Қытайдың "Динюань" классындағы темір кемесі

Кіріспе

Қытайлық Динюань классындағы темірлі броненос кеме

Джинюань (Zhenyuan) – қытайлық Бейянь флоты үшін салынған темірлі жауынгерлік кеме. Ол, 1880-жылдардың басында Германияда салынған қытайлық Динюань кемесін қоса алғандағы, осы кластың екінші және соңғы кемесі болды. Екі броненос кеменің жеткізілуі 1884–1885 жылдардағы қытай-француз соғысынан кейін кешікті. Кемелердің басты қаруы – екі оқ ату мұнарасында орналасқан төрт зеңбірек болды, бұл оларды сол кездегі Шығыс Азия суларындағы ең қуатты әскери кемелерге айналдырды. 1880-жылдар мен 1890-жылдардың басында Бейянь флоты жаттығу оқулары мен шетелдік саяхаттар жүргізді, оның ішінде Жапонияға жасалған сапарлар елді қорқыту мақсатында болды. Бұл 1886 жылғы Нагасаки оқиғасына әкеліп соқты және екі ел арасындағы жаулықтың күшеюіне себеп болды, нәтижесінде 1894 жылы Бірінші қытай-жапон соғысы басталды. Кеме 17 қыркүйекте Ялу өзені шайқасында қатысты, онда жапондық біріккен флоты Бейянь флотының көп бөлігін батырды, бірақ Джинюань мен Динюань көптеген оқ тигеніне қарамастан аман қалды. Аман қалғандар жөндеу үшін Порт-Артурға қайтты, бірақ жапон әскері қаланы қаулағаннан кейін Вэйхайвэйге қашты. Портқа кіргенде Джинюань белгісіз жартасқа соғылып, ауыр зақым алды. 1895 жылғы ақпанда Вэйхайвэй шайқасында ол стационарлық артиллериялық батарея ретінде қолданылды, бірақ жапондық күштер қаланың бекіністерін басып алды, бұл қытайлықтарды флотты тапсыруға мәжбүр етті. Джинюань соғыс трофеі ретінде алынып, жөнделіп, Жапон императорлық флотына Чин-Йен (Chin Yen) деген атпен қосылды. 1890-жылдардың соңы мен 1900-жылдардың басында ол Қытайды жеңгендігін тойлау үшін Жапония бойынша көптеген сапарлар жасады. Рус-жапон соғысы кезінде ескіргеніне қарамастан, 1904 жылдың тамызында Сары теңіз шайқасында және 1905 жылдың мамырында Цусима шайқасында қатысты. Сондай-ақ, ол 1905 жылдың шілдесінде Сахалинге жасалған шабуылға қолдау көрсетті. Соғыстан кейін Чин-Йен оқу кемесіне айналып, 1911 жылға дейін осы қызметін атқарды, содан кейін 1912 жылы кемелерді бөлшектеушілерге сатылды.

Дизайн

Империалистік еуропалық державалардың тікелей араласуынан кейін XIX ғасырдың ортасында, соның ішінде Бірінші және Екінші опиум соғыстары, олардың жоғары бумен жұмыс істейтін флоттары әлі де дәстүрлі жонктерге сүйенетін кішігірім императорлық қытай теңіз флотын басып қалдырды, қытайлықтар 1880 жылдары осы қауіптерге тиімдірек жауап беру үшін теңіз құрылысын бастады. Олар британдықтар мен немістердің көмегін сұрады, ал Германиядан екі кеме заказ етілді. "Женюань" кемесі жалпы ұзындығы 93,88 м, ені 17,98 м, суға бату тереңдігі 6,10 м. Ол қалыпты жағдайда жер аударып, толық жүктемеде дейін жер аударатын. Ол екі күшті бу машинасымен жабдықталған, әрқайсысы бұрандалы винтті қозғалтатын. Буды кеме ортасындағы екі түтікшеге құйылған сегіз отты құбырлы қазандық жеткізетін. Ол ең жоғары жылдамдыққа жетуге қабілетті, ал экипажы 350 офицер мен сарбаздан тұратын. Кемеде 20 калибрлі төрт зеңбірек, екі екі зеңбіректік мұнарада орналасқан, олар алдыңғы бөлігіне эшелонмен орналасқан. Бұларға қоса, екі зеңбіректік қосалқы батарея болды, біреуі кеменің басында, екіншісі кормасында. Торпедалық қайықтарға қарсы қорғаныс үшін ол 3 фунттық Hotchkiss револьверлі зеңбірек және сегіз Maxim Nordenfelt тез атуға арналған зеңбіректермен жабдықталған. Сонымен қатар, ол үш торпеда түтігімен жабдықталған. Ол 14 дюймдік бронямен қорғалған, ол кеменің орталық бөлігін, оның ішінде оқ-дәрі қоймалары мен қозғалтқыш бөлімдерін қорғайтын. Қалыңдықтағы бронялық палуба көлденең қорғаныс қызметін атқаратын. Оның бақылау мұнарасы жақтарында бронялық пластиналармен жабылған. Зеңбірек мұнараларының барбеттері 12–14 дюймдік қалыңдыққа ие болды. 8 дюймдік қалыңдыққа ие бронялық қабат казематтық зеңбіректерді қорғайтын.

Өзгерістер

1895 жылы Жапония оны сатып алғаннан кейін кеме едәуір жаңғыртылды, оның ішінде негізгі батареяға жаңа отты басқару директорлары және күштірек екінші және үшінші батареялар орнатылды. Жапондықтар бастапқыда негізгі батареяның қаруын ауыстыруды жоспарлаған, бірақ бұл жоба сол кездегі жапондық кеме құрылысшыларының мүмкіндіктерінен асып кетті. Ескі, баяу атуға арналған 5,9 дюймдік зеңбіректер жылдам атуға арналған зеңбіректермен ауыстырылды; алдыңғы мұнара сақталды, бірақ артқы орнатылым зеңбірек қалқаны бар ашық орнатылыммен алмастырылды. Тағы екі зеңбірек негізгі мачтаның екі жағына, артқы зеңбірек сияқты қалқанмен бекітілген орнатылымдарға орнатылды. "Диңгуань" класындағы кемелердің ауыр негізгі батарея мұнаралары алға орналасқандықтан, кеменің мұрыны төменге түсіп, су жинап алатын және басқару мүмкіндігіне кедергі келтіретін мәселелер болды. 6 дюймдік зеңбіректерді артқа орнату негізгі батарея салмағын тепе-теңдеуге көмектесіп, екі кемшілікті де айтарлықтай жақсартты. Жеңіл батарея 6 фунттық Hotchkiss зеңбіректерінен екі және сегіз 3 фунттық Hotchkiss зеңбіректерінен, барлығы жеке орнатылымдарда құралды. Көлем және басқа өлшемдер өзгеріссіз қалды, бірақ сол кездегі қозғалтқыш жүйесі тек жылдамдыққа жете алды. 6 дюймдік зеңбіректер қосылғанмен, экипаж 250 офицер мен сарбаздан тұру үшін едәуір қысқартылды.

Қытай қызметі

"Женюань" кемесіне 1881 жылы тапсырыс берілді және 1882 жылдың наурыз айында Германияның Штеттин қаласындағы "AG Vulcan" кеме жасаушылығында құрылысы басталды; оның аты қытай тілінде "алыстан соққы беру" деген мағынаны білдіреді. Жұмыс жылдам жүргізіліп, 1882 жылдың 28 қарашасында суға түсірілді, алайда, кемеге жабдық орнату жұмыстары 1884 жылдың басына дейін жалғасты. Ол сол жылдың сәуір айында аяқталды, бірақ тамыз айында Қытай-Француз соғысының басталуы екі "Динюань" класты кеменің де 1885 жылға дейін тапсырылуына кедергі келтірді. Екі кемеде де неміс экипажы болды, 1885 жылдың 3 шілдесінде неміс туын көтеріп, сонымен бірге неміс жасаған "Цзюань" қытай крейсерімен бірге теңізге шықты. Үш кеме қараша айында Тяньцзиньге келді, онда олар қытай басқаруына берілді. Қытайдың теңіз құрылысын басқарған Ли Хунчжан кемелер келгеннен кейін оларды тексерді. Екі броненос кеме "Порт-Артур" портында орналасқан "Бейянг" флотына қосылды. Кемелер 1885-1886 жылдары қысқы айларда Шанхайға қарай жүзіп кетті. 1880-ші жылдары "Бейянг" флоты жыл сайын қыста Оңтүстік Қытай теңізінде жаттығу круиздерін жасады, көбінесе "Наньянг" флотымен бірге. Мұндай круиздер әдетте Чжэцзян, Фуцзянь және Гуандун провинцияларына сапарларды қамтиды, кейде Оңтүстік-Шығыс Азиядағы порттарға дейін баратын. Жылдың қалған бөлігін Чили, Шандун және Фэнцзянь провинцияларының жағалау суларында жаттығулар жасаумен өткізді. 1880-ші жылдардың ортасы мен 1890-шы жылдардың басында шетелдік порттарға жаттығу круиздері жасалды, олар жағалаудан алыс сапарларда навигациялық дағдыларды жетілдіруге және елдің туын көрсетуге бағытталған. "Бейянг" флотының кемелеріндегі тәртіп нашар болды, бұл кемелердің жайлылығына кері әсер етті. Осы кезеңде флотты адмирал Дин Ручанг басқарды, ал "Женюань" кемесінің капитаны Лин Тайцзэн болды, ол 1885 жылы командалық лауазымға тағайындалғаннан кейін бірден контр-адмирал шеніне көтерілді. Лин 1894 жылға дейін Дингтің орынбасары болып қызмет етті. Ол кезде Қытайда "Женюань" мен "Динюань" кемелерін қабылдай алатын құрғақ доктар болмағандықтан, теңіз флоты мерзімді жөндеу үшін Жапониядағы немесе британдық Гонконгтағы кеме жасау орындаларына тәуелді болуға мәжбүр болды. "Динюань" класты екі кеме 1886 жылдың сәуір айында "Наньянг" флотының бөлімшелерімен бірлескен маневрлерді бастады, ол "Порт-Артур" портында теңіз парадымен аяқталды. Олар 19-20 мамыр аралығында Қытай станциясының британдық кемелерін қабылдады. 1886 жылдың тамыз айында "Женюань", "Динюань" және төрт крейсер алғашқы шетелдік круиздерін бастады, олар Гонконг, Кореяның Бусан және Вонсан, Ресейдің Владивосток және Жапонияның Нагасаки қалаларына аялдама жасады. Тамыз айында соңғы портта қытай экипажы жапондық жергілікті тұрғындармен қақтығысқа түсіп, нәтижесінде сегіз қытай теңізшісі мен екі жапон полиция қызметкері қаза тауып, қырық екі қытайлық және жиырма тоғыз жапондық жарақат алды. "Нагасаки оқиғасы" деп аталған бұл оқиғаны жапон баспасөздері Қытайдың Жапонияны қорқытуға жасаған әрекеті деп сипаттап, "Бейянг" флотына қарсы тұру үшін теңіз күштерін кеңейтуді талап етті. Жапон үкіметі үш қорғалған крейсерге тапсырыс берді. Жапондықтар сондай-ақ қытай броненос кемелерінің кемежайларында жөндеу жұмыстарын жүргізуге рұқсат бермеді, бұл "Бейянг" флотының кемелерді жұмысқа қою мүмкіндігін шектеді. 1887 жыл оқиғасыз өтті, кемелердің көпшілігі Бохай теңізінде болды. Жыл соңында тағы төрт еуропалық крейсер келді, бұл флотты одан әрі нығайтты және 1888 жылы экипаждарды флоттың қалған бөлігімен таныстыру үшін кең ауқымды маневрлерді қажет етті. "Бейянг" флоты сол кездегі Корольдік теңіз флоты қолданған қара, ақ және қызғылт бояу схемасын қабылдады және 1888 жылы кемелерін қайта бояды. 1889 жылы флот екі дивизияға бөлінді; "Динюань" және бірнеше крейсерлер Корея порттарына сапарға жіберілді, ал "Женюань" және флоттың қалған бөлігі Бохай теңізінде жаттығулар жасады. Екі дивизия желтоқсан айында Шанхайда кездесіп, одан кейін "Женюань" мен "Динюань" Гонконгқа құрғақ докқа бару үшін барды. Содан кейін олар Кореяға қарай жүзіп, 1890 жылдың қараша айында "Женюань" суға батып, жөндеуге Гонконгқа қайта оралды. 1891 жылдың маусым және шілде айларында Жапонияға тағы бір сапар жасалды, бұл "Нагасаки оқиғасынан" кейінгі алғашқы сапар болды; флот 30 маусымда Кобеде және 14 шілдеде Йокогамада тоқтады. Соңғы портта жоғары әскери басшылар мен императорлық отбасының мүшелерінен тұратын үлкен жапондық делегация кемелерді қарсы алды. Келесі жылы Жапонияға тағы бір сапар жасалды. "Нагасаки оқиғасымен" бірге бұл сапарлар Қытай мен Жапония арасындағы шиеленісті күшейтті, өйткені Хунчжан оларды жапон флотының шағын және нашар дамыған кезде қытай теңіз күшінің күшін көрсету үшін жасады. Даудың негізгі мәселесі Кореяны бақылау болды, ол 1884 жылғы Тяньцзинь келісімінен бері Қытай мен Жапонияның ортақ қорғауында болды.

Zhenyuan was ordered in 1881 and was laid down at the AG Vulcan shipyard in Stettin, Germany in March 1882; her name means "striking from afar" in Chinese. Work proceeded quickly and she was launched on 28 November 1882, though fitting out work continued into early 1884. She was completed in April that year, but the outbreak of the Sino French War in August prevented both Dingyuan class ships from being delivered until 1885. Both vessels were manned by German crews, sailing on 3 July 1885 under the German flag in company with the also German built protected cruiser Chinese cruiser Jiyuan. The three ships arrived in Tianjin in November, where they were transferred to Chinese control. Li Hongzhang, the Viceroy of Zhili and director of China's naval construction program, inspected the vessels following their arrival. The two ironclads were then commissioned into the Beiyang Fleet, which was based in Port Arthur. The ships steamed south to Shanghai for the winter of 1885–1886. In the 1880s, the Beiyang Fleet was occupied with an annual routine of winter training cruises to the South China Sea, often in company with the Nanyang Fleet. This cruise typically involved visits to Zhejiang, Fujian, and Guangdong provinces, and sometimes went as far south as stops in Southeast Asia. The rest of the year was spent in northern waters off Zhili, Shandong, and Fengtian provinces, conducting training exercises. Training cruises to foreign ports were conducted in the mid 1880s and early 1890s, both to train navigational skills on voyages far from shore and to show the flag. Discipline aboard the ships of the Beiyang Fleet was poor, which contributed to a low state of readiness of the ships. During this period, the fleet was commanded by Admiral Ding Ruchang, while Zhenyuan was captained by Lin Taizeng, who was promoted to the rank of rear admiral shortly after taking command in 1885. Lin served as Ding's deputy through 1894. At the time, China lacked dry docks large enough to handle Zhenyuan and Dingyuan, forcing the navy to rely on shipyards in Japan or in British Hong Kong for periodic maintenance. The two Dingyuan class ships began their training routine in April 1886 in joint maneuvers with the units of the Nanyang Fleet, which culminated in a naval review in Port Arthur. They received the British vessels of the China Station from 19 to 20 May. Zhenyuan, Dingyuan, and four cruisers began the first of their overseas cruises in August 1886, which included stops in Hong Kong, Busan and Wonsan in Korea, Vladivostok, Russia, and Nagasaki, Japan. While at the latter port in August, Chinese crewmen became involved in an altercation with Japanese locals that resulted in the deaths of eight Chinese sailors and two Japanese policemen, with forty two Chinese and twenty nine Japanese injured. The so called Nagasaki Incident was characterized by the Japanese press as an attempt by China to intimidate Japan, leading to calls for naval expansion to counter the Beiyang Fleet. The Japanese government ordered three protected cruisers in response. The Japanese also refused to allow the Chinese ironclads to return for repairs in their shipyards, hampering the ability of the Beiyang Fleet to keep the vessels operational. The year 1887 passed less eventfully, with the ships spending the bulk of the year in the Bohai Sea. Late in the year, another group of four European built cruisers arrived, further strengthening the fleet and necessitating extensive maneuvers in 1888 to familiarize the crews with the rest of the fleet. The Beiyang Fleet adopted the same black, white, and buff paint scheme used by the Royal Navy at the time, repainting their vessels at some point in 1888. In 1889, the fleet was divided into two divisions; Dingyuan and several cruisers were sent on a tour of Korean ports while Zhenyuan and the rest of the fleet remained in the Bohai Sea for exercises. The two divisions rendezvoused in Shanghai in December, thereafter proceeding to Hong Kong for Zhenyuan and Dingyuan to be drydocked. They then cruised off Korea, where Zhenyuan ran aground in November 1890, forcing another return to Hong Kong for repairs. Another visit to Japan came in June and July 1891, the first since the Nagasaki Incident; the fleet stopped in Kobe on 30 June and Yokohama on 14 July. At the latter port, a large Japanese delegation of senior military commanders and members of the imperial family received the ships. Another voyage to Japan took place the following year. Coupled with the Nagasaki Incident, these voyages contributed to the growing tensions between China and Japan, since Hongzhang intended them to make clear Chinese naval strength at a time the Japanese fleet was small and poorly developed. At the core of the dispute was control over Korea, which since the Convention of Tientsin of 1884, was treated as a co protectorate of China and Japan.

Бірінші қытай-жапон соғысы

1894 жылдың басында Кореяда Донгхак шаруалар төңкерісі басталып, Қытайды 28 000 сарбаздан тұратын экспедиция жіберіп, көтерілісшілерді басуға мәжбүр етті. Жапония мұны Тяньцзинь келісімінің бұзылуы деп қарастырып, жауап ретінде 8000 әскерін орналастырды, нәтижесінде 1 тамызда Бірінші қытай-жапон соғысы басталды. Қытай флоты Жапонияның жаңа біріктірілген флотына тең келмеді, себебі жылдар бойы жеткіліксіз теңіз бюджеттері Хунцзанға кемелерді жаңартуға мүмкіндік бермеді. Ол Жэньюань мен Диньюаньға жаңа жылдам ату қаруларын қосуға жоспарлаған қаражаттың орнына Императрица Цысидің 60 жылдығына жұмсалды. Сол кезде американдық оқиғақор Филo Макгиффен Линге кеңес беру үшін кемеде басшылық қызметін атқарды. Соғыста Қытайдың кемшіліктерін күшейтіп, жапондықтар 1888 жылы қытайдың дипломатиялық кодтарын бұзып, Қытайдың ішкі байланыстарына қол жеткізді. Тамыз айында қытайлықтар шабуылға дайындалғанда, негізгі батарея мұнараларынан қару қалқандарын алып тастады. Пундо шайқасының тәжірибесі көрсеткендей, жұқа қалқандар жаудың атысына ұшырағанда көптеген сынықтарды жасады, ал бұл сынықтар Пундодағы Цзюань крейсерінің қару экипаждарына көптеген жарақаттар келтірді. Экипаждар сондай-ақ қару батареяларының айналасына көмір қаптарын импровизациялық броня ретінде орналастырды. Кемелерді теңізде көруді қиындату үшін ақшыл сұр түске бояды. Содан кейін Бэйян флотының кемелері Такуға жабдықтау үшін жүзіп, кейін бір ай бойы аз жұмыс істеді.

Ялу өзеніндегі шайқас

12 қыркүйекте Диң флотын Корея шығанағына, Кореяға күш-жабдықтар жеткізуге жоспарланған әскер кемелерінің конвойына жол ашу үшін алып барды. Шығанаққа бағытталғанда, Шаньдун түбегіндегі жапондық әскери кемелердің бар екені туралы бұрыс хабарлама алды, ол оны оларды іздеу үшін бағытын өзгертуге итермеледі. Жау кемелерін таба алмағаннан кейін, флотты Вэйхайвейге (қазіргі Вэйхай) жеткізді. 15 қыркүйекте флот конвоймен кездесіп, Ялу өзенінің сағасына жақындауын қамтамасыз етті. 16 қыркүйекте әскерлер мен жабдықтар тасымалданды. Тасымалдау кезінде Чжэньюань және флоттың көп бөлігі алыстан қолдау көрсету үшін және аймақтағы жапондық торпедалық қайықтарына оңай нысана болмау үшін жүріп тұрды. Қытайлықтар Порт-Артурға қайтып келгенде, вице-адмирал Ито Сукёуки басқаратын біріккен флот оларды 17 қыркүйекте тоқтатып, Ялу өзенінің шайқасына әкелді. Жақсы даярланбаған Бейяң флоты бейтараптық қатармен жүрді, ал жапондықтар оңтүстіктен алға қарай бағытталды. Қытай кемелері шамамен жылдамдықпен өтті, ал жапондықтардың жылдамдығы болды. Ито кемелерін солға бұрып, қарсы келе жатқан Бейяң флотының алдынан өтуге тырысты. Дингюань шамамен сағат 12:20-да, қазіргі заманғы отты басқару құралдарының дәлдігінен әлдеқайда артық қашықтықтан алғашқы оқты атты. Дингюаньдің алғашқы оғының күші оның өзінің бақылау пунктын қиратты, Дингті және оның штабын шайқасқа дейін тұтқынға алды, Бейяң флотын орталық басқарудан айырды. Қытай флотының қалған бөлігі Дингюаньды тез арада соңынан еріп, қарсыластарынан өтуге тырысты, бірақ ешқандай соққы беруге қол жеткізбеді. Жапондық кемелер 12:25-те екі эскадрильяға бөлініп, оңға бұрылып, қытайлықтарды қоршауға тырысты. Олар оттарын қытайлық оң жақтанғы крейсерлерге шоғырландырып, қытайлық крейсерлер Янвэй мен Чаоюнды тез жойды. Шайқас тез арада жақын аралықтағы қақтығысқа айналып, қытайлық крейсерлер Цзиюань мен Цзинъюань батты. Қытайлық әскери кемелер Ито флотының қалған бөлігімен қадамдаса алмаған ескі жапондық "Хейи" броненосесіне елеулі зақым келтірді, ол ақырында кері шегінуге мәжбүр болды. Чжэньюань мен Дингюань "Сайкё Мару" көмекші крейсеріне 12 дюймдік төрт снарядпен соққы беріп, айтарлықтай зақым келтірді. Чжэньюаньдің ауыр цитадельдік бронясы жапондық оқ-дәрілерге қарсы тұра алды, бірақ Мацусима класындағы крейсерлерге орнатылған үлкен калибрлі Канет зеңбіректері тиімсіз болды, ал қалған жапондық крейсерлер қытайлық әріптестерімен шайқасты. 15:30-да Чжэньюань негізгі батареясымен жапондық "Мацусима" крейсеріне соққы беріп, оның алдыңғы барбетіне тиді. Оқ алдыңғы негізгі зеңбіректі істен шығарды, кемеге от қойды, Мацусиманың төрт қосалқы зеңбірегін істен шығарды және көптеген жандарды құрбан етті. Соның салдарынан Ито туын ауыстыруға мәжбүр болды. Чжэньюань шайқас кезінде бірнеше рет өртенді, бірақ экипаж тез арада өртті сөндіре алды. Сағат 17:00-ге қарай екі тараптың да оқ-дәрісі азайды және қытайлықтар аман қалған кемелерін алдыңғы қатарға қайта құруға кірісті. Жапондықтар шамамен 17:30-да шайқасты тоқтатып, кері шегінді. Зақымдалған Бейяң флоты, енді екі Дингюань класындағы кеме және төрт кіші кемеден тұрды, Порт-Артурға ақсап келді, ол ертесіне жетті. Шайқас барысында Чжэньюань өзінің 5,9 дюймдік оқ-дәрісінің барлығын және 12 дюймдік снарядтарының көп бөлігін жұмсады, оған тек жиырма төрт қатты болат снаряд қалды. Ол 220-ға жуық соққы алды, бірақ олардың ешқайсысы белбеуін бұзған жоқ және тек аз ғана саны палубаны тесіп өтті. Зыян шеккен кемелерді жөндеу жұмыстары бірден басталды, ал кемелерді шайқасқа дайын ету үшін жаңа жабдықтар мен оқ-дәрілер жіберілді. Қазан айының соңында жапон армиясы портқа жақындап, қытайлықтарды 20 қазанда Бейяң флотын Бохай боғазы арқылы Вэйхайвейге қайтаруға мәжбүр етті. Чжэньюань жөндеу жұмыстарын жалғастыру үшін қалған флотпен бірге Порт-Артурда қалды, бірақ қараша айының басында жапондықтар портты басып алуға дайын болды, сондықтан ол флоттың қалған бөлігіне Вэйхайвейде қосылуға мәжбүр болды.

Ding took the fleet on a sweep into the Korea Bay on 12 September to clear the way for a convoy of troopships scheduled to deliver reinforcements to Korea. While on the way to the bay, he received faulty reports indicating the presence of Japanese warships off the Shandong Peninsula, prompting him to change course to search for them. Finding no enemy vessels, he took the fleet to Weihaiwei (modern Weihai), and on 15 September, the fleet rendezvoused with the convoy to cover its approach to the mouth of the Yalu River, where the transports deposited the men and supplies on 16 September. During the unloading process, Zhenyuan and the bulk of the fleet remained underway to provide distant support and avoid presenting themselves as stationary targets to Japanese torpedo boats known to be in the area. While the Chinese were on the way back to Port Arthur, the Combined Fleet under Vice Admiral Itō Sukeyuki intercepted them on 17 September, leading to the Battle of the Yalu River. The poorly trained Beiyang Fleet sailed in a disorganized line abreast formation, while the Japanese approached them from the south in line ahead; the Chinese ships steamed at around and the Japanese at
Itō turned his ships to port to pass in front of the oncoming Beiyang Fleet. Dingyuan opened fire first, at about 12:20, at the extreme range of , far in excess of what fire control equipment was capable of accurately directing at the time. The blast effect from Dingyuans initial salvo destroyed her own bridge, collapsing it and trapping Ding and his staff for the duration of the action, depriving the Beiyang Fleet of central control. The rest of the Chinese fleet quickly followed Dingyuan, but failed to score any hits as their opponents passed in front. The Japanese ships returned fire at 12:25, having divided into two squadrons and turned back to starboard to encircle the Chinese. Concentrating their fire on the cruisers on the Chinese right flank, they quickly destroyed the Chinese cruisers Chinese cruiser Yangwei and Chinese cruiser Chaoyong. The battle quickly devolved into a melee at close range, and the Chinese cruisers Chinese cruiser Zhiyuan and Chinese cruiser Jingyuan were sunk. In return, the Chinese warships inflicted serious damage on the old ironclad Japanese ironclad Hiei, which had been unable to keep pace with the rest of Itō's fleet, and was eventually forced to disengage and flee. Zhenyuan and Dingyuan hit the auxiliary cruiser Saikyō Maru with four 12 inch shells and inflicted significant damage. Zhenyuans heavy citadel armor proved to be impervious to the Japanese shellfire directed against it, though the large caliber Canet guns mounted on the Matsushima class cruisers proved to be nearly useless and the other Japanese cruisers were engaged with their Chinese counterparts. At 15:30, Zhenyuan scored a hit with her main battery on the Japanese flagship Japanese cruiser Matsushima, striking her forward barbette. The shell disabled the forward main gun, set the ship on fire, disabled four of Matsushimas secondary guns, and inflicted heavy casualties. Itō was forced to shift his flag as a result. Zhenyuan caught fire several times during the action, but her crew was able to quickly suppress the fires. By around 17:00, both sides were low on ammunition and the Chinese began to reform their surviving vessels into line ahead formation. The Japanese eventually broke off at around 17:30 and withdrew. The battered Beiyang Fleet, by then reduced to the two Dingyuan class ships and four smaller vessels, limped back to Port Arthur, arriving there the next day. In the course of the action, Zhenyuan had expended all of her 5.9 inch ammunition and most of her 12 inch shells, having just twenty four solid steel shells remaining. She had taken some 220 hits, but none penetrated her belt and only a small number pierced the deck. Repairs to the damaged ships began immediately, and fresh supplies and ammunition were sent to ready the vessels for action. By late October, the Japanese Army had begun to approach the port, forcing the Chinese to withdraw the Beiyang Fleet across the Bohai Strait to Weihaiwei on 20 October. Zhenyuan remained in Port Arthur while the rest of the fleet left so that repairs could continue to be made, but by early November, the Japanese were poised to seize the port, prompting her to join the rest of the fleet at Weihaiwei.

Вэйхайвей шайқасы

14 қарашада Вэйхайвейге жақындаған кезде, Чжэньюань рифке соқтығысты, себебі кеме жапондық шабуылдың алдын алу үшін портың кіреберісінде орнатылған кедергілерді айналып өтуге тырысты. Құрлыққа тірелу салдарынан 6,10 метрлік тесік пайда болып, сол жақ моторлық бөлімен қоса, айтарлықтай су басуға себеп болды. Кеме үш апта бойы рифте тұрып, негізгі палубасы сумен жабылған күйде портқа қарай еңкейді. Құтқару тобы ақырында оны рифтен тартып алып, Вэйхайвейдегі тіреу орнына жеткізді, онда батып кетпеу үшін жағаға тіреп қойды. Тесікті бетонмен жабу үшін Шанхайдан су астында жұмыс істейтін мамандар жіберілді. Лин оқиғаға жауапкершілікті мойындап, келесі күні опиумның көп мөлшерін ішіп өзіне қол жұмсады. Капитан Ян Юн Лин кеме командирінің орнына келді. Вэйхайвейде Чжэньюаньді толыққанды жөндеуге қажетті құрғақ доктар болмады, ал 1895 жылдың қаңтарында аяқталған бетонмен жабу оны толыққанды теңізге лайықты етпеді, сондықтан ол портта қалды. Құрлыққа тірелу флот экипаждарының көңіл-күйінің төмендеуіне әсер етті, өйткені толыққанды жұмыс істейтін броненосецтің жоғалуы жапондық шабуылға қарсы тұру мүмкіндігін азайтты. Жапон армиясы 1895 жылдың қаңтарының соңында Вэйхайвейге жетті, 30-ы күні портқа ірі шабуыл жасап, Вэйхайвей шайқасын бастарды. Олар қаланың шығыс жағындағы бекіністерді жылдам басып алды, бұл қытай кемелерін порттың батыс бөлігіне шегінуге мәжбүр етті, онда олар бекіністегі қарулардың жете алмайтын қашықтықта болады. Чжэньюань жүзіп кете алмаса да, оның қарулары гарнизонды қолдауға және жапондықтардың құрлықтағы қозғалысын тоқтатуға пайдаланылды. 1 ақпанда ол жапондық әскерлерді кері қайтаруға көмектесу үшін 119 снаряд атты. 4/5 ақпан түнінде жапондық торпедалық катерлері портқа еніп, Динюаньды торпедалады, оны жарамсыз етіп, Дингтің туын Чжэньюаньға көшіруіне себеп болды. Келесі түнде торпедалық катерлер қытай флотына тағы шабуыл жасады, бірақ Чжэньюаньді өткізіп алды, оның орнына крейсерді, оқу кемесін және қосалқы кемені батырды. 9 ақпанда Чжэньюань жапон крейсері Ицукусимаға тиді, бірақ снаряд жарылмады. Сол кезде жапондықтар Динюаньға ауыр зақым келтірді, бұл Дингтің кемені батыру туралы шешім қабылдауына әкелді, бұл Бейян флотының көптеген жоғары шенді офицерлерін, соның ішінде Янды 12 ақпанда өзіне қол жұмсауға итермеледі. Келесі күні қытайлықтар капитуляциялады, ал 17 ақпанда Біріктірілген флоттан келген топ портқа кемелерді тексеру үшін кірді. Олар Чжэньюаньдің құтқаруға болатын жағдайда екенін анықтады, себебі корпустағы жалғыз зақым құрлыққа тірелу оқиғасынан болған. Соғыста олжа ретінде алынған кеме жөнделіп, жапон флотына қосылмақ еді.

While approaching Weihaiwei on 14 November, Zhenyuan struck a reef as the ship attempted to maneuver around the obstacles that had been erected off the harbor entrance to prevent a Japanese attack. The grounding tore a hole that was 6.10 m long and caused significant flooding, including the port engine room. The vessel remained stuck on the reef for three weeks, listing to port with her main deck awash. The salvage team eventually towed her off the reef and brought the ship into the anchorage at Weihaiwei, where she was run aground to avoid sinking. Divers were sent from Shanghai to patch the hole with concrete. Lin took responsibility for the accident and committed suicide the following day with an overdose of opium. Captain Yang Yung Lin took his place as the ship's commander. Weihaiwei lacked the dry dock facilities necessary to properly repair Zhenyuan, and the concrete patch, which was completed by January 1895, left her only partially seaworthy, so she was left moored in port. The grounding contributed to a significant decline in morale among the crews of the fleet, since the loss of a fully operational ironclad seriously degraded their ability to resist a Japanese attack. The Japanese Army had advanced to Weihaiwei by the end of January 1895, launching a major attack on the port on the 30th to begin the Battle of Weihaiwei. They quickly captured the fortifications on the eastern side of the city, which forced the Chinese ships to withdraw to the western portion of the harbor, where they would be out of range for the guns in the fortress. Though Zhenyuan was unable to get underway, her guns could still be used to support the garrison and disrupt Japanese movements ashore. On 1 February, she fired 119 shells to help repel the Japanese troops. Japanese torpedo boats broke into the harbor on the night of 4/5 February and torpedoed Dingyuan, disabling her and prompting Ding to shift his flag to Zhenyuan. The next night, the torpedo boats made another assault on the Chinese fleet, but they missed Zhenyuan and instead sank a cruiser, a training ship, and an auxiliary vessel. On 9 February, Zhenyuan scored a hit on the cruiser Japanese cruiser Itsukushima, though the shell failed to detonate. By that time, the Japanese inflicted serious damage on Dingyuan, leading to Ding's decision to scuttle the ship, which provoked many of the senior officers of the Beiyang Fleet to commit suicide, including Yang on 12 February. The next day, the Chinese surrendered, and a party from the Combined Fleet entered the port on 17 February to inspect the vessels in the harbor. They found Zhenyuan to be in salvageable condition, as the only damage to the hull was from the grounding incident. Seized as a war prize, the ship would be repaired and commissioned into the Japanese fleet.

Жапондық қызмет

Жапондықтар кемені қайтадан суға шығарды және Саикё Мару, Ялу өзеніндегі шайқастан кейін жөнделгеннен кейін, оны Порт-Артурға сүйреп әкелді. 16 наурызда ол Жапон әскери-теңіз флотына қабылданып, бастапқы атының жапондық нұсқасы – Чин Йен деп қайта аталды. Содан кейін кеме сәуірден маусымға дейін уақытша жөндеу үшін құрғақ докқа қойылды. Осы процесте бір топ соғыс кезінде келген зақымды тексеріп, болашақ жапондық әскери кемелеріне пайдалануға болатын сабақтарды анықтады. Басты байқау – сол кездегі шайқас қашықтығының қысқалығын ескере отырып, палуба бронясын емес, бортын күшейту қажеттігі болды, себебі жақын арадан тікелей оқтардың траекториясы көбінесе кеменің бортына тиеді, ал белдеуден өтіп кетпейді. 5 шілдеде Жапон флотының ең ірі кемесі және жалғыз бас кемесі – Чин Йен Жапонияны аралау үшін теңізге шықты. Ол алдымен 10-16 шілде аралығында Нагасакиге барды, содан кейін Сето ішкі теңізі арқылы өтіп, Хиросима, Куре және Кобе қалаларында тоқтады. 28 шілдеде Йокохамаға жетіп, одан кейін кемені қайта құру және соғыс кезінде келген зақымды толық жөндеу үшін Йокосука теңіз округіне жіберді. Басты артиллерияны отты басқару құрылғыларын орнатудан басқа жаңарту мүмкін болмады, бірақ қосалқы артиллерия едәуір жақсартылды. Мейдзи императоры 1896 жылдың 25 қарашасында Йокосукадағы кемеге барды, содан кейін Чин Йен Қытайға қарсы жеңісті тойлау үшін Жапонияны аралауға шықты. Заманауи доредноуттардың құрылысы аяқталуға жақын болғандықтан, Чин Йен екінші сыныпты линкор ретінде жіктеліп, бірақ 1898 жылдың 21 наурызына дейін Біріккен флотта қызмет етті, содан кейін ол Резервтік флоттың флагманы болды. Осы кезде Фудзи класындағы екі кеме де қызметке кіріп, флоттағы ең ірі және күшті кемелерді ығыстырды. Келесі бірнеше жыл бойы Чин Йен жапондық суларда круиздермен және елдің көптеген портына сапарлармен айналысты. Қытайдағы Боксер көтерілісі кезінде ол Тяньцзинь шайқасында Сегіз ұлт альянсының күштерімен бірге қызмет етіп, қаланың қоршауын бұзуға көмектесті.

The Japanese refloated the ship and Saikyō Maru, having been repaired after the Battle of the Yalu River, towed her to Port Arthur. There, she was commissioned into the Japanese Navy on 16 March and renamed Chin Yen, the Japanese version of her original name. She then was dry docked for temporary repairs that lasted from April to June. During this process, a team inspected the damage that had been inflicted during the war for lessons that could be incorporated into future Japanese warships. The primary observation was that side armor should be strengthened instead of deck armor, given the short battle ranges of the day, since close range direct fire, with its flat trajectory, would most likely strike the side of a ship, rather than pass over the belt. On 5 July, Chin Yen, the largest vessel in the Japanese fleet and its only capital ship, got underway for a tour of Japan. She first visited Nagasaki from 10 to 16 July, before passing through the Seto Inland Sea, where she stopped in Hiroshima, Kure, and Kobe. She arrived in Yokohama on 28 July and was then assigned to the Yokosuka Naval District for a substantial rebuilding as well as permanent repairs to her wartime damage. The main battery could not be updated apart from the installation of fire control directors, but the secondary battery was substantially improved. The Meiji Emperor visited the ship at Yokosuka on 25 November 1896, after which Chin Yen embarked on a tour of Japan to celebrate the country's victory over China. With the of modern pre dreadnought battleships nearing completion, Chin Yen was classified as a second class battleship, though she remained in service with the Combined Fleet until 21 March 1898, when she became the flagship of the Reserve Fleet. By that time, both Fuji class ships had entered service, replacing her as the largest and most powerful vessels in the fleet. Over the next several years, Chin Yen was occupied with cruises in Japanese waters and visits to numerous ports in the country. During the Boxer Uprising in China, she served with the forces of the Eight Nation Alliance during the Battle of Tientsin, helping to break the siege of the city.

Ресей-жапон соғысы

Кореяны бақылау үшін бәсекелестік 1904 жылы Жапонияны екінші рет Ресей империясымен қақтығысқа түсірді. Ресей-Жапон соғысы 8 ақпанда Порт-Артурды басып алған Ресейдің Бірінші Тынық мұхиты эскадрильясына торпедалық қайықпен күтпеген шабуылмен басталды. Қазір ескірген «Чин Йен» вице-адмирал Катаока Шичироның флагманы болған 3-ші флоттың 5-ші эскадрильясына тағайындалды, сонымен қатар үш «Мацусима» класты крейсерлері де болды. Кемелер 6 ақпанда соғысқа дайындық үшін Нагасаки маңындағы Сасебодан флоттың қалған бөлігіне қосылу үшін шықты. «Чин Йен» Порт-Артурдағы ресейлік флотты блокадалауға көмектесті, бұл 10 тамызда Сары теңіздегі шайқасқа әкелді, онда ол адмирал Того Хейхачиро басқаратын Басты күштің құрамында болды. Шайқас Ресейдің блокаданы бұзу әрекетінен туындады. Орыс кемелері портқа қайтарылған шайқас барысында «Чин Йен» ресейлік кемелерге бірнеше рет соққы берді, ал өзі екі рет зақымданды, бірақ зақым ауыр болған жоқ. Блокаданы қайта жаңартқаннан кейін, жапон флоты аймақтағы ресейлік бекіністерді де бомбалады. 6 наурызда «Чин Йен» және басқа бірнеше кеме Владивостокты бомбалады, онда тағы бір ресейлік эскадрилья орналасқан еді. Қырық минуттық бомбалау кезінде жапондық кемелер ешқандай айтарлықтай зиян келтіре алмады. Кеме 1905 жылғы 27-28 мамырда Цусима шайқасында қайтадан қатысты. Ресейліктер Порт-Артурдағы кемелерге көмек көрсету үшін Балтық флотының кемелерінен Екінші Тынық мұхиты эскадрильясын құрып, оны Азияға ұзақ сапарға жіберді. Того Цусима бұғазында ресейліктерді тоқтатып, «Чин Йен» және 5-ші эскадрильяның қалған бөлігі орыс кемелерімен шайқасу үшін оның саптың артқы бөлігін құрады. Кемелер «Камчатка» көмекші кемесін батырып, «Князь Суворов» ресейлік броненосеціне ауыр зақым келтірді. Келесі күні таңда 5-ші эскадрильяның кемелері әлі де шайқаста болған ресейлік әскери кемелерді тазалауға көмектесті және жеті әскери кемені жапон порттарына сүйреп әкелді, онда олар соғыс олжасы ретінде алынды. Содан кейін «Чин Йен» және 5-ші эскадрильяның қалған бөлігі Цусимаға бет алды, онда 20 маусымда жетті. Одан кейін «Чин Йен» Куреде жөндеуге жіберілді және солтүстік Хонсюдағы Оминато күзет аймағына қайта тағайындалды. Кеме 4 шілдеде үш күннен кейін Сахалинға десант түсірген күштің құрамында жолға шықты. Соғыс 5 қыркүйекте аяқталғаннан кейін «Чин Йен» Порт-Артурға соғыста батып кеткен, кейін жапондық құтқарушылар көтерген «Байан» ресейлік крейсерін сүйреп әкелу үшін барды. 23 қазанда Жапонияның жеңісін тойлау үшін флотты қарап шығу рәсімі өтті, бұл «Чин Йен» үшін белсенді флоттың құрамындағы соңғы іс-қимыл болды. Рәсім тұтқынға алынған ресейлік әскери кемелердің шеруімен басталды, содан кейін «Чин Йен» және басқа бұрынғы қытай кемелері жапон теңіз флотының екі соғыста қолға алған олжаларын көрсету үшін шеруге қатысты.

Competition over control of Korea brought Japan into a second conflict, now with the Russian Empire in 1904. The Russo Japanese War began on 8 February with a surprise torpedo boat attack on the Russian First Pacific Squadron that occupied Port Arthur. Now obsolete, Chin Yen was assigned to the 5th Squadron of 3rd Fleet, the flagship of Vice Admiral Kataoka Shichirō, along with the three Matsushima class cruisers. The ships had departed from Sasebo near Nagasaki to join the rest of the fleet in preparation for war already on 6 February. Chin Yen helped to enforce the blockade of the Russian fleet in Port Arthur, which led to the Battle of the Yellow Sea on 10 August, where she saw action as part of the Main Force under Admiral Tōgō Heihachirō. The battle resulted from a Russian attempt to break the blockade. During the action, which resulted in the Russians being forced back into port, Chin Yen scored several hits on Russian ships in exchange for suffering two hits that did not inflict serious damage. After resuming the blockade, the Japanese fleet also conducted bombardments of Russian positions in the area. On 6 March, Chin Yen and several other ships shelled Vladivostok, where another Russian squadron was located. In a forty minute bombardment, the Japanese vessels failed to inflict any serious damage. The ship next saw action at the Battle of Tsushima on 27–28 May 1905; the Russians had assembled a Second Pacific Squadron from vessels of the Baltic Fleet to relieve the ships in Port Arthur and sent it on a very long voyage to Asia. Tōgō intercepted the Russians in the Tsushima Strait and Chin Yen and the rest of 5th Squadron had formed the rear of his line of battle, tasked with engaging their Russian counterparts. The ships sank the supply ship Kamchatka and badly damaged the battleship Russian battleship Knyaz Suvorov. The next morning, the 5th Squadron ships helped to clear the area of any remaining Russian warships still in action and escorted the seven warships that had surrendered to Japanese ports, where they would be taken as war prizes. Chin Yen and the rest of 5th Squadron then proceeded to Tsushima, where they arrived on 20 June. From there, Chin Yen was detached for a refit in Kure and was then reassigned to the Ōminato Guard District in northern Honshu. The ship got underway on 4 July as part of an amphibious assault force that landed on Sakhalin three days later. After the end of the war on 5 September, Chin Yen went to Port Arthur to escort the armored cruiser Russian cruiser Bayan, which had been scuttled there during the war and then raised by a Japanese salvage team. A fleet review was held on 23 October to celebrate Japan's victory, which was to be Chin Yens last activity as part of the active fleet. The review began with a parade of captured Russian warships, followed by Chin Yen and other former Chinese vessels as part of a display of the spoils the Japanese Navy had seized in the two wars.

Кейінгі мансап

11 желтоқсанда «Чин-Йен» бірінші сыныпты жағалау қорғау кемесі ретінде қайта жіктелді. Келесі бес жарым жыл бойы ол теңіз курсанттары мен сержанттарды даярлау кемесі ретінде пайдаланылды. Осы кезеңде кеме флотпен бірге оқу маневрлеріне қатысты, сондай-ақ 1908 жылғы қазан және қараша айларында императордың қарауымен өткен бірнеше ірі жаттығуларда болды. 1911 жылғы сәуірде ол қызметтен босатылды, ал оның оқу міндеттерін бұрынғы қарсыласы «Ицукусима» атқарды. 1911 жылдың соңында «Чин-Йен» жаңа бронекермелі крейсер «Курама» үшін нысана ретінде пайдаланылды және 1912 жылғы сәуірде кеме құрастырушыларға сатылды. Алынған қаражат Хиросимадағы Этажима теңіз академиясының ғимаратының құрылысына жұмсалды. 1896 жылы кеме қайта жаңартылғанда, оның екі якорі Токиодағы Уэно саябағында Жапонияның жеңісіне арналған ескерткіш ретінде сақтау үшін алынып қойылды. Бұл Қытайда халықтың наразылығын тудырды. Екінші дүниежүзілік соғыста Жапония жеңілгеннен кейін, Қытай ұлттық үкіметі якорьтерді қайтаруды талап етті, бұл американдық оккупациялық билік тарапынан мақұлданды. Якорьтер 1947 жылғы 1 мамырда Токиодан шығып, қазан айында Шанхайға жетті. Олар Циньдаодағы теңіз академиясына орнатылды, ал Қытай азамат соғысында коммунистер жеңгеннен кейін Пекиндегі Қытай Халық Революциясының әскери мұражайына көшірілді.