Кіріспе
Жеміс-жидек пен өсімдіктер. Citrus depressa (Citrus × depressa, бұрын C. pectinifera, ヒラミレモン немесе シークワーサー, shiikuwāsā, ағылшын тілінде кейде shiikuwasha, shequasar, Тайвань мандарині, Окинава лаймы, жалпақ лимон, хирами лимон немесе жұқа қабықты жалпақ лимон деп аталады) – Шығыс Азияға (Тайвань аралы мен Окинава аралдары, Жапония) тән, көбінесе жасыл түсте жиналатын және қолданылатын, флавоноидтарға бай кішкентай цитрус жемісі. Өте қышқыл болғандықтан, оны көбінесе лимон немесе лайм сияқты тағамдарды безендіру үшін пайдаланады, сонымен қатар джемдер жасауға немесе сары шырынға айналдырып, оны сұйылтуға немесе тәттілендіруге болады. Оның аты кейде ағылшын тілінде каламанси (каламондин) деп аударылғанымен, бұл әдетте басқа жеміс. Шикуааса Жапонияның оңтүстік-батысында, Окинава аралының солтүстік аймағында, басқа бір жапон цитрусы – Тачибана (Citrus tachibana) есебінде өндіріледі. Аралда қазір өсетін цитрус түрлері тек осы екеуі ғана емес, сонымен қатар шетелден әкелінген түрлер де Citrus depressa-мен будандастырылған. Аймақта цитрус түрлерінің әртүрлілігіне қарамастан, тек Шикууаша мен Тачибана ғана осы аймақтың туатын жері, олар Рюкю аралдарынан шыққан.
Citrus depressa (Citrus × depressa, formerly C. pectinifera, , ヒラミレモン or シークワーサー, shiikuwāsā, in English sometimes called shiikuwasha, shequasar, Taiwan tangerine, Okinawa lime, flat lemon, hirami lemon, or thin skinned flat lemon, is a small citrus fruit often harvested and used when green, rich in flavonoids and native to East Asia (Taiwan Island and Okinawa Islands, Japan). Very sour, it is often used like lemon or lime to garnish dishes, but is also used to make jams, or a yellow juice, which can be thinned or sweetened. Its name is occasionally translated into English as calamansi (calamondin), but strictly speaking, this is a different fruit. Shiikwaasa is primarily produced in southwest Japan, in the northern region of the main Okinawa island, along with another indigenous Japanese citrus, Tachibana (Citrus tachibana). The two are not the only species of citrus currently growing on the island, as there have been foreign species introduced and have since been crossbred alongside Citrus depressa. Despite the varying diversity of citrus currently found in the region, only Shiikuwasha and Tachibana are native to this region, originating in the Ryukyu Islands.
Сипаттама
Цитрус депресса Окинава және Тайваньда өсіріледі. Шиикваса Окинавада өсіріледі. Бұл жалпақ лимон – гүлдейтін ағаш, орташа биіктігі 1,5 метрдей болады. Көрінісі каламансиге ұқсас. Ақ түсті, диаметрі шамамен 1 см болатын гүлдері әдетте сәуір айында гүлдейді. Шілде айында пайда болатын жемістердің салмағы 30-50 грамм шамасында. Піспеген кезде қабығы қою жасыл, піскенде сарғаяды. Жемістердің қант мөлшері өте төмен және қыркүйекте өте қышқыл, бірақ піскен сайын тәттілеу болады.
Денсаулыққа арналған жәрдемақылар
Шиикаваса көбінесе жеміс шырыны ретінде қолданылады және баламалы емдеу тәжірибаларында жиі пайдаланылады. Жемістің қабыршығында кейбір пайдалы қоректік заттар болғанымен, жемістің қабығындағы денсаулыққа пайдалы құралымдар көп:
Синефрин – липид метаболизмін күшейтіп, метаболизм жылдамдығын арттыратын қосылыс. Нобилетин (NBL), тангеретин және синенсетин, олардың ішінде нобилетин басым. NBL қабынуға қарсы және қатерлі ісікке қарсы биологиялық қасиеттерімен байланысты. Көбінесе жеміс шырыны ретінде қолданылатын және метаболизмік денсаулыққа көмектесетін деп есептелетін C. depressa майды реттеуге де мүмкіндік береді. C. depressa жоғары майлы диетамен бірге қолданғанда май массасының төмендеуі байқалды, бірақ бұл зерттеулер егеуқұйрықтарда жүргізілген, ал адамдарда осыған ұқсас байланысты анықтау үшін жеткілікті зерттеулер жасалмаған. Дегенмен, кептірілген шиикавасаны емдік қасиеттері үшін шайға қосып ішеді, сондай-ақ оны жармаланған еттерге гарнир ретінде ащы бұрышпен бірге жеміс пастасы түрінде қосуға болады. Шиикаваса пастасы зертханадағы егеуқұйрықтар мен ерікті адамдарда плазмадағы глюкоза деңгейін төмендетуі дәлелденді, бұл жемістің тамаша дәмін сақтай отырып, оның қоректік құндылығын арттыруға көмектеседі. Шиикаваса жемісі антиоксиданттардың маңызды көзі болып табылады. In vitro зерттеуде антиоксиданттық талдаулар жүргізіліп, піспеген шиикаваса қабығында шамамен 225,4 мг-ден 294,2 мг-ға дейін жалпы фенолды қосылыстар бар екендігі анықталды, бұл қосылыстардың құрамында β-каротин және DPPH бар, және олардың мөлшері қолданылған экстракция әдістеріне байланысты өзгерді.