы арқылы қолжетімді.