Кіріспе

Эдвард Дарси Эсквайр Лондондық Хабердашер Томас Аллинге қарсы (1602) 74 ER 1131 (кейде "Аллан", "Аллен" немесе "Аллейн" деп те жазылады, бірақ көбінесе "Монополиялар ісі" деп белгілі) – ағылшын құқығындағы маңызды кезеңдік іс, кез келген тауарды өндіруге эксклюзивті құқық берудің заңсыз екенін (монополия) бекітті. Істің нәтижесін, соттар жазбаша шешімдер шығармай тұрған кезде, сэр Эдвард Кок жариялады.

Фактілер

Арыз беруші, королева Елизаветаның сарайындағы жеке күзетшісі Эдвард Дарси, королевадан Англияға ойын карталарын импорттау және сатуға лицензия алды. Бұл келісім, көрінетін болса, королеваның өндірісіндегілердің арасында карта ойнау мәселесіне алаңдауынан және бір адам сауданы бақыласа, бұл іс-әрекетті реттеуге болады деген ойынан туындады. Қарсы тарап, Хабердашерлердің құрметті компаниясының мүшесі Томас Аллин, өзінің ойын карталарын жасап сатуға тырысқанда, Дарси оған зиян өтеу талабымен сотқа жүгінді.

Маңыздылығы

Дарси мен Аллиннің арасындағы сот процесі – мемлекеттік монополиялардың қадіргісіз екенін және заңға қайшы екенін алғаш рет нақты айтқан сот шешімі. Бұл іс кейін "Монополиялар ісі" деп аталып, ондағы аргументтер қазіргі антимонополиялық және бәсекелестік құқығының негізіне айналды. Ол билеушілердің монополияға деген қарсылығының тарихи дәлелдеріне көп сілтеме жасады, мысалы: Юстиниан былай деді, монополияларға араласпау керек, өйткені олар жалпы халықтың мүддесіне емес, оның құлдырауы мен зиянына әкеледі. Азаматтық заңдар монополияларды тыйымдайды: монополиялар бөлімінде бір заң ғана бар. Император Зенон монополиямен айналысатындардың барлық мүлкін тәркілеуді бұйырды. Зенон тіпті егер біреуге монополия берілсе, императорлық бұйрықтардың өзі қабылданбауы керек екенін қосты.