Кіріспе

Қытай әскери шенеунігі Е Тинг (1896 жылғы 10 сәуір – 1946 жылғы 8 сәуір), Гуандун провинциясының Хуйян қаласында туған, 1911 жылғы революциядан кейін Қытайды қайта біріктіру мақсатындағы Солтүстік жорығында маңызды рөл атқарған қытай әскери қайраткері. Гоминьдан қатарында қызметтенгеннен кейін, Йе Қытай Коммунистік партиясына (ҚКП) қосылды.

Ерте өмір

Е 1896 жылдың 10 сәуірінде (Цинь әулетінің 22-ші жылы, Гуанчжоудың 4-ші тамызы) Гуандун провинциясының Гуйшань ауданындағы Даньшуй қаласының Чжутиан ауылында дүниеге келген. Е-нің ата-тегі Хэнань провинциясының Е округінен оңтүстікке қарай Мэйчжоу және Хиннинг арқылы көшіп, соңында Гуандунға қоныстанған. Е-нің анасының тегі У, ол отбасының сегізінші баласы. Е жас кезінде әкесіне шаруашылық жұмысына көмектескен және жақын жердегі Тенгюнь мектебінде білім алған. Төртінші армия 34-ші полкті Төртінші армияның тәуелсіз полкі ретінде қайта ұйымдастырып, Хунань провинциясына баруға бұйрық берді. 1926 жылдың мамырында Е әскерлерін Солтүстік жорықтағы алдыңғы күш ретінде жетектеді. Ол Жаоцин мен Синьхуэйден өтіп, Хунань майданына жетіп, У Пэйфуға шабуыл жасады. Тингси көпіріне тікелей шабуыл сәтті болмағандықтан, Е көпірдің артына апаратын кішкентай жолды іздеді. Төртінші армияның орынбасары Чэн Кэйю Е-ге У әскерінің артына күтпеген шабуыл жасауға бұйрық бергеннен кейін, армия толық жеңіске жетті. Бұл шайқастан кейін тәуелсіз полк Таолинпу және Йиндушань сияқты бірнеше аумақты басып алды. 30 тамызда Ұлттық революциялық армияның төртінші және жетінші армиялары У әскерімен шайқасқа түсті. Е У әскерінің бекінісіне бірінші болып шабуыл жасады, ал басқа әскерлер шайқастың нәтижесін жақсартуға тырысып, ақырында Хэшенг көпірін басып алды. 1927 жылдың қаңтарында Гоминьдан үкіметі Гуанчжоудан Уханьға көшті. Ұлттық революциялық армия кеңейтілді, Е 25-ші дивизияның орынбасары, ал 11-ші армияның 24-ші дивизиясының командирі болып тағайындалды. 1927 жылдың мамырында Нанкин-Ухань жарылысы болды. 13 мамырда Тәуелсіз 14-ші дивизияның командирі Ся Дуйин телефон арқылы коммунистерге қарсы крест жорығын жариялап, солшыл Гоминьданның бақылауындағы Ухань қаласына шабуыл жасады. Осы уақытта Ухань үкіметі Хэнаньға шабуыл жасау үшін солтүстікке қарай кеңейді. Е қарсы шабуылға шығып, Сяны жеңді. Азияға оралғаннан кейін Макаода жасырынып қалды.

Жаңа Төртінші армия және өлім

1937 жылы Е Жаңа Төртінші армияның қолбасшысы болды. Жаңа Төртінші армия оқиғасы кезінде Е, өз әскерін сақтап қалуды ниеттеніп, 1941 жылдың 13 қаңтарында Шангуан Юнсянның штабына шарттарды келісу үшін барды. Арқаға келген соң, Е 156-шы полктің 52-ші дивизиясымен ұсталды. 17 қаңтарда Чан Кай-Шек Жаңа Төртінші армияны таратуға бұйрық берді және Е-ні әскери трибуналға жіберді. Содан кейін 1946 жылға дейін бес жыл түрмеде отырды. 1946 жылдың 8 сәуірінде босатылғаннан кейін, Чонциннен Яньаньға ұшақпен бара жатқанда апатқа ұшырап қайтыс болды. Апатта оның әйелі Ли Сюэн, қызы Е Янмэй, ұлы Е Ацзю, балаларын күткен Гао Цзюнь, сондай-ақ Бо Гу, Денг Фа және Ван Руфэй сияқты бірнеше жоғары лауазымды ҚКП басшылары қаза тапты. Чан Кай-Шек апатты ұйымдастырды деген әңгімелер бар. 17 сәуірде ҚКП Орталық Комитетінің Цзиньсуй бөлімшесі (中共中央晋绥分局) Лань округінің әуежайында ресми аза тұту рәсімін өткізді. Е-нің барлығы тоғыз баласы болды, оның ішінде ұшақ конструкторы генерал-лейтенант Е Женгда да бар. Оның немерелерінің бірі, Е Сяоян (叶小燕), Е-нің екінші ұлы Е Женмин (叶正明) арқылы бұрынғы Қытай премьер-министрі Ли Пеннің ұлы Ли Сяоюнға (李小勇) үйленген.