Кіріспе

Әлеуметтік статика, яғни бақытқа қажетті шарттарды анықтау және олардың алғашқысын дамыту – британдық ғалым Герберт Спенсердің 1851 жылғы кітабы. Кітапты Лондонның Джон Чапман баспасы жариялаған. Кітапта ол Ламарк эволюциясы туралы идеяларын қоғамға қатысты қолдануда "бейімділік" терминін пайдаланады, мысалы: "Құрылымы жаңа тіршілік жағдайларына бейімделуі тиіс кез келген тіршілік жаратылыс сол жағдайларға орналастырылуы керек. Немесе, бұл пікірді нақты айтқанда, адам әлеуметтік жағдайға бейімделуі үшін тек әлеуметтік жағдайда сақталуы қажет. Бұл осылай болғандықтан, адамда әділ мінез-құлықты талап ететін, жеке адамдардың мәңгілік қақтығыстарын және оның салдарынан олардың бөлінуін болдырмайтын сезімдер жетіспейді. Сондықтан, олардың бірлігін сақтау үшін кейбір жасанды механизм қажет. Тек бейімделу процесі ғана әлеуметтік тепе-теңдікті өздігінен қамтамасыз ететін мінезді қалыптастыра алады". Көбінесе осы кітапқа байланысты айтылғанымен, Спенсер "ең бейімдісі тірі қалады" деген фразаны 1864 жылғы "Биология принциптері" еңбегінде ғана қолданды, кейін оны экономика және биология салаларында пайдаланды. Бұл, әлеуметтік дарвинизм деп аталатын ілімнің негізгі қағидасы ретінде сипатталуы мүмкін, бірақ Спенсер мен оның кітабы оны қолдаушы емес еді.

Реакция

Экономист Мюррей Ротбард "Әлеуметтік статиканы" "ешқашан жазылмаған либертариандық саяси философияның ең ұлы туындысы" деп атады. "Локнер Нью-Йоркке қарсы" ісінде судья Оливер Венделл Холмс кіші, нан пісірушілерге күніне он сағаттан немесе аптасына алпыстан артық жұмыс істеуге тыйым салатын штаттық заңнаманың, жеке тұлғаның келісім-шарт жасау еркіндігін шектеу арқылы Америка Құрама Штаттары Конституциясының он төртінші түзетуіне сәйкес келетін процестік талаптарды бұзғаны туралы Жоғарғы Сот шешіміне қарсы дауыс беріп, былай деп жазды: "Он төртінші түзету Герберт Спенсердің "Әлеуметтік статикасын" қабылдамайды".