Кіріспе
Гармолодика – американдық джаз саксофонисі және композиторы Орнетт Коулман жасаған музыкалық философия және музыкалық композиция мен импровизация әдісі. Оның осы философияны ұстанған 1970-ші жылдардың соңы мен 1980-ші жылдардағы жұмыстары алдыңғы қатарлы джаз-фанк стиліне, «гармолодикалық фанк» деп танымал болды. Ол авангардтық джаз және фри-джазбен байланысты, бірақ оның маңызы осы шектерден де асып түседі. Коулман «Harmolodic» атауын өзінің алғашқы веб-сайты мен жазбалар лейблі үшін де пайдаланды.
Сипаттама
Кольман гармолодиканы «бір адамның немесе топтың біртұтас музыкалық сезімді тудыру үшін дыбыс арқылы білдірілген жеке логиканың физикалық және рухани аспектілерінің қолданылуы» деп анықтады. Музыканың ерекшеліктеріне келгенде, бұл «гармония, мелодия, жылдамдық, ырғақ, уақыт және фразалар идеялардың орналасуы мен арақашықтығынан туындайтын нәтижелерде тең дәрежеде маңызды» дегенді білдіреді (қ. музыканың аспектілері). Гармолодика музыкалық шығармаларды кез келген тональдық орталықтан босатуға ұмтылады, гармониялық прогрессияға еуропалық дәстүрлі кернеу мен босату ұғымдарынан тәуелсіздік беруге мүмкіндік жасайды (қ. атоналдылық). Гармолодиканы музыканы өрнектеудің бір түрі деп санауға болады, онда гармония, дыбыстың қозғалысы және мелодия бірдей құндылыққа ие. Жалпы эффект – музыка тоналдық шектеулерге, ырғақты алдын ала айқындауға немесе гармониялық ережелерге бағынбай, бірден ашық өрнекке жетеді. Рональд Радано Кольманның гармониялық біртұтастық және гармолодика тұжырымдамаларына Пьер Булездің алеатория теориясының әсер еткенін болжайды, ал Гюнтер Шульлер гармолодиканың бірдей немесе ұқсас фразаларды қабаттастыруға негізделгенін, осылайша политоналитет пен гетерофонияны тудыратынын ұсынады. Коулман кем дегенде 1970 жылдардан бері «Гармолодиялық теория» атты кітапты дайындап келеді, бірақ ол әлі жарияланбаған. Коулманның өзі жазған гармолодика туралы тағы бір түсіндірме – «Гармолодиканың шаңырағы» (1983) атты мақала. Оның қолдаушыларының ішінде Джеймс Блад Ульмер және Джамаладин Такмума бар. Ульмер, 1970 жылдары Коулменмен бірге ойнап, гастрольдік сапарлар жасаған, гармолодиканы қабылдап, оның теорияларын джаз және блюз гитарасына қатысты қолданды (мысалы, Струнный квартетпен гармолодикалық гитара).
Harmolodics seeks to free musical compositions from any tonal center, allowing harmonic progression independent of traditional European notions of tension and release (see: atonality). Harmolodics may loosely be defined as an expression of music in which harmony, movement of sound, and melody all share the same value. The general effect is that music achieves an immediately open expression, without being constrained by tonal limitations, rhythmic pre determination, or harmonic rules. Ronald Radano suggests that Coleman's concepts of harmonic unison and harmolodics were influenced by Pierre Boulez's theory of aleatory while Gunther Schuller suggested that harmolodics is based on the superimposition of the same or similar phrases, thus creating polytonality and heterophony. Coleman had been preparing a book called The Harmolodic Theory since at least the 1970s, but this remains unpublished. The only other known explanation of harmolodics that was written by Coleman is an article called "Prime Time for Harmolodics" (1983). Proponents include James Blood Ulmer and Jamaaladeen Tacuma. Ulmer, who played and toured with Coleman during the 1970s, has adopted harmolodics and applied the theories to his approach to jazz and blues guitar (for example, Harmolodic Guitar with Strings).