Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
R v Martineau, [1990] 2 SCR 633 – адам өлтіру қылмысы үшін субъектілік элементтің болуы жөніндегі Канада Жоғарғы Сотының маңызды ісі.
R v Martineau, [1990] 2 SCR 633 is a leading Supreme Court of Canada case on the mens rea requirement for murder.
Өмірбаян
1985 жылдың ақпан айының бір кешінде Патрик Тремблей мен 15 жасар Мартино мырза Альберта штатының Валливью қаласында Маклин отбасының тіркеме үйін тонауға шықты. Мартинода пневматикалық мылтық, ал Тремблейде винтовка болды. Мартино олардың тек үйге заңсыз кіруді жоспарлап отырғанын және ешкім өлмейді деп ойлады. Бірақ тонау барысында Тремблей мырза және миссис Маклинды атып өлтірді. Мартиноға Қылмыстық кодекстің 213(а) және (d) баптары (қазіргі 230(а) және (d) баптары) бойынша екінші дәрежелі кісі өлтіру айыбы қойылды және ол ересектер сотына жіберілді. Сотта Мартино кінәлі деп танылды. Апелляциялық сотта Альберта апелляциялық соты 213-баптың а) Канаданың Құқықтар мен бостандықтар хартиясының (әрі қарай – Хартия) 7-бабы мен 11(d) тармағын бұзғанын айта отырып, бұрынғы шешімді күштен шығарды. Жоғарғы Сот алдындағы мәселе – апелляциялық соттың 213-бапты Хартияның 7- және 11(d) баптарын бұзу деп тануы дұрыс па екендігі болды.
One evening in February 1985, Patrick Tremblay and 15 year old Mr. Martineau set out to rob a trailer owned by the McLean family in Valleyview, Alberta. Martineau was armed with a pellet gun and Tremblay was armed with a rifle. Martineau was under the impression they were going to commit only breaking and entering and that no one would be killed. However, during the robbery, Tremblay shot and killed Mr. and Mrs. McLean. Martineau was charged with second degree murder under section 213(a) and (d) of the Criminal Code (now section 230(a) and (d)) for both deaths (under section 21(1) and (2)) and was transferred to adult court. At trial, Martineau was convicted. On appeal, the Alberta Court of Appeal overturned the decision, holding that section 213(a) violated section 7 and section 11(d) of the Canadian Charter of Rights and Freedoms ("Charter"). The issue before the Supreme Court was whether the appeal court was correct in holding section 213(a) as a violation of sections 7 and 11(d) of the Charter.
Қаулы
Жоғарғы Сот Апелляциялық соттың шешімін күшінде қалдырып, 213(а) тармағының Конституцияға қайшы екенін және 1-тармақ бойынша қолдауға болмайтынын мәлімдеді.
The Supreme Court upheld the ruling of the Appeal Court, holding that section 213(a) violated the Charter and could not be saved under section 1.
Көпшілік
Көпшілікті Ламер CJC, Диксон CJC, Уилсон, Гонтиер және Кори JJ қолдап жазды. 213-баптың (а) тармағы Қылмыстық кодекстің "күшпен жасалған кісі өлтіру" ережесі ретінде белгілі. 213-баптың (а) тармағында кінәлі кісі өлтіру, егер адам белгілі бір ауыр қылмыстар жасаған кезде басқа адамның өліміне себеп болса, кісі өлтіру болып анықталады, мысалы, үйге заңсыз кіру. Адам 213-бап бойынша кісі өлтірген деп айыпталуы мүмкін, тіпті кісі өлтіру ниеті болмаған жағдайда да, немесе оның әрекеті салдарынан өлім болатынын білмеген жағдайда да. Бұл Кодекстің басқа кісі өлтіру ережелеріне қайшы келеді, себебі олар айыптау үшін субъективті ниет пен алдын ала көруді талап етеді. Кодекстің 213-бабының (а) тармағы Хартияның 7- және 11(д) баптарын бұзды. Атап айтқанда, ол негізгі әділеттілік қағидасын бұзды, яғни айыпталушының кінәлі екенін дәлелдеу үшін тиісті ниет қажет. Сонымен қатар, ниеттің деңгейі жазаның ауырлығымен және сотталғаннан туындайтын әлеуметтік жағымсыздықпен сәйкес болуы керек. Кісі өлтіру – ауыр қылмыс: жаза да, сотталғаннан туындайтын жағымсыздық та өте ауыр. Сондықтан мемлекет қылмысты дәлелдеу үшін субъективті алдын ала көру мен ниетті көрсетуі керек. Бірақ, жоғарыда айтылғандай, мұндай талап 213(а) тармағында болған жоқ. Осылайша, бұл бұзушылық Хартияның 1-бабы бойынша ақталуға жатпайды, өйткені пропорционалдық талапқа сай келмейді.
The Majority was written by Lamer CJC with Dickson CJC, Wilson, Gonthier and Cory JJ concurring. Section 213(a) is known as the "constructive murder" provision of the Criminal Code. Section 213(a) defined culpable homicide as murder if a person causes the death of another human while committing specific indictable offences, such as breaking and entering. One could be charged with murder under section 213(a) despite having neither an intent to kill nor the subjective knowledge that death might ensue from one's actions. That was in contrast to the other murder provisions in the Code, which require a subjective intent and foresight for a conviction. Section 213(a) of the Code violated both sections 7 and 11(d) of the Charter. Specifically, it violated the principle of fundamental justice that an appropriate mens rea must be proven by the Crown. Furthermore, the appropriate level of mens rea should be correlated to the severity of the punishment and the social stigma stemming from conviction. Murder is a major indictable offence: both the punishment and stigma stemming from conviction are severe. They were the case so the state must show subjective foresight and intent to prove the offence. However, as stated above, such a requirement was absent from section 213(a). Thus, the violation was not justifiable under section 1 of the Charter because it failed the proportionality test.
Келіспеушіліктер
Лёрё Дубе Ж., жалғыз қана қарсы дауыс берді. Ол 213(а) тармағының Хартияның ешбір бөлігін бұзбайтынын мәлімдеді. Оның пікірінше, адам өлтіру қылмысы үшін өлімді жекелей болжау – негізгі әділет қағидасы емес.
L'Heureux Dubé J, alone, dissented. She held that section 213(a) did not violate either section of the Charter. According to her, subjective foresight of death for the offence of murder was not a principle of fundamental justice.
Ескертпелер
Үкімде екі Бас судья есімдері аталады. Бұл Диксон сот мәжілісі кезінде Бас судья болғандықтан, бірақ үкім шығарылар алдында зейнетке шығып, оның орнына Ламер келді. Ламер Бас судья ретінде осы шешімді жазды.
The judgment cites two Chief Justices. That is because Dickson was Chief Justice at the time of the hearing but retired before the judgment and was replaced by Lamer, who wrote the decision as Chief Justice.