Кіріспе

Генри Уолтер Бейтстің 1863 жылғы кітабы. Басқа рецензенттер кейде кітаптың эволюция теориясын қолдауымен келіспесе де, көбінесе оның саяхаты, көрген жерлері, адамдар және табиғат тарихы туралы әңгімесінен ләззат алатын. Кітап көп рет қайта басылды, әсіресе Бейтстің өзі жасаған екінші басылымдағы тиімді қысқартылған нұсқасы, онда техникалық сипаттамалар алынып тасталды.

Жариялану тарихы

1863 жылы шыққан алғашқы басылым ұзақ әрі техникалық сипаттамаларға толы болды. 1864 жылы екінші басылым қысқартылып, техникалық сипаттамалардың көп бөлігі алынып тасталды, нәтижесінде кітап қысқарып, оқылуы жеңілдеді және ол көп рет қайта басылды. Бейтс 1864 жылғы басылымға кіріспе жазып:

"Бұл еңбектің жаңа басылымын бұрынғыдан гөрі кең аудитория үшін дайындауға шақырылғандықтан, мен абстрактілі ғылыми сұрақтарды қарастырған бөлімдерін, автордың жалпы оқырманнан күтуге хақысы жоқ табиғаттану білімінің кең көлемін талап ететін бөліктерді жинақтап беруді жөн санадым" деді. Генри Бейтс.

Толық емес басылым 30 жылдан кейін, 1892 жылы ғана қайта шығарылды; ол Эдвард Клоддтың Бейтс туралы «естелік» еңбегімен бірге жарық көрді.

Негізгі нұсқалары

Бейтс Х. В. 1863 жыл. Амазонка өзеніндегі табиғатты зерттеуші. 2 томдық, Мюррей, Лондон. Бейтс Х. В. 1864 жыл. Амазонка өзеніндегі табиғатты зерттеуші. Бір томдық екінші басылым, Мюррей, Лондон. [табиғат тарихына қатысты сипаттамалар алынып, қысқартылды; көп рет қайта басылды] Бейтс Х. В. 1892 жыл. Амазонка өзеніндегі табиғатты зерттеуші, автор туралы Эдвард Клодтың естеліктерімен. [1863 жылдан бергі жалғыз толық басылым, Клодтың жақсы қысқаша өмірбаянымен]

Қадамдасу

1847 жылы Бейтс және оның досы Альфред Рассел Уоллес, екеуі де жиырма жасқа толған, Амазонкаға "түрлердің пайда болуының мәселесін шешу мақсатында" бірлесіп экспедиция жасауға келісті. Оларды американдық энтомолог Уильям Генри Эдвардстың 1847 жылғы "Амазонка өзенімен саяхат" атты новаторлық кітабы шабыттандырды, ол Парада тұрып жазған еді. Екеуі де Амазонка бассейнінің әртүрлі аймандарына кең саяхаттар жасап, табиғаттанудан, әсіресе жәндіктерден құралған үлкен коллекциялар құрды. Уоллес төрт жылдан кейін 1852 жылы Англияға қайтып келді; саяхат кезінде кемесі өртеніп, коллекциясы жойылды; бірақ ол қайтадан экспедицияға шықты, нәтижесінде (1869) "Малай архипелагы" сияқты еңбек жарық көрді. 1859 жылдың қараша айында Бейтс үйіне оралғанда, 14 000-нан астам түрді жинаған еді, олардың 8 000-ы ғылым үшін жаңа болды. Суреттердің кейбіреулерін неміс суретшісі Иоганн Баптист Цвекер салған, мысалы, "Құстарды өлтіретін жәндік (Mygale Avicularia) қарғаларды шабуылдауы" суретін Э. В. Робинсон салған, ал қалғандарын зоологиялық суретші Джозеф Вольф салған.