Ванда Тосканини: Өмір және мұрагерлік

Кіріспе

Артуро Тосканинидің қызы Ванда Джорджина Тосканини Хоровиц (7 желтоқсан 1907, Милан, Италия – 21 тамыз 1998) – дирижер Артуро Тосканинидің қызы және пианист Владимир Хоровицтің әйелі. Бала кезінде Ванда фортепиано және ән сабақтарын алды. Әкесінің қатаң талаптарына сай өмір сүре алмаймын деп ойлап, ол кәсіби музыкалық мансапты қуып жүрген жоқ. Дегенмен, ол әкесіне қарсы тұра білген санаулы адамдардың бірі болды. Артуро Тосканини үйленген ер адаммен болған қарым-қатынасынан кейін қарындасы Уоллимен сөйлесуден бас тартқанда, Ванда әкесімен бетпе-бет кездесіп, оған қайтадан байланыс орнатуын талап етті. Тосканинидің концертінде ол сыншы Вирджил Томсонның қойылым кезінде ұйықтап жатқанын байқады. Томсон әкесі туралы көбінесе жағымсыз пікірлер айтатынын білген ол оған жақындап: «Мен Ванда Тосканини Хоровицпін, мен сізді алғашқы нотадан соңғысына дейін ұйықтап жатқаныңызды көрдім. Қойылым сізге ұнады деп үміттенемін», – деді.

Владимир Хоровицпен неке

Ол 1933 жылы үйленген күйеуімен де дәл солай ашық сөйлескен. 1950 жылдары Хоровиц Шуберт сонатасын орындағанда, ол шығарманың ұзындығына наразылық білдірді, бұл пианисті қайталамайтын деңгейге көндірді. Ол күйеуінің 1983 жылғы гастрольдеріне ілесіп барудан бас тартты, себебі ол дәрі-дәрмектер оның ойнауына кері әсер ететінін қабылдағысы келмеді. 1948 жылы Ванда мен Хоровиц ажырасты. Хоровицтің шәкірттерінің бірі Байрон Жанис, осы кезеңде олардың арасында қысқа ғашықтық болғанын жазды. Хоровиц пен Ванда 1951 жылы қайта табысты. 1953 жылы Хоровицтің нервтік күйзелісінен кейін ол оның қасында болды. Ол легендарлы виртуозға үйленгенімен мақтанса, кейде бұл "мойындауға болатын салмақ" екенін де мойындады. Дегенмен, басқалар Ванданың қатал мінезі, ішінара, Хоровицтің күйзелісіне себеп болды деп есептейді. Артур Рубинштейн: "Ванда өте қатал әйел болды – тас сияқты, және бұл Володяның құлдырауына себеп болған фактор болды" деді. Ванда жалғыз қызы Сонияның (1934–1975) өлімі ана үшін ең үлкен қайғы екенін жиі айтты. Сонияның өліміне он жылдан астам уақыт өткен соң, оның есімін естігенде жылап, көз жасын төгіп отырғаны байқалды. Католик дінінде тәрбиеленгеніне қарамастан, Ванда католик шіркеуінің аборт сияқты көптеген мәселелердегі ұстанымдарына қарсы болды. Күйеуі сияқты, Ванда да либералды саяси көзқараста болды. Бірде ол Рональд Рейганды "екінші тағайындалған актер және екінші тағайындалған президент" деп атады. 1989 жылы Хоровицтің қайтысынан кейін Ванда Массачусетс штатындағы Эшли-Фолс қаласында "Пинци акрлары" деп атаған 200 жылдық ферма үйін сатып алды (Пинци – Ванданың Хоровицке қойған лақап аты) және оны американдық антиквариаттармен және Хоровицтің естеліктерімен толтырды. Содан кейін ол уақытын осы үй мен Нью-Йорк қаласындағы пәтер арасында бөлісті. Жануарларды жақсы көретін және ASPQ еріктісі болған ол бірнеше қаңғыбас мысықтарды асырады. Хоровицтің жалғыз мұрагері ретінде Ванда күйеуінің музыкалық мұрасын сақтауға жауапты болды. 1990 жылдары ол бұрын қолжетімсіз болған бірнеше жазбалардың жарық көруіне рұқсат берді. Ол сондай-ақ бірнеше жазбаны қабылдамады, ең бастысы Балакиревтің "Исламей" шығармасы, ол күйеуінің естелігіне құрметсіздік жасайтын "әдемі" репертуар деп атады. Жазбаның көшірмелері кейін интернетте пайда болды, бұл оны шығару туралы өтініштерге әкелді. 2009 жылы жазба жарық көрді. Ванда күйеуінің қасында Миландағы Монументальдік зиратта Тосканини отбасының мазарында жерленді. 2004 жылдың мамыр айында вандалдар қабірге кіріп, оның табытын ашты, мүмкін әшекей іздеген болуы мүмкін. Ванда Тосканини Хоровиц күйеуі туралы бірнеше деректі фильмдерде пайда болды, ең бастысы – "Соңғы романтик", онда ол күйеуінің өнерін бағалап, екі ұлы музыканттың қызы және әйелі ретінде музыка әлеміндегі өмірі туралы ойларын бөлісті. Вуди Алленнің досы, ол оның "Қылмыстар және құқыс бұзушылықтар" (1989) фильмінде шағын рөл ойнады.

She was equally direct with her husband, whom she married in 1933. In the 1950s, when Horowitz was playing a Schubert sonata, she complained of the work's length, which persuaded the pianist to forgo a repeat. She pointedly declined to accompany her husband for much of his 1983 tour, when he refused to accept that medications were adversely affecting his playing. Wanda and Horowitz separated in 1948. Byron Janis, one of Horowitz's students, has written that he and Wanda were involved in a brief affair during this period. Horowitz and Wanda reconciled in 1951. In the aftermath of Horowitz’s 1953 nervous breakdown, she remained by his side. While she took pride in being married to the legendary virtuoso, she also confided that it was, at times “a cross to bear.” However, others have implied that Wanda's stern personality, in part, led to Horowitz's breakdown. Arthur Rubinstein stated that "Wanda was a very hard woman—hard as stone, and this was undoubtedly a factor that led to Volodya's collapse." Wanda frequently referred to their only child, daughter Sonia (1934–1975), stating that Sonia's death was the greatest agony a mother could bear. More than a decade after Sonia's death, she was observed bursting into tears at the mention of Sonia's name. Despite being raised Catholic, Wanda was opposed to the Catholic Church’s positions on many issues including birth control. Like her husband, Wanda held firmly liberal political views. She once referred to Ronald Reagan as “a second rate actor and a second rate President.”

Following Horowitz's death in 1989, Wanda bought a 200 year old farm house that she named "Pinci's Acres" (Pinci was Wanda's nickname for Horowitz) in Ashley Falls, Massachusetts, and stocked it with American antiques and Horowitz memorabilia. She then divided her time between this home and the New York City townhouse. An animal lover who volunteered for the ASPCA, she adopted several stray cats. As Horowitz's sole heir, Wanda was in charge of her late husband's musical legacy. In the 1990s, she approved the release of several previously unavailable recordings. She also rejected several recordings, most notably Balakirev's Islamey, which she said was "flashy" repertoire that did a disservice to her husband's memory. Copies of the recording eventually surfaced on the Internet, leading to requests for its release. In 2009, the recording was issued. Wanda was entombed alongside her husband in the Toscanini family crypt at Cimitero Monumentale in Milan. In May, 2004, vandals broke into the tomb and opened her coffin, possibly searching for jewelry. Wanda Toscanini Horowitz appeared in several filmed documentaries about her husband, most notably The Last Romantic, in which she responded to her husband's artistry and reflected on her life in the world of music as daughter and wife of two incomparable musicians. A friend of Woody Allen, she had a small speaking part in his film Crimes and Misdemeanors (1989).