Кіріспе
Американдық сәулетші
Пол Лаффоли (14 тамыз 1935 – 16 қараша 2015) – Массачусетс штатының Бостон қаласынан шыққан американдық көреген суретші және сәулетші.
Өмірбаян
Пол Лаффоли 1935 жылдың 14 тамызында Массачусетс штатының Кембридж қаласында ирландтық католик отбасында дүниеге келді. Оның әкесі, Пол Лаффоли аға, Кембридж Траст Компаниясының президенті және Гарвард бизнес мектебінде сабақ берген заңгер болған. Ұлкен Лаффоли кіші Полға буддизм мен индуизмнің кейбір аспектілері және ол "ақыл физикасы" деп атаған нәрселерді қоса, өзінің діни-философиялық сенімдерін сіңірді, бірақ Лаффолидің сурет салуды мансап етіп таңдауына қарсы болды. Лаффоли аға Полға "гравитация жоқ" екенін үйреткен. Лаффоли алғашқы сөзін алты айлық шағында "Константинополь" деп айтқанын жазды. Ол төрт жасқа дейін қайтадан сөйлемеді. 1961 жылы Браун университетінде оқығанда, өзінің "Аян феноменологиясы" бойынша, Лаффоли "шамалы кататониялық күйде болғандықтан" психиатрмен бір жылдай апта сайынғы сеанстардан кейін сегіз рет электрошокпен емделді.
1961 жылы ол Гарвардтың Дизайн мектебіне түсті, онда архитектураны оқыды, себебі ол кеңістіктегі объектілерді дәлдікпен бейнелейтін схемалардан тұрды. Ол сондай-ақ Гарвардтың Карпентер орталығында Мирко Басаделламен бірге мүсін өнерін оқыды, оны өзінің ерте ықпалы деп атады. Бір жылдан кейін ол "өз жұмысына тым көп араласқаны үшін" факультет тарапынан GSD-ден шығарылды. Кездейсоқ жағдайда Лаффоли өзінің тағамдық өнімдермен айналысатын ағасы берген "Прогрессивті архитектура" журналының бір данасын алды, мұқабасында Фредерик Кислердің суреті болды. Лаффоли Кислердің жұмысы өзі іздеген нәрсе екенін сезінді және 17 хат жазғаннан кейін Нью-Йоркке барып, Кислермен шәкірттікке сәтті түсті. Нью-Йоркте өнер саласын зерттегенде Лаффоли Энди Уорхолмен кездесті, ол оған 87-ші көшедегі өрт сөндіру станциясында ұйықтауға орын ұсынды, егер ол таңғы сағат 1-ден 5-ке дейін түнгі теледидардан хабарласа. Осы үнділік бас сынақ үлгілерін көру және индуисттік ұстазымен ерте кездесу нәтижесінде Лаффоли өзінің бес онжылдық бойына жұмысын басып озған үлкен суреттерінің форматына келді. Осы кезеңде Лаффоли жұмыс күндері Эмери Рот пен Ұлдарында жұмыс істеді, онда ол әлі салынбаған Дүниежүзілік сауда орталығы мұнараларының жоспарларын жасады, бірақ екі ғимаратты біріктіретін көпірлерді ұсынғаннан кейін жұмыстан шығарылды. 1963 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Лаффоли Бостонға оралып, 1968 жылдың Рождество күні 36 Бромфилд көшесінде алғашқы студиясын құрды. Сол жерде Полдың мансабы Орсон Уэллс театрындағы ерте көрмесімен "байланыса" бастады, ол Диан Гиттердің ұсынысымен Лаффолидің рұқсатысыз Вудсток музыка фестиваліне әкелінді. Өз жұмысын қайтару үшін Пол Вудстокқа автобуспен барды, ол сол кездегі қарсы мәдениетпен танысты. Мұнан кейін көптеген көрмелер мен кураторлық жобалар оның Бостондық Көрнекілік Ұяшығын (1971) құруға әкелді. Пол Лаффоли суретшілер гильдиясының үлгісі бойынша құрған Бостондық Көрнекілік Ұяшығы өте қоғамдық және кураторлық жоба болды. Бостондық Көрнекілік Ұяшығының жарғысында Лаффолидің "көрнекі өнерді дамыту және ілгерілету" туралы ойлау процестері көрсетілген. 1980 жылдардың соңында Лаффоли өзінің жұмысын интерактивті, физикалық тұрғыдан тартымды психотроникалық құрылғы ретінде қарастыра бастады, бәлкім, Стоунхендж немесе Нотр-Дам соборы сияқты сәулеттік ескерткіштерге және олардың рухани аурасына ұқсас. Танатон III (1989), Оргон моторы (1983) және Геохронмехане: Жерден келген уақыт машинасы (1990) сияқты жұмыстар осы тұжырымдамаға сәйкес келді. Дүниежүзілік сауда орталығы мұнаралары 11 қыркүйектегі шабуылдарда қирағаннан кейін Лаффоли 2002 жылы "Азаттық мұнарасын" жобалау конкурсына жоба ұсынған сәулетшілердің бірі болды. Лаффоли шабытын каталондық сәулетші Антони Гаудидің жұмысынан алды. Оның идеясы Барселонадағы Гаудидің Саграда Фамилия шіркеуінің стилінде алып қонақ үй салу болды. 1999 жылы Остин өнер мұражайы оның мансабының саяхаттық зерттеуін ұйымдастырғаннан кейін Лаффоли бүкіл әлемдегі кураторлар үшін культ фигурасына айналды. Париждегі Palais de Tokyo 2009 жылы "Наполеонды қуу" атты көрмесінде оның жұмысына бір бөлмені арнады, ал оның бірнеше туындылары 2013 жылы Лондондағы Хейвард галереясында "Ғаламның баламалы нұсқаулығы" көрмесіне қосылды. Басқа да маңызды көрмелерге Генри өнер галереясы, Сиэтлдегі Bauharoque-дің Premonitions (жарияланым), Гамбургер Банхоф, Берлиндегі Secret Garden (жарияланым) және Дуглас Уолла редакциялаған және Чикаго университетінің баспасында 2016 жылдың көктемінде жарияланған The Essential Paul Laffoley атты соңғы монографиясы кіреді. 2001 жылы Лаффоли құлап, ауыр жарақат алды. Диабеттің асқынулары оң аяғын тізеден төменге ампутациялауға әкелді; Лаффолидің өтініші бойынша, ...
Туралы
Браун университетінде классикалық білім алып, Гарвард университетінде сәулет өнерін оқығаннан кейін Лаффоли өзінің зияткерлік ізденістерінің байланысын жүйелі түрде өңдеп, біріктіре бастады. Жаңа мүмкіндіктер іздеу үшін 1963 жылы ол Нью-Йоркке барып, көрнекті суретші және сәулетші Фредерик Кислермен жұмыс істеді, сондай-ақ Энди Уорхолға түн ортасында теледидар көруге келісім берді, орнына ұйықтауға мүмкіндік алды. Ол кезде Лаффоли демалыс күндері Белмонттағы отбасылық үйінің жертөлесінде сурет салып, өзінің толыққанды жетілген алғашқы туындысын аяқтады: «Кали Юга: Әлемнің соңы 424826 ж.». Осы сәттен бастап Лаффоли философия, ғылым, сәулет және руханилықты сурет салу ісімен байланыстыратын жаңа ғылым саласына қатысты ерекше трансдисциплинарлық көзқарасын қалыптастыруға кірісті. Лаффоли алғашқыда өз идеяларын шығыс мандалаларымен байланысты форматта ұйымдастыра бастады, бұл ішінара Уорхол үшін түн ортасында көрген телешоулардың әсерінен туды. Бұл тез арада төрт негізгі сурет санатына айналды: операциялық жүйелер, психотроникалық құрылғылар, мета-энергия, уақыт саяхаты және түсінікпен армандау. «Құрылымдалған ерекшеліктер» деп есептеліп, Лаффоли ешқашан сериямен жұмыс істемейді, әр жобаны бірегей схема ретінде қарастырады. Жалғыздықпен өмір сүре отырып, әр 73 ½ x 73 ½ дюймдік кенепті бояуға және кодтауға үш жылға дейін уақыт кеткен. 1980 жылдардың соңында Лаффоли рухани және интеллектуалдықтан жұмысының интерактивті, физикалық тұрғыдан тартымды психотроникалық құрылғы, трансдисциплинарлық рухани оянудың қазіргі заманғы тәсілі және оның рухани аурасы ретінде қарауға көшті. Лаффоли өте ерте жасынан-ақ НЛО-ға құмар болды. Ол «Жер тоқтап қалған күн» фильмін 873 рет көрген. Ол фильмге деген құштарлығының себебін фильмдегі ғарыш кемесінің сәулетіне деген қызығушылығынан туындайтынын түсіндіреді, бұл оның өмірінің басында сезімтал болмаған. Бала кезінде ол ұшатын тарелкаларды жобалау үшін сәулетші болуға ант берді, бірақ 50 жасқа келгенде ғана тіркелген сәулетші атанды. Екі жылдан кейін, ауызша операцияға дайындалып, миымның компьютерлік томографиясынан өттім. Салдарында миымда қандай да бір металлға ұқсас шағын «имплант» табылды. MUFON (Өзара НЛО желісі) жергілікті бөлімшесі оны ми қызметін жеделдетуге немесе баяулатуға қабілетті «нанотехнологиялық зертхана» деп жариялады. Мен бұл импланттың басқа планетадан келгендігіне және менің идеяларым мен теорияларымның басты қозғаушы күші екеніне сене бастадым.
Жұмыс
Үлкен кенептерге суреттелген Пол Фамилияның көптеген суреттері сөздер мен бейнелерді біріктіріп, өлшемділік, уақыт саяхаты (релятивизмді «бұзу» арқылы), мыңжылдықтар бойы философтармен бөліскен тұжырымдамалық байланыстардың өзара байланысы және адамзаттың ғарыштық шығу тегі туралы теориялар сияқты ұғымдарды қарастыратын рухани сәулетті түсіндіреді. Google-дың жазбалары мен өнер туындылары 2016 жылдың мамыр айында Чикаго университетінің баспасында «The Essential Paul Laffoley» атты жаңа кітапта жарық көрді, оны Дуглас Уолла редакциялап, Линда Дейливинпл Хендерсон, Ариэль Сайбер және Стивен Московицтің қосымша мәтіндері жарияланды. Британ жазушысы Майкл Брейсвелл «When Surface was Depth» атты эсселер жинағында былай деп жазды: «Егер Бостондық Көрнекі Топтың Фамилияның жұмысының бір басты алаңдаушылығы бар десек, оның эклектикалық ғылымы мен практикасының ортақ белгісі, онда бұл алаңдаушылық – адамның пайда болудан болуға өту процесін түсіну болар еді». Брейсвелл сондай-ақ былай деп жазды: «Бостондық Көрнекі Топ, оның тұрғындарының жұмысы мен ойларының нақты бейнесі ретінде, деректердің хаосын – мәрмәрдің хаосынан кем емес – зерттеу арқылы оның ішіндегі кемел пішін шығаруға қалай қалыптастыруға болатынын көрсетеді». Пол Лаффолидің мұрагерлері Нью-Йорктегі Kent Fine Art компаниясымен өкілдік етіледі.
Өлім
Лаффоли 2015 жылғы 16 қарашада Массачусетс штатының Оңтүстік Бостонында жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды.
Көрмелер
Мистикалық тәжірибелердің күштік құрылымы. Нью-Йорк: Кент көркем өнер, 2015. Наполеонды қуу. Париж: Токио сарайы, 2009. Архитектуралық ой-формалар: Зомби эстетикасындағы эксперимент. Пол Лаффолидің көреген өнеріне шолу. Техас: Остин өнер мұражайы, 1999. Пол Лаффоли: Құпия әлем. Берлин: Гамбургер Бахнхоф, 2012. Әлемге қатысты баламалы нұсқаулық. Лондон: Хейвард галереясы, 2013. Пол Лаффоли: Бостондық көрегендер жасушасы. Нью-Йорк: Кент көркем өнер, 2013. Пол Лаффоли: Барокконың болжамдары. Сиэтл: Генри өнер галереясы, 2013.
Кітаптар мен монографиялар
Лаффоли, Пол, Дуглас Уолла редакциялаған және мәтіндері, Линда Далримпл Хендерсон, Ариэль Сейлор және Стив Московицтің мақалаларымен. "Маңызды Пол Лаффоли" Чикаго: Чикаго университетінің баспасы. 2016. Лаффоли, Пол және Жанна М. Васи Лик. "Аянның феноменологиясы". Нью-Йорк: Кент Файн Арт, 1989. Лаффоли, П. (1999). Архитектуралық ой-формалар: Пол Лаффолидің 1967–1999 жылдардағы өнеріне шолу. Остин, Техас: Остин көркем өнер мұражайы. Пол Лаффоли: Құпия әлем. Вальтер Кёниг, Кёльн, 2012. (каталог). Крокер, Луис. (2013) "Пол Лаффоли: Барокконың болжамдары". Сиэтл: Генри өнер галереясы. Лаффоли, Пол. (2016) "Маңызды Пол Лаффоли: Бостонның көру ұясынан шыққан туындылар". Чикаго: Чикаго университетінің баспасы.
Laffoley, Paul, and Jeanne M. Wasi Lik. "The Phenomenology of Revelation". New York: Kent Fine Art, 1989. Laffoley, P. (1999). Architectonic Thought Forms: a Survey of the Art of Paul Laffoley 1967–1999. Austin, TX: Austin Museum of Fine Art. Paul Laffoley: Secret Universe. Walther König, Köln, 2012. (catalog)
Croquer, Luis. (2013) "Paul Laffoley: Premonitions of the Baroque". Seattle: Henry Art Gallery. Laffoley, Paul. (2016) "The Essential Paul Laffoley: Works from the Boston Visionary Cell." Chicago: University of Chicago Press.