Антонио Фернандес Карвахаль: Англиядағы алғашқы еврей саудагері

Кіріспе

Антонио Фернандес Карвахал (шамамен 1590 – 10 қараша 1659) – португалдық еврей саудагері, Англиядағы алғашқы танылған еврей. Карвахал мен Симон де Касерес, сондай-ақ сефард қауымының басқа да көрнекті өкілдері, Оливер Кромвельге өз дінін өркендетуге және қайтыс болғандарын жерлеуге рұхсат беру туралы петицияға қол қойып, еврей екендерін жариялады. Кромвель осы құқықты Карвахалға берді және оны ағылшын еврейлерінің басты өкілі етіп тағайындады.

Өмір

Ол шамамен 1590 жылы Португалияның Фундао қаласында дүниеге келген. Инквизицияның салдарынан Фундаодан кетіп, Канар аралдарына барып, көп мүлік сатып алып, көптеген коммерциялық байланыстар жасады, бұл оны (шамамен 1635 жылы) Лондонға жеткізді, онда ол Лидэнхолл көшесінде қоныстанды. 1649 жылы мемлекеттік кеңес оны әскерге жүгері жеткізу шартына қатысқан бес адамның бірі деп тағайындады. 1653 жылы Карвахальдың Шығыс және Батыс Үндістанға, Бразилияға және Левантқа сауда жасайтын бірнеше кемесі бар екені хабарланды. Ол түрлі тауарлармен, соның ішінде оқ-дәрімен, шараппен, терімен, суреттермен, кошенильмен, әсіресе жүгерімен және күміспен айналысты, және Англияға жылына орта есеппен 100 000 фунт стерлингке күміс әкелді. Англияда тұра бастаған күндері Карвахал испан елшісінің шіркеуінде миссаға қатысты, ал 1645 жылы шіркеуге бармағаны үшін оған қарсы шағым түсті; бірақ Лордтар палатасы бірнеше жетекші лондондық саудагерлердің өтініші бойынша іс жүргізуді тоқтатты. 1650 жылы Португалиямен соғыс басталғанда, Карвахальдың кемелері, ол формальды түрде португалдық болғанымен, тәркілеуден ерекше босатылды. 1655 жылы оған және оның екі ұлына ағылшын азаматы ретінде азаматтық берілді (патент сол жылдың 17 тамызында берілді); келесі жылы Испаниямен соғыс басталғанда, оның Канар аралдарындағы мүлкі, ол британдық болғандықтан, тәркілеуге жатты. Оливер Кромвель Карвахальдың тауарын Канар аралдарынан голланд туымен өтетін ағылшын кемесімен тасымалдауды ұйымдастырды. 1655 жылы Менаше Бен Израиль Англияға келіп, 1290 жылы Еврейлерді қуу туралы Эдуард I патшаның жарлығынан кейін еврейлердің қайта оралуы туралы Парламентке өтініш жасағанда, барлық еврейлер ресми түрде Англиядан қуылды, Карвахал өзінің жағдайы қауіпсіз болғанымен, өтінішке қосылды; және ол Роблс ісі Англиядағы еврейлерді өздерінің дінін мойындауға мәжбүрлегеннен кейін алғашқы еврей зиратын сатып алуға қатысқан үш адамның бірі болды. 1657 жылы Карвахал Майл-Эндтегі жеміс ағаштарының бағын нарықтық бағасынан он есе қымбатқа жалға алып, Англияның ең алғашқы еврей зиратын құру үшін Вельго зираты деп атады. Зират аяқталғаннан кейін екі жыл өткен соң, Карвахал сол жерге жерленген алғашқы адамдардың бірі болды. Карвахал парламентке кошениль үшін ақша беруден басқа, Кромвельге Голландиядағы роялистердің іс-әрекеті туралы ақпарат алуға көмектесті (1656). Оның қызметшілерінің бірі Сомерс, псевдонимі Батлер, сондай-ақ туысы Алонзо ди Фонсека Меза, Кромвельдің Голландиядағы тыңшылары ретінде әрекет етті және корольдік әскерлерді жинау, қаржы және тыңшылар туралы, сондай-ақ Карл II мен Испания арасындағы қарым-қатынастар туралы баяндады. Карвахал Кромвельге еврейлердің Англияда қалу құқығын берді. 1657 жылдың 4 ақпанындағы күнделігінде Бертон былай деп жазды: "Еврейлер, осы қабілетті және жалпы тыңшылардың континентпен байланысы Кромвельге бұрын пайдалы болған, ол енді Англияда тұратын олардың басты өкіліне [Карвахальға] уақтылы көмек көрсету арқылы татуласты. Люсьен Вольфтың айтуынша, 1658 жылы кеден қызметкерлері Карвахальға тиесілі бүркеме ағашын тәркіледі. Ол қызметшілері мен достарын жинап алып, мемлекеттік қоймаларды бұзып, тауарын алып кетті. Осыдан туындаған сот ісі тек Лондонда Карвахальдың қайтысымен тоқтатылды. Карвахал 1659 жылы 10 қарашада өт тастарына операция жасалып қайтыс болды. Сол хирургпен операция жасасқан Сэмюэл Пеппс оның жерлеу рәсіміне қатысып, 3 желтоқсанда күнделік жазбасына жазды.

He was born around 1590, probably at Fundão, Portugal. He appears to have left Fundão on account of the Inquisition and, proceeding to the Canary Islands, acquired much property there, made many commercial connections, which led him (about 1635) to London, where he settled in Leadenhall Street. In 1649 the council of state appointed him one among the five persons who received the army contract for corn. In 1653 Carvajal was reported as owning a number of ships trading to the East and West Indies, to Brazil, and to the Levant. He dealt in all kinds of merchandise, including gunpowder, wine, hides, pictures, cochineal, and especially corn and silver, and is reported to have brought to England, on average, £100,000 worth of silver per annum. In the early days of his residence in England, Carvajal used to attend mass at the Spanish ambassador's chapel, and in 1645 was informed against for not attending church; but the House of Lords, on the petition of several leading London merchants, quashed the proceedings. In 1650, when war broke out with Portugal, Carvajal's ships were especially exempted from seizure, though he was nominally a Portuguese subject. In 1655 he and his two sons were granted denizenship as English subjects (the patent being dated August 17 of that year); and when the war with Spain broke out in the following year, his property in the Canaries was liable to seizure, as he was a British subject. Oliver Cromwell made arrangements by which Carvajal's goods were transported from the Canaries in an English ship which passed under Dutch colors. When Menasseh Ben Israel came to England in 1655 to petition Parliament for the return of the Jews after King Edward I's Edict of Expulsion of the Jews in 1290, whereby all Jewish people were formally expelled from England, Carvajal, though his own position was secured, associated himself with the petition; and he was one of the three persons in whose names the first Jewish burial ground was acquired after the Robles case had forced the Jews in England to acknowledge their creed. In 1657, Carvajal leased an orchard of fruit trees in Mile End for ten times its market value to establish England's first Jewish cemetery, called the Velho Cemetery. Only two years after the cemetery was finished, Carvajal became one of the first people to be buried there. Carvajal, besides advancing money to Parliament on cochineal, had been of service to Cromwell in obtaining information as to the Royalists' doings in Holland (1656). One of his servants, Somers, alias Butler, and also a relative, Alonzo di Fonseca Meza, acted as intelligencers for Cromwell in Holland, and reported about Royalist levies, finances, and spies, and the relations between Charles II and Spain. It was to Carvajal that Cromwell gave the assurance of the right of Jews to remain in England. Under the date of February 4, 1657, Burton, in his diary, states:
The Jews, those able and general intelligencers whose intercourse with the Continent Cromwell had before turned to profitable account, he now conciliated by a seasonable benefaction to their principal agent [Carvajal] resident in England. According to Lucien Wolf, in 1658 a cargo of logwood belonging to Carvajal was seized by the customs officers. He assembled his servants and friends, broke open the government warehouses, and carried off his merchandise. The litigation to which this gave rise was interrupted only by Carvajal's death, which occurred in London. Carvajal died after surgery for his gallstones on 10 November 1659. Samuel Pepys, who had been operated on by the same surgeon, attended his funeral and noted it in his diary on 3 December.