1042 ж. Сасирети шайқасы: Грузия патшалығындағы азамат соғысы. Баграт IV әскері Липарит IV-тің қолынан жеңіліс тапты. Липариттің бүлігі мен тәжді таласы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1042 жылғы Грузиядағы шайқас
Battle in Georgia in 1042
Сасирети шайқасы 1042 жылы Грузия Корольдігінің азаматтық соғысы кезінде, қазіргі Шида Картли аймағындағы Сасирети ауылының жанында, Каспи қаласынан көп алшақ емес жерде болды. Нәтижесінде Грузия патшасы Баграт IV әскері Клдекари феодалы Липарит IV-нің бүлікшілерінен жеңіліс тапты.
The Battle of Sasireti took place in 1042 at the village of Sasireti in the present day Shida Kartli region, not far from the town of Kaspi, during the civil war in the Kingdom of Georgia. It resulted in a decisive defeat of the army of King Bagrat IV by the rebel feudal lord Liparit IV of Kldekari.
Өмірбаян
Баграт IV пен оның бұрынғы генералы, Клдекаридің қуатты герцогы Липарит Багваши арасындағы араздық, сол кезде араб әмірлері билік еткен Грузияның Тбилиси қаласына (1037–1040) қарсы жорық кезінде туды. Патша, Липариттің қарсыластарының кеңесімен, 1040 жылы герцогтің жауы болған Әмір Әли ибн Жафармен бейбіт келісімге келді. Жауабында Липарит көтеріліс жасап, Баграттың жартылай бауыры Деметрийді Грузия тағына отырғызуға тырысты. Бірақ ол сәттілікке жете алмады және Багратпен дауды тоқтатты, Картлидің Ұлы герцогы атағын алды, бірақ ұлы Иоанды патшаның кепілі ретінде қалдырды. Көп ұзамай Липарит қайтадан көтеріліс көтеріп, Византиядан жәрдем сұрады. Византия әскері мен Кахетия әскерінің (Шығыс Грузиядағы мемлекет) қолдауымен ол ұлын босатып, тағы да Деметрийді патшалыққа тағайындауға шақырды. Алайда Деметрий соғыстың өте басында қайтыс болды, бірақ Липарит патша әскерімен күресін жалғастырды.
A feud between Bagrat IV and his former general, Liparit Baghvashi, a powerful duke of Kldekari, erupted during their campaign against the Georgian city of Tbilisi (1037–1040), which at the time was ruled by Arab emirs. The king, advised by Liparit's opponents, made peace with Emir Ali ibn Jafar, a sworn enemy of the duke, in 1040. In retaliation, Liparit revolted and endeavoured to put Demetrius, Bagrat's half brother, on the Georgian throne. However, he had no success and ended hostilities with Bagrat, receiving the title of Grand Duke of Kartli, but giving up his son, Ioane, as a hostage of the king. Soon Liparit rose again in rebellion, requesting Byzantine aid. Supported by a Byzantine force and an army of Kakheti (a kingdom in eastern Georgia), he released his son and again invited the pretender prince Demetrius to be crowned king. Demetrius latter died at the very beginning of the war, but Liparit continued to fight the king's forces.
Шайқас
Баграт патшаның басшылығындағы патша әскеріне 1000 сарбаздан тұратын варяг отряды қосылды, бұл швед викингі Ингвар Шалыс саяхаткердің 3000 сарбаздық экспедициясының бір бөлімі болуы мүмкін. Грузиннің ежелгі жылнамасына сәйкес, олар Башиге, яғни Батыс Грузиядағы Риони өзенінің құйылысына қонды. 1042 жылдың көктемінде екі әскер шығыс Грузиядағы Сасирети ауылының жанында шешуші шайқасқа түсті. Ингвар мен варягтар Баграт патша әскерін толық жинамас бұрын көтерілісшілерге шабуыл жасады, осылайша патшаны стратегиясыз шабуылға түсуге мәжбүр етті. Күрес барысында патша әскері жеңіліп, батысқа қарай шегінді. Ингвар мен оның көптеген серіктері тұтқындалды, бірақ кейін Липарит босатты. Ал тұтқындалған патшаның жақтастары азапталып, мүгедек етілді. Дегенмен, көптеген викингтер, соның ішінде Ингвар, Кутаисиден әрі жорықтап бара жатып, аурудан көз жұмды. Көтерілісшілердің басшысы Ардануч маңызды бекінісін басып алып, Грузияның оңтүстік және шығыс провинцияларының дербес билеушісіне айналды. Жеңіліске ұшыраған Баграт IV 1059 жылға дейін патшалықтағы билігін қайта орната алмады, соның салдарынан қарсылас герцог Липарит Константинопольге жер аударылды.
The royal army commanded by King Bagrat was joined by a Varangian detachment of 1000 men, probably a subdivision of the 3000 men strong expedition of the Swedish Viking Ingvar the Far Travelled. According to an old Georgian chronicle, they had landed at Bashi, a place by the mouth of the Rioni river, in Western Georgia. The two armies fought a decisive battle near the village of Sasireti, eastern Georgia, in the spring of 1042. Ingvar and the Varangians charged the rebel force before King Bagrat could consolidate his army, forcing him to join the assault without any strategy. In fierce fighting, the royal army was defeated and retreated westwards. Ingvar and many of his men were captured but later released by Liparit. Every captured royalist on the other hand were tortured and maimed. However many of the vikings including Ingvar did not survive marching beyond Kutaisi as they succumbed to disease. The rebel leader proceeded to seize the key fortress of Ardanuç, thereby becoming the virtual ruler of the southern and eastern provinces of Georgia. Defeated in the battle, it was not until 1059 that Bagrat IV was able to restore his authority in the kingdom, forcing the renegade Duke Liparit into exile in Constantinople.