Кіріспе
Өлім-жітімге қатысты латынша мотив. "Ubi sunt" ("олар қайда") – латынша "Ubi sunt qui ante nos fuerunt?" сөйлемінен алынған риторикалық сұрақ, мағынасы "Бізден бұрынғылар қайда?". "Ubi nunc?" ("Қазір қайда?") – жиі қолданылатын нұсқасы. Көбінесе ностальгияны көрсететін "ubi sunt" мотиві – өлім мен өмірдің уақытшалығы туралы терең ойларға жетелейді. "Ubi sunt" фразасы алғаш рет Барух кітабының (3:16–19) "Ubi sunt principes gentium?" ("Ұлттардың билеушілері қайда?") деген өлең жолынан шыққан. Орта ғасыр әдебиетінде кеңінен таралды.
Ubi sunt (literally "where are they") is a rhetorical question taken from the Latin Ubi sunt qui ante nos fuerunt?, meaning "Where are those who were before us?" Ubi nunc ? ("Where now?") is a common variant. Sometimes interpreted to indicate nostalgia, the ubi sunt motif is a meditation on mortality and life's transience. Ubi sunt is a phrase which was originally derived from a passage in the book of Baruch (3:16–19) in the Vulgate Latin Bible beginning Ubi sunt principes gentium? "Where are the princes of the nations?" It became commonplace in medieval literature.
Шекспир
Ubi sunt поэзиясы Шекспирдің кейбір пьесаларында да кездеседі. Гамлет зиратта бас сүйектерді тапқанда (V. 1), мынадай риторикалық сұрақтар туындайды:
Ах, кедей Йорикт! Мен оны білдім, Горацио, шексіз әзілге құмар, ең керемет қиялы бар адам. Ол мені мың рет арқасында тасыды, ал қазір менің қиялымда қаншалықты қорқынышты! Менің тамағым тіксінеді. Міне, мен көп рет сүйген еріндері ілді. Енді сенің қалжыңдарың, ойындарың, әндерің, көңіл көтеріп, дастарханды күлдірген шаттықтарың қайда? Енді өзіңнің күлкіңді мазақтап, тіс қайыруға ешкім жоқ – толық құлап түскен. Енді менің ханымның бөлмесіне барып, оған айт, бір дюйм қалыңдыққа дейін боянып, осы келбетке ие болу керек екенін; оған күлдір.
Alas, poor Yorick! I knew him, Horatio, a fellow of infinite jest, of most excellent fancy. He hath bore me on his back a thousand times, and now how abhorr'd in my imagination it is! my gorge rises at it. Here hung those lips that I have kiss'd I know not how oft. Where be your gibes now, your gambols, your songs, your flashes of merriment, that were wont to set the table on a roar? Not one
now to mock your own grinning – quite chap fall'n. Now get you to my lady's chamber, and tell her, let her paint an inch thick, to this favor she must come; make her laugh at that.
21 ғасыр
Джаз композиторы, гитарист және пианист Ральф Тауннер 2017 жылы шыққан ECM соло-гитаралық альбомы "My Foolish Heart" альбомына "Ubi Sunt" атты жаңа композицияны қосты; бұл нұсқа қысқа болды (80 секунд) және импровизациясыз жазылған жалғыз шығарма еді. 2023 жылы жарық көрген келесі ECM жеке альбомы "At First Light" альбомында импровизацияланған орта бөлімі бар, ұзақ нұсқасы пайда болды. Екі нұсқа да классикалық гитарада жеке орындалатын туындылар.
Сыртқы сілтемелер
"ubi sunt", Dictionary.com күнінің сөзі, 20 маусым 2022 (архив)