Кіріспе

Y'all (айтылуы /pron//j//ɔː//l/ yawl) – «сіз» және «барлығы» сөздерінің қысқартылған түрі, кейде «сіздер» деп біріктіріледі. Y'all – Оңтүстік Америка ағылшын тіліндегі екінші жақ көпше түріндегі басты сөз, осы тілмен ең көп байланысты, бірақ африкалық-американдық және Оңтүстік Африка үнді ағылшын тілдерінде де кездеседі. Ол көбінесе екінші жақ көпше түріндегі сөз ретінде қолданылады, бірақ оның тек көпше мағынада ғана қолданылуы туралы пікірталас әлі де жалғасуда.

Тарих

Y'all – "сіздердің" қысқартылған түрі. "You all" екінші жақтағы көпше жіктеулігінің жазылуы алғаш рет 1824 жылы тіркелген. Нақты "y'all" орфографиясымен тіркелген ең алғашқы екі дерек 1856 жылға, ал 1858 жылы – Ричмонд, Вирджинияда жарық көрген "Оңтүстік әдеби жаршысы" журналында жарияланған. Бұл сөз он тоғызыншы ғасырдың екінші жартысында Оңтүстік Америкада сирек кездессе де, жиырмасыншы ғасырға дейін Оңтүстік аймақтық құбылыс ретінде кеңінен таралмады. Оның Оңтүстіктегі афроамерикандықтар немесе ақ тұрғындардың арасында қалай пайда болғаны белгісіз, екеуі де осы күнгі күшке дейін қолданып келеді. Бір болжам бойынша, бұл сөзді Шотландия-Ирландиядан келген иммигранттар Оңтүстікке әкелген, ол ертеректегі Ульстер шотландтық тіліндегі "ye aw" сөзінен пайда болған. Басқа теория бойынша, "y'all" – африкалық америкалық тілінің ертерек диалекттері арқылы Гулла және Кариб креол тілінен алынған сөз. Дегенмен, көптеген тіл білімі мамандары "y'all" – грамматикалық және морфологиялық өзгерістердің нәтижесінде пайда болған түпнұсқалы форма деп санайды, басқа ағылшын диалекттерінен тікелей көшірілмеген. Оңтүстік және афроамерикандық тілдердегі пайда болуы уақыт және географиялық тұрғыдан өте жақын. "Y'all" орфографиясы басылымдарда ең көп кездеседі, "ya'll" орфографиясынан он есе артық; "yall", "yawl" және "yo all" сияқты сирек кездесетін нұсқалары да бар. "Y'all" сөзі жекеше түрде қолданылғанда, сөйлесушіге деген жылы сезімді білдіру үшін қолданылуы мүмкін. Осылайша, "y'all" сөзінің жекеше қолданылуы француз, орыс немесе неміс тілдерінен өзгеше, онда көпше формалар ресми жағдайда жекешелік үшін қолданылады, әсіресе Оңтүстікке жатпайтын адамдар арасында. Х.Л. Менкен "y'all" сөзінің көпше мағынасын мойындағанмен, оның жекеше қолданылуын да байқаған және жазған.

Иелiк түрлерi

Y'all's деген жалғаудың (немесе меншік жалғауының) болуы y'all сөз тіркесінің бір бөлігі емес, есімдік ретінде қолданылатынын көрсетеді. All y'all сөзінің қолданылуы мәнді күшейту үшін де мүмкін; осы этимологиялық артықтық форманың болуы, сөйлеушілердің y'all-ды грамматикалық тұрғыдан бөлінбес бірлік деп қабылдайтынын көрсетеді.

Америка Құрама Штаттары

Сіздер Оңтүстік Америка ағылшын тілінің "барлық грамматикалық ерекшеліктердің ішіндегі ең ерекшесі" деп аталады, сондай-ақ оның ең айқын белгісі. Басқа аймақтардан Оңтүстікке көшіп келген адамдар көбінесе осы қолданысты қабылдайды, тіпті басқа аймақтық ерекшеліктерді қолданбаса да. АҚШ-тың оңтүстігінен тыс жерлерде, y'all ең көп африкалық американдық тілімен байланысты. Африкалық американдықтар Оңтүстіктің тілдік ерекшеліктерін өздерімен бірге алып, 20 ғасырда Солтүстік-Шығыс АҚШ қалаларына және елдің басқа жерлеріне қоныс аударды. Оңтүстікке дейінгі афроамерикандық қауымдастықтарда y'all қолданысы кең таралған. Y'all сөзін екінші жаққа қатысты көпше түрде қолдану АҚШ-тың оңтүстігінде міндетті түрде барлық жерде кездеспейді. Мысалы, Озарк және Ұлы Түтінді таулардың кейбір диалекттерінде, сіздердің орнына "you'uns" ("сіздер") деген сөздің қысқартылған түрі жиі қолданылады. Миссури Озаркс (және штаттың іргелес аймақтарында) "сіздердің бәріңіз" деген форма басым, бірақ контекстке байланысты "бәріңіз де" деп айтуға болады. Оңтүстікте басқа да формалар жиі қолданыла бастады, мысалы, "сіздер". Оның АҚШ-тағы y'all сөзімен лексикалық ұқсастығы кездейсоқ болуы мүмкін, сондай-ақ Ньюфаундленд және Лабрадорда да.