Беделді емес тұлғалардың құрбандары: азаматтық қақтығыстар мен соғыс заңдары
Civilian casualty
Азаматтардың әскери емес тұлғалар (полиция, әскер, террорист) тарапынан қаза болуы, жарақаттануы немесе тұтқындалуы. Соғыс заңдары мен бейбіт кезеңдегі құрбандар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Азаматтық құрбандар – азаматтық емес адамдар (көбінесе құқық қорғау органдарының қызметкерлері, әскери қызметшілер, көтерілісшілер тобы немесе террористер) азаматтарды өлтірген немесе жарақаттаған жағдайларда туындайды. Соғыс заңдары бойынша, бұл соғыс әрекеттері нәтижесінде қаза тапқан немесе жарақат алған азаматтарды білдіреді. Бұл термин көбінесе зорлық-зомбылық саяси мақсаттарға қол жеткізу үшін қолданылатын жағдайларда қолданылады. Қарулы қақтығыс кезеңінде, азаматтарға қарсы зорлық-зомбылықтың болу ықтималдығына әсер ететін түрлі деңгейдегі құрылымдар, қатысушылар мен процестер бар. "Азаматтық құрбандар" термині кейде әскери емес жағдайларда да қолданылады, мысалы, полиция қызметкерлеріне қарсы банкті тонаушылар сияқты қылмыскерлерге қарсы болған құрбандарды ажырату үшін.
Civilians killed, injured, or imprisoned by non civilians
A civilian casualty occurs when a civilian is killed or injured by non civilians, mostly law enforcement officers, military personnel, rebel group forces, or terrorists. Under the law of war, it refers to civilians who perish or suffer wounds as a result of wartime acts. The term is generally applied to situations in which violence is committed in pursuit of political goals. During periods of armed conflict, there are structures, actors, and processes at a number of levels that affect the likelihood of violence against civilians. The term "civilian casualties" is sometimes used in non military situations, for example to distinguish casualties to police vs. to criminals such as bank robbers.
Этика
Қазіргі заманғы көптеген елдердің азаматтық құрбандықтардың этикасына қатысты көзқарастары әділ соғыс теориясымен сәйкес келеді, ол пропорционалдық жүйені жақтаушы. Әділ соғыс теориясында соғыс әрекеті пропорционалды деп есептеледі, егер күш қолданудан күтілетін жалпы қирату, күтілетін пайдаға қарағанда артық болса. Бұл көзқарас – утилитаризмнің соғысқа бейімделген түрі, бұл моральдық жүйе, ол моральдық тұрғыдан дұрыс әрекеттің ең көп пайда әкелетінін жақтайды. Дегенмен, моральдық философтар көбінесе соғысқа қатысты осы көзқарасқа қарсы шығады. Мұндай теоретиктер абсолютизмді жақтайды, ол аталатын сияқты, абсолютті этикалық ережелердің бар екенін айтады. Мұндай ережелердің бірі – қорғалған, соғысқа қатыспайтын адамдарға шабуыл жасауға болмайды, себебі олар өзінің табиғаты бойынша соғысқа қатыспайды; күтпеген нәтижеге қарамастан, соғысқа қатыспайтын адамдарға шабуыл жасау – олардың еркінен айыру болып табылады. Осылайша, абсолютистік көзқарас бойынша, тек жау әскерлеріне ғана шабуыл жасауға болады. Философ Томас Нагель өзінің «Соғыс және қырғын» атты мақаласында осы абсолютистік қағиданы жақтады. Соңында, пацифизм – кез келген соғыстың моральдық тұрғыдан әділетсіз екенін білдіретін көзқарас. Пацифистер кейде гуманитарлық көмек көрсетуді жау азаматтарына ғана емес, жау әскерлеріне де, әсіресе міндетті түрде шақырылғандарға да кеңейтеді.
Many modern nations' views on the ethics of civilian casualties align with the Just War theory, which advocates a system of proportionality. An act of war is deemed proportional in Just War theory if the overall destruction expected from the use of force is outweighed by the projected good to be achieved. This view is a war adapted version of utilitarianism, the moral system which advocates that the morally correct action is the one that does the most good. However, moral philosophers often contest this approach to war. Such theorists advocate absolutism, which holds there are various ethical rules that are, as the name implies, absolute. One such rule is that protected non combatants cannot be attacked because they are, by definition, not partaking in combat; to attack non combatants anyway, regardless of the expected outcome, is to deny them agency. Thus, by the absolutist view, only enemy combatants can be attacked. The philosopher Thomas Nagel advocates this absolutist rule in his essay "War and Massacre". Finally, the approach of pacifism is the belief that war of any kind is morally unjust. Pacifists sometimes extend humanitarian concern not just to enemy civilians but also to enemy combatants, especially conscripts.
Босқындар
Соғыс заңдары тарих барысында өзгеріп келді, ал Төртінші Женева конвенциясы сияқты халықаралық хаттамалар халықаралық қарулы қақтығыс кезінде және одан кейін, соғысқан тарапқа тиесілі немесе басып алынған аумақтардағы қорғалған азаматтарға заңдық қорғауды нақты түрде қамтамасыз етеді. 1951 жылғы Босқындар туралы конвенция және 1967 жылғы Босқындар мәртебесіне қатысты хаттама да қуғын-сүргіннен негізді қорқынышпен жүрген адамдарға қорғаныс берді. Кейбір зерттеушілер "азаматтық құрбандықтар" деген анықтамаға босқындар мен ішкі орын ауысқан адамдарды да қосты.
The laws of war have changed over the course of history, and international protocols like the Fourth Geneva Convention explicitly provide legal protections to protected civilians in territories belonging to or occupied by a belligerent party during and after an international armed conflict. The 1951 Refugee Convention and the 1967 Protocol Relating to the Status of Refugees has also given protection to people who have a well founded fear of persecution. Some researchers have included refugees and internally displaced persons in their definition of "civilian casualty".
Азаматтық құрбандар саны
Қарулы қақтығыстағы азаматтық халықтың қаза табу көрсеткіші – қаза тапқан азаматтар мен қатысушылардың (немесе барлық қаза тапқандардың) арақатынасы. Бұл көрсеткіш нақты бір соғысқа қатысушы тараптың салдарларына немесе қақтығыстың жалпы салдарларына қатысты есептелуі мүмкін.
The civilian casualty ratio in an armed conflict is the ratio of civilian casualties to combatant casualties or total casualties. The measurement can apply either to casualties inflicted by a particular belligerent or to casualties in the conflict as a whole.
Қосалқы зиян
Соғыс кезінде туындаған жанама зиян – бұл заңды әскери нысаналарға шабуыл жасау салдарынан бейбіт азаматтардың қаза болуы немесе жарақаттануы, сондай-ақ бейбіт азаматтарға тиесілі мүліктің қаза болмауы мүмкін немесе жазатайым түрде қирауы деп анықталады.
Collateral damage is defined in terms of armed conflict as unavoidable or accidental killing or injury of non combatants or unavoidable or accidental destruction of non combatant property caused by attacks on legitimate military targets.