Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Генеративтік лингвистика шеңбері
Generative linguistics framework
Принциптер мен параметрлер – генеративтік лингвистика ішіндегі, табиғи тілдің синтаксисі жалпы принциптерге (яғни, абстракт ережелер немесе грамматика) және нақты тілдер үшін қосылған немесе өшірілген белгілі бір параметрлерге (яғни, маркерлер, ауыстырғыштар) сәйкес сипатталатын құрылым. Мысалы, тіркестердегі бас сөздердің орналасуы параметрмен анықталады. Тілдің бас сөзі бастапқы немесе соңғы болатындығы нақты тілдер үшін қосылған немесе өшірілген параметр ретінде қарастырылады (яғни, ағылшын тілі бас сөзі бастапқы, ал жапон тілі бас сөзі соңғы). Принциптер мен параметрлерді негізінен лингвисттер Ноам Хомский және Говард Ласник қалыптастырған. Көптеген лингвисттер осы шеңберде жұмыс істеді және бірқатар уақыт бойы ол генеративтік лингвистиканың басым түрі болып саналды. Принциптер мен параметрлер грамматикалық құрылым ретінде «үкімет және байланыс» теориясы деп те аталады. Яғни, «принциптер мен параметрлер» және «үкімет және байланыс» екі термині де генеративтік дәстүрдегі сөз тіркес құрылымы грамматикасының бір мектебін білдіреді (тәуелділік грамматикасына қарсы). Дегенмен, Хомский бұл терминді шатастыратындықтан тудырады деп санайды.
Principles and parameters is a framework within generative linguistics in which the syntax of a natural language is described in accordance with general principles (i. e. abstract rules or grammars) and specific parameters (i. e. markers, switches) that for particular languages are either turned on or off. For example, the position of heads in phrases is determined by a parameter. Whether a language is head initial or head final is regarded as a parameter which is either on or off for particular languages (i. e. English is head initial, whereas Japanese is head final). Principles and parameters was largely formulated by the linguists Noam Chomsky and Howard Lasnik. Many linguists have worked within this framework, and for a period of time it was considered the dominant form of mainstream generative linguistics. Principles and parameters as a grammar framework is also known as government and binding theory. That is, the two terms principles and parameters and government and binding refer to the same school in the generative tradition of phrase structure grammars (as opposed to dependency grammars). However, Chomsky considers the term misleading.
Тіл үйрену
Принциптер мен параметрлер әдісі – Чомский анықтаған және белгілеген Платонның проблемасына ұсынылған шешім. Бұл бағдарлама тілдік білім мен тілдік қабілет арасындағы айқын айырмашылықты түсіндіруге бағытталған. Атап айтқанда, шектеулі және мүмкін толық емес деректерді ескере отырып, әртүрлі тілдік ортадағы балалар қалай тез арада дәл және толық грамматикаға жетеді, ол әмбебап және көзге көрінбейтін ұқсастықтарды көрсетеді? Осы тұжырымдамаға сәйкес, принциптер мен параметрлер – генетикалық бұзылулар болмаса, барлық адамдарға тән, генетикалық тұрғыдан туа біткен әмбебап грамматиканың (UG) құрамына кіреді. Сондықтан, принциптер мен параметрлерді тілге қатысу арқылы үйренудің қажеті жоқ. Керісінше, тілге қатысу параметрлерді дұрыс күйге келтіруге ықпал етеді. Егер балалар мүмкін болатын грамматикалардың іздеу кеңістігін қысқартатын және белгілі бір дәрежеде бағыттайтын ақыл-ой құралдарымен туылған болса, мәселе едәуір жеңілдейді. P&P әдісі – бұл осы туа біткен қабілеттің нақты және тексеруге болатын сипаттамасын беруге жасалған тытыру, ол әртүрлі жолдармен орнатылатын әмбебап «Принциптер» және тілге тән, екілік «Параметрлерден» тұрады. Принциптер мен параметрлердің өзара әрекеттесуі барлық белгілі тілдерді құрайды, ал табиғи емес тілдерді жоққа шығарады.
The Principles and Parameters approach is a postulated solution to Plato's Problem, as defined and stipulated by Chomsky. This program seeks to explain the apparent gap between linguistic knowledge and linguistic competency. In particular, given finite and possibly incomplete input, how do children in different linguistic environments rapidly arrive at an accurate and complete grammar that seems to exhibit universal and non obvious similarities? According to this framework, principles and parameters are part of a genetically innate universal grammar (UG) which all humans possess, barring any genetic disorders. As such, principles and parameters do not need to be learned by exposure to language. Rather, exposure to language merely triggers the parameters to adopt the correct setting. The problem is simplified considerably if children are innately equipped with mental apparatus that reduces and in a sense directs the search space amongst possible grammars. The P&P approach is an attempt to provide a precise and testable characterization of this innate endowment which consists of universal "Principles" and language specific, binary "Parameters" that can be set in various ways. The interaction of the principles and the parameter settings produces all known languages while excluding non natural languages.