Кіріспе

Антон Графф (18 қараша 1736 – 22 маусым 1813) – швейцариялық көрнекті портрет суретшісі. Ол Фридрих Шиллер, Кристоф Виллибальд Глюк, Генрих фон Клейст, Ұлы Фридрих, Фридерике Софи Сейлер, Иоганн Готфрид Гердер, Готтольд Эфраим Лессинг, Мозе Мендельсон және Кристиан Феликс Вайсе сияқты белгілі тұлғалардың портреттерін салған. Оның шәкірттері Эмма Кёрнер, Филипп Отто Рунге және Карл Людвиг Кааз болды.

Өмір және жұмыс

Антон Графф шебер Ульрих Графф пен Барбара Граффтың (құдайы Коллер) жетінші баласы ретінде Швейцарияның Винтертур қаласындағы Унтерторгазе 8 үйінде дүниеге келді (үй қазір жоқ). 1753 жылы Графф Винтертурдағы Иоганн Ульрих Шелленбергтің өнер мектебінде сурет салуды оқуға түсті. Иоганн Якоб Хайдтың ұсыным хатымен ол Ансбахқа көшіп, 1759 жылға дейін сарай суретшісі Леонард Шнайдермен жұмыс істеді. Графф өзінің замандастарының шамамен 1000-ға жуық портреттерін жасады және 18-шы ғасырдың соңы мен 19-шы ғасырдың басында Германиядағы жетекші портрет суретшісі болды. Графф сонымен қатар Ағартушылық және ерте Романтизм кезеңдерінің арасындағы неміс ақындарының басты портретшісі болды. Олардың көптегені оның достары болды, мысалы, 1768 жылы Дрезденде кездескен Иоганн Вольфганг фон Гёте. Оның ең маңызды клиенттері Ресейдің Екатерина Ұлы мен Пруссияның Фридрих Ұлы болды. Ол салған Ұлы Фридрихтің портреті оның шедеврі саналады. Сурет Шарлоттенбург сарайында қойылған. Ұлы Фридрих Граффқа ешқашан сурет салған емес. Алайда, 1781 жылы Графф Фридриктің әскери парадта болуына рұқсат алды. Бұл Граффқа патшаның физиономиясын зерттеуге мүмкіндік берді, сондықтан оның портреті үшін негіз болды. Графф сондай-ақ жер иелері, дипломаттар, музыканттар мен ғалымдар арасында өте танымал болды. Ол олардың көптегенін бейнеледі. Портрет салғанда Графф әрқашан адамның бетіне жарық түсірді. Граффтың портреттерінде әрқашан назар аударатын және жарық түсіретін бет болды, бірақ суретте әйел болған жағдайда. Бұл жағдайда ол әйелдің декольтесіне де назар аударды. Графф жарық пен көлеңкеге шебер болды. Бұл ретте оның үлгісі Ян Купецкий болды, оның шығармаларын Ансбахтың жинақтарында зерттеді. Әйелдердің тыныштығына қарағанда, оның портреттеріндегі мырзалар көбінесе қатал және ұстамды көрінеді. Ол сондай-ақ түрлі материалдар мен түстерден жасалған киімдер мен маталарды табиғи түрде салуды білген. Бұл салада оның үлгісі француз сарай суретшісі Гьясинт Риго болды. 1765-66 жылдары Графф Элизабет Сюльцерді күміс тігістерімен, жүн жағасы мен шеттері бар көк жібек көйлекпен бейнеледі. Графф өзінің портреттерінде фонды өте сирек суреттеген. Ол әдетте фонды бір түсті қалдыратын. Алайда, кейінгі жылдары ол фонға да көбірек назар аударды. Ол әдетте сол кезде Англиядағы сәнге сай, суреттің кейіпкерін ашық ауада салады. Граффтың портреті үшін бағасы кейіпкердің киімінің мөлшері мен ерекшеліктеріне қарай есептелді. Графф үшін сол кездегі белгілі адамдарды суретке түсіру әрқашан оңай болмағандығын Фридрих Шиллерді сурет салғанда айтқан сөзінен көруге болады: "Ол тыныш отыра алмайды". Граффқа үлкен сұраныс болды. Ол өзінің табысымен жайлы өмір сүре алатын. Берлинде Графф сонымен қатар Мұса Мендельсон мен Иоганн Георг Сульцерді, оның болашақ қайын атасын бейнеледі. Кейінгі жылдары Графф пейзаждар салуға көшті және импрессионизмді алдын ала күткен жарқыраған бояу стилін дамытты. Филипп Отто Рунге мен Каспар Давид Фридрих оның жұмысына үлкен әсер етті. Графф көпшілікке жақын адам болды. Ол көптеген клиенттерімен, бизнес серіктестерімен және әріптестерімен, мысалы, поляк гравюрашысы Даниэль Чодовецки, швейцариялық суретшілер Соломон Гесснер мен Адриан Зинг және саксон гравюрашысы Иоганн Фридрих Бауземен достық қарым-қатынас орнатты. Баузе Граффтың көптеген портреттерін гравюра ретінде қайта шығарды. Бұл Граффтың есімін және оның өнер туындыларын кең жұртшылыққа таныстырды. Графф Берлинге жиі сапар шегетін. Оның қайын атасы Иоганн Георг Сульцер оны пруссиялық сарай мүшелерімен таныстырды. Ол пруссиялық ақсүйектер арасында өте танымал болды және олар оның жақсы клиенттері болды. Ол пруссиялық қоғамда өзін қалай жақсы қабылдағанын ешқашан ұмытқан жоқ. 1778 жылы ол қысқа өмірбаянын "Берлинге көп нәрсеге борышым бар" деген сөйлеммен аяқтады. 1771 жылы 16 қазанда Антон Графф "Густ" деп аталатын Элизабет Софи Огюста Сюльцерге үйленді. Графф пен оның әйелі 5 балалы болды. Алғашқы қызы, Йоханна Катарина Генриетта, 1772 жылы туған жылы қайтыс болды. 1779 жылы тағы бір қыз дүниеге келді, бірақ бірнеше айдан кейін қайтыс болды. Екінші ұлы Георг 1801 жылы қайтыс болды. 1803 жылы Граффқа катаракта операциясы жасалды. Оның әйелі Елизавета 1812 жылы қайтыс болды. Графф 1813 жылы 22 маусым күні кешкі сағат 20:00-де Дрезденде жұқпалы аурудан қайтыс болды. Ол 76 жаста еді. Ол екі аман қалған баласын, Каролина Сюзаннаны (Граффтың шәкірті Карл Людвиг Каазға үйленді) және Карл Антонды (о пейзаж суретшісі болды) қалдырды, 40,000 талер мүлік қалдырды.

Кітапнама және каталог

Беркенхаген, Экхарт: Антон Графф – Өмірі мен шығармалары. Deutscher Verlag für Kunstwissenschaft, Берлин, 1967 (толық жинақталған каталог)
Марк Фелманн және Биргит Вервибе (ред.): Антон Графф: Бір дәуірдің бейнелері. (Көрме каталогы: Оскар Райнхарт мұражайы, Винтертур; Nationalgalerie – Staatliche Museen zu Berlin.) Мюнхен: Хирмер, 2013.