Кіріспе

Бразилиялық ақын, әдеби сыншы және аудармашы Мануэль Карнейро де Соуза Бандейра Филхо (19 сәуір 1886 – 13 қазан 1968) – 20-дан астам поэзия және проза кітабының авторы.

Өмір және мансап

Бандейра Пернамбуконың Ресифи қаласында дүниеге келген. 1904 жылы ол туберкулезбен ауырып жатқанын білді, бұл оны Сан-Паулудан Рио-де-Жанейроға көшуге итермеледі, себебі Рио-де-Жанейроның тропикалық жағажай климаты оған қолайлы болды. 1922 жылы Еуропада ұзақ болғаннан кейін Бандейра көптеген белгілі авторлар мен суретшілермен танысты. 1924 жылы ол өзінің ең маңызды туындыларын жариялай бастады. Ол Бразилияның құрметті жазушысы болды және бірнеше газет пен журналға мақалалар жазды. Рио-де-Жанейрода Испан әдебиетін оқытты. 1956 жылы Бандейра әлемдік әдебиеттің канондық пьесаларын португал тіліне аударуды бастады, ол өмірінің соңына дейін жалғасты. Ол Рио-де-Жанейрода қайтыс болды. Бандейраның өлеңдері ерекше нәзіктік пен әдемілікке ие. Оның туындыларындағы қайталанатын тақырыптар: әйелдерге деген махаббат, Солтүстік-Шығыстағы Ресифи қаласындағы балалық шағы, достары және денсаулық мәселелері. Нашар денсаулығы поэзиясына да әсер етті, көптеген өлеңдерінде адам денесінің шектеулері бейнеленген. Ол бүгінгі күнге дейін Бразилияның ең танымал және шабыттандыратын ақындарының бірі. Шындығында, "бандериандық ырғақ" эссешілердің терең зерттеуіне лайық. Мануэль Бандейраның стилі қарапайым және тікелей, бірақ Жуао Кабрал де Мело Нето сияқты ақындардың қаталдығын бөліспейді. Мануэль Бандейра мен Жуао Кабрал де Мело Нетоның туындыларын талдағанда, соңғысының туындыларындағы лириканы тазартуға ұмтылғанынан айырмашылығы, Бандейра ең лирикалық ақын екенін көруге болады. Оның туындылары әмбебап тақырыптар мен күнделікті мәселелерді қамтиды, кейде "әзіл өлең" тәсілімен, академиялық дәстүрдің қарапайым деп санайтын формалар мен шабыттарды қолданады. Оның әдебиет туралы кең білімі күнделікті тақырыптарды талқылау үшін пайдаланылды, кейде классикалық және ортағасырлық дәстүрлерден алынған формаларды қолданады. Оның тұңғыш туындысы (таралымы өте шектеулі болған) қатал поэтикалық композицияларға, бай ұйқастарға және мінсіз өлшемдегі сонеттерге толы. Кейінгі туындыларында рондо композициялары мен балладалар кездеседі. Оның поэзиясы меланхолияның тәтті әнінен асып түседі, оның жеке тарихы мен замандастарының поэзиясындағы стильдік қақтығыстарды біріктіретін драмалық оқиғаға терең үңіледі. "Cinza das Horas" (Сағаттың күлі) үлкен көрініс береді: ауырсыну, қайғы, реніш, соңғы символизмнің ауру стилімен ұштасқан. "Carnaval" (Карнавал) кітабы, "Cinza das Horas" шыққаннан кейін жарық көрді, күтпеген нәрсемен басталады: бахикалық және шайтандық карнавалды еске түсіру, бірақ ол меланхолия ортасында аяқталады. Бұл қуаныш пен дене ауыруы арасындағы тартыс бірнеше өлшемде бейнеленген. "Vou me Embora para Pasárgada" ("Мен Пасаргадаға кетемін") сияқты өлеңдерде бақыт көрінеді, онда қиялға берілген елге, Pays de Cocagne-ге, барлық құштарлықтардың, әсіресе эротикалық құштарлықтардың қанағаттандырылатын жерге шақыру бар. Пасаргада басқа жерде емес, қолмен ұстауға келмейтін орын, рухани ыңғайлылықтың орны. Бандейрада құштарлық нысаны жасырылған. Португалдық саудаданың тропын қабылдап, Пасаргада және басқа да көптеген өлеңдер Бандейраның балалық шағын, көше өмірін, сондай-ақ 20-ғасырдың басындағы Бразилияның провинциялық қалаларының күнделікті өмірін сағынумен байланысты. Беймәнілілік сонымен қатар әйелдік және эротикалық сипатқа ие. Достық пен платондық одақтардың таза идеализмі мен құмарлық пен нәпсіқұмарлық арасында қысылып, Мануэль Бандейра көптеген өлеңдерінде кінәлі ақын болып көрінеді. Құштарлықты қанағаттандыру арқылы емес, жоғалтудың қызығы арқылы қанағаттандыруға болады. "O Ritmo Dissoluto" ("Жалған ырғақ") атты шығармада алғашқы екі кітаптағы ауру эротизм - құштарлық, сұйық элементтің ыдырауы, "Жалғыздық" түндеріндегі ылғалды түндер сияқты.