Кіріспе

Жазық құрт түрі Speciesbox
| сурет = Echinococcus multilocularis.jpg
| сурет сипаттамасы = Түлкіден оқшауланған Echinococcus multilocularis
| таксон = Echinococcus multilocularis
| автор = Leuckart, 1863
| синонимдер = Echinococcus sibiricensis, Alveococcus multilocularis, бірақ гепатомегалия – жиі кездесетін физикалық белгі.

Өмірлік цикл

E. multilocularis тіршілік циклы негізгі немесе түпкілікті қожайын мен қосалқы немесе аралық қожайынды қамтиды, олардың әрқайсысы паразиттің әртүрлі тіршілік кезеңдерін тасымалдайды. Түлкілер, койоттар, үй иттері және басқа да иттің туыстастары паразиттің ересек кезеңінің түпкілікті қожайындары болып табылады. Мысықтар да қатысуы мүмкін. Таспа құртының басы ішек қабығына ілмектер мен сорғыштар арқылы бекінеді. Содан кейін ол жүздеген көзге көрінбейтін жұмыртқаларды өндіреді, олар нәжіспен таралады. Волалар аралық қожайын болып табылады. Кеміргіштер жұмыртқаларын жұтқаннан кейін, олар бауырда, өкпеде және басқа да органдарда көп қуысты кисталарға айналады. Тіршілік циклы түлкінің немесе иттің кистамен жұқтырған кеміргішті жеуімен аяқталады. Киста ішіндегі дернәсілдер түпкілікті қожайынның ішектерінде ересек таспа құрттарына айналады.

Диагностика

Бұл ауруды диагностикалау үшін серологиялық және бейнелеу тесттері көбінесе қолданылады. Алвеолярлы эхинококкозға жасалатын серологиялық тесттер паразитке қанағаттанғандығын ғана көрсетеді, бірақ инфекцияның жалғасып жатқандығын көрсетпейді, сондықтан диагнозды растау үшін паразиттік массаны көру қажет. Көбінесе қолданылатын серологиялық тесттерге антиденелерге тест, ELISA және тікелей емес гемагглютинация (IHA) жатады. Пациенттерді диагностикалау үшін ішке енгізілетін аллергиялық реакция тесті (Касони тесті) де қолданылған. Бейнелеу тесттеріне рентген, компьютерлік томография, МРТ және ультрадыбыс кіреді.

Аурудың сатысы

Альвеолярлы эхинококкоз (АЭ) – адамдарда паразиттік лента құртының дернәсілінен туындайтын, өте қауіпті гельминттік ауру. Бұл ауру Қытай, Сібір және Орталық Еуропа аймақтарында халық денсаулығына үлкен қауіп төндіреді. Алайда, 1990 жылдардан бері Еуропада аурудың таралуы, тарихи түрде эндемикалық аймақтарда ғана емес, сондай-ақ олардың көршілес аймақтарында да артып барады. АЭ негізінен бауырға әсер етеді, бауыр қатерлі ісігіне ұқсас бауыр бұзылысын тудырады, сондықтан өте қауіпті және диагностикалау қиын. Егер инфекция метастаздар берсе, ол кез келген басқа органға таралуы мүмкін және емделмесе, өлімге әкелуі мүмкін. АЭ-ні емдеудің ең көп қолданылатын тәсілі – паразитті хирургиялық жолмен алып тастау. Паразитті толығымен жою қиын және әрқашан мүмкін болмайтындықтан, кистаның қайта өсуін тоқтату үшін альбендазол сияқты дәрілер қолданылады.

Эпидемиология

[[Файл:Parasite140082 fig1 Echinococcus multilocularis Канададағы.png|thumb|left|Канададағы Echinococcus multilocularis эпидемиологиясы Балалар, денсаулық сақтау қызметкерлері және үй жануарлары жұққан жабайы түлкілердің нәжісімен байланысқа түскеннен кейін жұмыртқаларын жұтып алу қаупі бар. Дамыған/индустрияландырылған елдерде денсаулық жағдайы жақсарғанымен, альвеолярлы эхинококкоздың (AE) таралуы төмендеген жоқ. Дегенмен, инфекция әлі де сирек кездеседі. 1982 және 2000 жылдар аралығында Еуропа бойынша барлығы 559 жағдай тіркелді. Жақындағы зерттеулер E. multilocularis-тің АҚШ пен Канаданың орталық аймағында таралу аймағын кеңейтіп жатқанын және еуропалық штаммдардың енуі мүмкін екенін көрсетеді; паразиттің қалалық аймақтарда эндемикалық болуы және Альбертада (Канада) жалпы саны 16 адамға жұққан жағдайлар тіркелді. Альбертадағы алғашқы адамға жұққан жағдай 2013 жылы анықталды. Бір жағдайда инфекция өкпе, бүйрек және диафрагмада грейпфрут көлеміндегі ісікке әкелді, оны хирургиялық жолмен алып тастау қажет болды. Echinococcus multiocularis тудырған инфекцияны диагностикалаудың қиындығына байланысты, бұл паразит көбінесе дұрыс диагноз қойылмайды деп күдіктеледі. 1950 жылдан бері Солтүстік Америкада жүргізілген бірнеше зерттеулер Echinococcus multiocularis-тің бұрынғы ойлаудан да көп таралуын көрсетіп отыр. Алайда, паразит туралы білімнің шектеулі болуына байланысты, оны жабайы немесе үй жануарларында бақылау жиі жүргізілмейді; бұл бақылау болашақта паразит таралуын бақылау үшін маңызды болады.