Эрнст Толлер (1893-1939) – неміс драматургі, саяхатшы, революционер. Экпрессионизм пьесаларымен әйгітелген. Бавария Кеңесінің президенті болды, түрмеде жазылған шығармалары халықаралық деңгейде танылды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс драматургі (1893–1939)
German playwright (1893–1939)
Эрнст Толлер (1 желтоқсан 1893 – 22 мамыр 1939) – неміс жазушысы, драматург, солшыл саясаткер және революционер, экспрессионистік пьесаларымен танымал. 1919 жылы ол қысқа ғұмырлы Бавария Кеңестік Республикасының президенті болып алты күн қызмет етті, содан кейін оның әскерінің басшысы болды. Бавария Кеңестік Республикасы Берлиндегі орталық үкіметке қарсы қарулы қарсылық көрсеткені үшін бес жылға түрмеге жабылды. Түрмеде отырғанда Толлер бірнеше пьеса жазды, олар оған халықаралық даңқ әкелді. Олар Лондон мен Нью-Йорк қалаларында, сондай-ақ Берлинде қойылды. 1933 жылы нацистер билікке келгеннен кейін Толлер Германиядан қуылды. 1936–1937 жылдары АҚШ және Канадада лекциялар оқыды, Нью-Йоркке барар алдында біраз уақыт Калифорнияда тұрды. Ол басқа эмигранттарға қосылды. 1939 жылдың мамыр айында ол өзіне-өзі қол жұмсады. 2000 жылы оның бірнеше пьесасы ағылшын тіліне аударылып басылды. Толлердің ең соңғы толық өмірбаяны Роберт Эллис жазған "Эрнст Толлер және неміс қоғамы. Интеллектуалдар – көшбасшылар және сыншылар" Фэрли Дикисон университетінің баспасы, 2013 жыл.
Ernst Toller (1 December 1893 – 22 May 1939) was a German author, playwright, left wing politician and revolutionary, known for his Expressionist plays. He served in 1919 for six days as President of the short lived Bavarian Soviet Republic, after which he became the head of its army. He was imprisoned for five years for his part in the armed resistance by the Bavarian Soviet Republic to the central government in Berlin. While in prison Toller wrote several plays that gained him international renown. They were performed in London and New York City as well as in Berlin. In 1933 Toller was exiled from Germany after the Nazis came to power. He did a lecture tour in 1936–1937 in the United States and Canada, settling in California for a while before going to New York. He joined other exiles there. He died by suicide in May 1939. In 2000, several of his plays were published in an English translation. The most recent comprehensive biography of Toller is by Robert Ellis, "Ernst Toller and German Society. Intellectuals as Leaders and Critics" Fairleigh Dickison University Press, 2013.
Өмір және мансап
Толлер 1893 жылы Германияның Самочин қаласында (қазіргі Польшаның Самоцин) еврей отбасында дүниеге келген. Ол Ида (Кон) мен Макс Толлердің, фармацевт, ұлы. Оның ата-анасы жалпы мақсаттағы дүкенді басқарған. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол Германия армиясына ерікті болып қосылды. Батыс майданда 13 ай қызмет еткеннен кейін, ол толық физикалық және психологиялық құлдырауға ұшырады. Оның алғашқы драмасы «Трансформация» («Ди Вандлунг», 1919) – соғыс кезіндегі тәжірибесінен туған туынды. Б. Травен, Густав Ландауэр сияқты жетекші анархистермен және Толлердің партиясы – Германияның тәуелсіз әлеуметтік-демократиялық партиясымен (USPD) бірге, Толлер 1919 жылғы қысқа ғұмырлы Бавария Кеңес Республикасына қатысты. Коммунистер сол кезде коммунистік республика құруға қарсы болды. Ол 6 сәуірден 12 сәуірге дейін президент міндетін атқарды. Ол көптеген жарлықтар шығарды, баспасөз мемлекеттік басқаруға алынды, кен өнеркәсібі мемлекеттік басқаруға алынды және сегіз сағаттық жұмыс күні заңмен бекітілді. Ол азаматтардың банктерден күніне 100 маркадан артық ақша шығара алмайтынын жарлық етті және жұмысшыларға бұл шаралар шетелге ақша шығаруға тырысқан ірі капиталистерге қарсы бағытталғанын жеткізді. Асыра бағалы жалдауға тыйым салынды. Оның үкімет мүшелері әрқашан дұрыс таңдалмаған. Мысалы, Сыртқы істер жөніндегі орынбасары доктор Франц Липп (бірнеше рет психиатриялық ауруханаға түскен) Владимир Ленинге телеграмма арқылы, қызметтен алынған бұрынғы министр-президент Йоханнес Хоффманның Бамбергке қашып, министрлік дәретханасының кілтін өзімен алып кеткенін хабарлады. 1919 жылдың 13 сәуірінде коммунистік партия билікті басып алды, оның басшысы Евгений Левине болды. 1919 жылдың мамырында республика Фрайкорптарға қарсы жеңіліске ұшырады. Белгілі жазушылар Макс Вебер мен Томас Манн революцияға қатысқаны үшін сотталу кезінде Толлердің қорғанына куәлік берді. Ол бес жылға түрмеге кесілді және жазасын Стадельхайм, Нойбург және Эйхштатт түрмелерінде өтеді. 1920 жылдың ақпанынан босатылғанға дейін ол Нидершенфельд бекінісінде болды, онда ол 149 күн жалғыздық камерада және 24 күн аштықпен өткізді. Ол түрмеде жазған пьесаларын 1925 жылдың шілдесінде босатылғаннан кейін ғана көре алды. Оның кейінгі драмаларының ең танымалдарының бірі – «Хоппла, тіріміз!» («Hoppla, wir Leben! »), режиссері Эрвин Пискатор, 1925 жылы Берлинде көрсетілді. Бұл сегіз жылдан кейін психиатриялық ауруханадан шығарылған революционердің бұрынғы жолдастарының бір кездері қарсы болған жүйеде өзін-өзі қанағаттандырып, келісімге келгенін білгені туралы әңгіме. Көңілі толып, ол өзін-өзі өлтіреді.
Toller was born in 1893 into a Jewish family in Samotschin, Germany (now Szamocin, Poland). He was the son of Ida (Kohn) and Max Toller, a pharmacist. His parents ran a general store. At the outbreak of World War I, he volunteered for the German Army. After serving for 13 months on the Western Front, he suffered a complete physical and psychological collapse. His first drama, Transformation (Die Wandlung, 1919), was wrought from his wartime experiences. Together with leading anarchists, such as B. Traven and Gustav Landauer, and Toller's party, the Independent Social Democratic Party of Germany (USPD), Toller was involved in the short lived 1919 Bavarian Soviet Republic. The communists were against the founding of a communist republic at this point. He served as president from 6 April to 12 April. He issued numerous decrees, the press was socialised, the mining industry was socialised, and the eight hour working day made legally binding. He decreed that citizens could withdraw only 100 marks per day from the banks, and issued reassurance to the workers that these measures were directed against the major capitalists who were attempting to take money abroad. A decree was made against exorbitant rents. His government members were not always well chosen. For instance, the Foreign Affairs Deputy Dr. Franz Lipp (who had been admitted several times to psychiatric hospitals) informed Vladimir Lenin via cable that the ousted former Minister President, Johannes Hoffmann, had fled to Bamberg and taken the key to the ministry toilet with him. On April 13, 1919 the Communist Party seized power, with Eugen Leviné as their leader. In May 1919, the republic was defeated by the Freikorps. The noted authors Max Weber and Thomas Mann testified on Toller's behalf when he was tried for his part in the revolution. He was sentenced to five years in prison and served his sentence in the prisons of Stadelheim, Neuburg and Eichstätt. From February 1920 until his release, he was in the fortress of Niederschönenfeld, where he spent 149 days in solitary confinement and 24 days on hunger strike. Toller was unable to see the plays he had written in prison performed until after his release in July 1925. The most famous of his later dramas, Hoppla, We're Alive! (Hoppla, wir Leben! ), directed by Erwin Piscator, premiered in Berlin in 1925. It tells of a revolutionary discharged from a mental hospital after eight years, who discovers that his former comrades have grown complacent and compromised within the system they once opposed. In despair, he kills himself.
Шөгеру, өлім және мұра
Оның алғашқы екі пьесасы 1930 жылдары Нью-Йоркте сахналанды: «The Machine Wreckers» (1922), 1937 жылы премьерасына ол қатысқан, және 1937 жылы Federal Theatre Project жобасымен қойылған, ал 1938 жылы Нью-Йорк қаласында көрсетілген «No More Peace». Олардың өзектілігі жойылған еді: бірінші пьеса Бірінші дүниежүзілік соғыс пен оның салдарына, ал екіншісі – нацистердің өркендеуінің бастапқы кезеңіне қатысты. Олардың стилі Нью-Йорк үшін көне болып кеткен, ал нашар қабылдануы Толлердің күңкейгенін күшейтті. Депрессияға ұшырап, әйелінен ажырасып, қаржылық қиындықтармен күресіп (ол барлық ақшасын Испания азамат соғысының босқындарына берген), Толлер 1939 жылдың 22 мамырында өзіне қол жұмсады. Ол қонақүй бөлмесінде, үстеліне «фашистік бомбалардан қаза тапқан испан балаларының суреттерін» жайып қойғаннан кейін, дарға асылды. Ол өлімі алдында: «Егер менің өзіме қол жұмсағанымды оқысаңыз, оған сенбеуіңізді өтінемін», – деген екен. Роберт Пайн былай деп жалғастырды: «Ол Нью-Йорктегі қонақ үйде екі жыл бұрын түнгі көйлегінің жібек бауын пайдаланып дарға асылды. Сол кезде газеттер осылай хабарлаған еді, бірақ мен оның өлтірілгеніне сенемін». В. Х. Ауденнің «Эрнст Толлердің естелігі» атты өлеңі 1940 жылы «Another Time» журналында жарияланды.
Two of his early plays were produced in New York in the 1930s: The Machine Wreckers (1922), whose opening night in 1937 he attended, and No More Peace, produced in 1937 by the Federal Theatre Project and presented in New York City in 1938. Their sense of immediacy was gone: the first play was related to the First World War and its aftermath, and the second an earlier period of the rise of the Nazis. Their style was outmoded for New York, and the poor reception added to Toller's discouragement. Suffering from depression, separated from his wife and struggling with financial woes (he had given all his money to Spanish Civil War refugees), Toller committed suicide on 22 May 1939. He hanged himself in his room after laying out on his hotel desk "photos of Spanish children who had been killed by fascist bombs". The English author Robert Payne, who knew Toller in Spain and in Paris, later wrote in his diary that Toller had said shortly before his death: "If ever you read that I committed suicide, I beg you not to believe it." Payne continued: "He hanged himself with the silk cord of his nightgown in a hotel in New York two years ago. This is what the newspapers said at the time, but I continue to believe that he was murdered". W. H. Auden's poem "In Memory of Ernst Toller" was published in Another Time (1940).