Кіріспе

Skver (сондай-ақ Skvir, Skvere, Skwere немесе Square;) – 19 ғасырдың ортасында қазіргі Украинадағы Skver (идиш тілінде белгілі) немесе Skvyra қаласында ребе Ицхок Тверский құрған хасидтік әулет. Сквер ребелерінің ізбасарлары Сквер хасидтері деп аталады. Сквер әулеті Чернобыль әулетінің бір тармағы болып табылады. Оның негізін қалаушы ребе Ицхок, сондай-ақ Реб Ицкль деп белгілі, Чернобыльдің маггиді раввин Мордехайдың сегіз ұлының бірі еді. Қазіргі уақытта Скверер әулетінің үш ребесі бар: Нью-Йорктегі Нью-Скверде орналасқан ең ірі және ең танымал бөлімшені басқаратын Дэвид Тверски, Сквер Боро Паркі қауымын басқаратын, марқұм ребе Давид ("Реб Дювид'л") Тверскийдің ұлы Ехиел Михл Тверски және Сквер Флатбуш қауымын басқаратын, марқұм Реб Мотель Тверскийдің ұлы Ицхок Тверски.

Философиясы мен өмір салты

Скверр хасидизмі Тораны оқуға, дұға етуге және жүрек пен сананың тазалығына жету үшін әртүрлі тіршілік ләззаттарынан тыйылуға ерекше мән береді. Осы мақсатта, тұрғындары сыртқы, жегіс әсерлерден қорғалған Жаңа алаң ауылы құрылды. Өмір салтының орталық бөлігі – Ребеге деген берілгендік. Бүгінгі күні көптеген хасидтік топтар сияқты, Ребе лауазымы көбінесе оның әулеті арқылы иеленеді. Бірақ, көпшілік тарапынан қабылдануы үшін Ребе кішіпейілділік, еврей халқына деген махаббат және Құдайға қызмет етуге деген адалдық сияқты қасиеттерін көрсетуі керек. Ребе, тзадик, яғни ізгі адам ретінде, көпшілік үшін Құдайға жол ашатын делдал саналады. Скверр хасидтерінің киім үлгісі басқа хасидтік топтарға, әсіресе Вижниц, Белз және Клаузенбург топтарына ұқсас. Ерлер апта ішінде «рекл» деп аталатын ұзын пальто және барқыт бас киім киеді. Сенбі күні (яһудилердің демалыс күні), еврей мерекелері мен ерекше жағдайларда ерлер жібек немесе полиэстерден жасалған (жібек имитациясы) ұзын қара «бекиш» киеді. Бүгінде үйленген еркектер «штреймель» деп аталатын тоқыма бас киім мен тізеге дейін жететін былғары «штивл» этик киеді. Үйленген әйелдер көбінесе, жоғарыдан жамылатын шарф немесе бас киім сияқты қосымша жамылғымен жабылған перік киеді, сондай-ақ ұзын, консервативті көйлек, ұзын жең, толық жабық мойын және шұлық киеді.

Тарих

Сквердің алғашқы ребесі – Сквердің рабині Гершеле (Реб Гершеле Скверер), Баал Шем Товтың тікелей ұрпағы. Раби Гершеле Скверге (Сквира) қоныстанғанда, ол қаланың басты синагогындағы (штутише шиль, "қаланың басты шұлы") қала раввині болып сайланды. Раби Гершеледің қызы кейін Чернобыль рабині Мордехайдың жетінші ұлы раби Ицхак Тверскийге (Реб Ицкл деп аталды) үйленді.

Реб Ицзикль, династияның негізін қалаушы

Хершеле 5548 жылы Чол Хамод Суккоста қайтыс болғаннан кейін (1788), Чернобыльдің Мордехайдың жетінші ұлы және Хершеледің күйеу баласы Ицзикл Сквердің келесі раввині болды. Иццикл үш рет үйленген. Ол 1783 жылы бірінші әйелі, Радвил раввині Ицхок пен Аптер Ровтың немересімен үйленді. Олардың екі ұлы болды: Махновкалық Аврохом Ешуа Хешиль және Шпиковтан Менахум Нохум. Оның екінші әйелі Чайя Малка – Ружиндік раввин Исраэль Фридманның қызы. Оның үшінші әйелі Чана Сима – Сквер раввині (Цви) Гершеледің қызы болды. Ицикль хасид аңыздарында «Құдайшыл философ» (философ элоки) деп белгілі. XVIII ғасырдың соңында Шығыс Еуропаны Хаскала қозғалысы («еврей ағартушылығы») шарлады, ал Иццикль жиі маскилимдермен пікір таласып, қарсылық көрсетуге тырысты. Ицзикльдің өзі жазған еңбектері жоқ, бірақ оның ауызша үйретімдерінен құралған «Ялкут Меорей Ор» жинағы (басқа кітаптармен бірге) соңғы жылдары Скверер хасидтері Мехон Мишкенос Яков баспасы арқылы жарық көрді.

Довидл

Ицзикльдің үшінші әйелі Чана Симадан туған ұлы Довидл әкесінен кейін Скверр Рабби болды. 1919 жылы Большевик революциясы салдарынан Довидл Сквирадан Киевке кетіп, сол жылы қайтыс болғанға дейін (15 Қислев 5680 жылы) Киевте тұрды. Оның жарияланған еңбектері жоқ.

Реб Яков Йосеф

Довидлдің ұлы, ребе Яков Йосеф (1899–1968) 1925 жылы Устилла раввині Пинье қызы және Белцтің Иссахар Дов Рокеахтың немересі Транаға үйленді. Жас кезінде ол Белц қаласында тұрды, кейін Белцтік дәстүрлердің бір бөлігін қабылдады. Бірнеше жыл өткен соң, ол Румынияның Калараш (қазіргі Каляраси, Молдова) қаласында, содан кейін Яши қаласында өз әкімшілігін құрды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол Бухарестте өмір сүрді. 1948 жылы Румынияда соғыстан аман қалған Яков Йосеф АҚШ-қа келді. Бірнеше жыл Бруклиндегі Уильямсбургте тұрғаннан кейін, ол Нью-Йорк штатының Рокленд округіндегі сол кездегі ауылдық аймақта қауымдастық құрды және оны Нью-Сквер деп атады, ол 1956 жылы бірнеше ізбасарларымен бірге көшіп кетті.

Дувид Тверский

1968 жылы Яков Йосеф қайтыс болғаннан кейін оның ұлы Дувид Тверский ребе атанды. Нью-Сквердегі штаб-квартирасымен және Нью-Йорктегі бөлімшелерімен қатар, бұл топ Канада, Англия және Израильде де мекемелерді ұстап тұрады. Оның Нью-Сквердегі мектебінде бес мыңға жуық оқушы бар.

Боро саябағының ребе Иццикль Скверер

Рабби Довидлдің үлкен ұлы, раввин Мордехай Тверский сол жылы Киевте әкесінен бұрын қайтыс болды. Осы қиын кезеңде көптеген еврейлер Украинадан Америкаға қашып келді. Раввин Мордехайдың ұлы, раввин Ицхак Тверский де Бессарабиядан Америкаға 1923 жылы келді. Ақырында ол Бруклиндегі Боро Паркте қоныстанды және 13-ші мен 14-ші авенюлер арасындағы 47-ші көшеде өз шұлысын ашты. Раввин Ицхак Тверский оның ұлы раввин Довид Тверский әлі жас болғанда қайтыс болды. Америкада сол кезде көптеген белсенді хасидтік қауымдастықтар болмаса да, ол анасының үйінде хасидтік атмосферада өсіп, американдық мәдениеттің "зиянын тигізетін ықпалынан" қорғалды. Раввин Довид Тверский медицина саласындағы көптеген мамандарға білімімен және ықпалымен танымал болды, сондықтан оған жиі кеңес сұрап жүрді. Ол 2001 жылы қайтыс болды, ал оның орнына Сквер Боро Паркінің ребесі, ұлы раввин Ехиел Мехель Тверский келді.