Кіріспе

Ұлы ақ (а. к. а. Соңғы акула; ) – 1981 жылғы итальяндық қорқыныш фильмі, режиссері Энцо Г. Кастеллари, бастапқыда Руггеро Деодатоға тапсырылған. Фильмде Джеймс Франсискус пен Вик Морроу жағалаудағы курортта жүздеген жүзушіні құтқаруға тырысады, себебі үлкен ақ акула аймақты дүрліктіріп, туристерді жеуге кіріседі. Фильм прокатта сәтті болды, АҚШ-та алғашқы айында 18 миллион доллардан астам табыс әкелді, бірақ кейіннен фильм жасаушылар "Жау" (1975) фильмін көшіргені үшін айыпталып, Солтүстік Америкада көрсетілуі тоқтатылды.

Сюжет

Порт-Харбордың жағалауындағы елді мекеннің жанында серфингпен айналысып жүрген жас жігітті алып ақ акула өлтіреді. Қорқынышты жазушы Питер Бентон мен кәсіби акула аулаушы Рон Хамер шындықты біледі, бірақ амбициялық мэр Уильям Уэллс акула қаупінің бар екенін мойындаудан бас тартады, себебі жел серфингі регаттасының тоқтатылуы оның штат губернаторы болуға деген үмітін құртады деп қорқады. Уэллс акула торы орнатады, бірақ жасөспірімдердің толқында шашырауы акуланың торларды жарып өтуіне себеп болады. Келесі күні акула жел серферлерін шабады, оларды тақтадан құлатып, мэрінің көмекшісін нысанаға алып жейді. Уэллс шындықты жасыра алмайды, Бентон мен Хамер теңізге шығады, акулаға динамит беріп, жарылтуды жоспарлайды. Бірақ акула оларды үңгірге тығып қояды, ал екі ер адам өмірден қашу үшін динамитті қолдануға мәжбүр болады. Темірқасық Дженни және оның достары яхтаға шығып, стейк пен мылтықпен қаруланып, акуланы атуға ниеттеніп кетеді. Бірақ акуланың күшті шабуылы Дженниді суға құлатып жібереді. Достары оны қайтадан қайыққа көтереді, бірақ акула оның бір аяғын шауып алады. Мэр Уэллстің ұлы олармен бірге болғандықтан, Бентон оны Дженнидің жарақатына кінәлі деп айыптайды. Дұрыс іс жасауға бел буған Уэллс тікұшаққа отырып, арқанмен ілінген стейкті көкке көтеріп, акуланы жоюға тырысады, бірақ акула тым күшті болады. Ол арқандағы стейкті тістейді, тікұшақты сілкіп, Уэллсті теңізге лақтырады. Акула оны екіге бөліп, тістейді, содан кейін тікұшаққа секіріп, оны теңізге сүйреп кетеді. Бентон мен Хамер акуланы жарылту үшін қайтадан теңізге шығады. Даудан кейін Бентон Хамерге динамитті беліне байлап, суға түсуге рұқсат береді. Акула құлаған тікұшақта жасырынып отырған шығар деп ойлап, Хамер оны тексеруге барады. Акула оған жасырын шабуыл жасайды, Бентонның құтқаруға тырысқанына қарамастан, Хамер арқанға оралып, акула оны өлімге сүйреп апарып жатыр. Темірқасық акула аулаушы докқа қосалқы қабырғаларды тізбелейді. Аңшы, телеоператор және бірнеше көрермен докқа барып тұрады, акула қабырғаларды тартып алып, докты мұхитқа сүйреп шығады. Кенеттен акула докқа шабуыл жасап, адамдарды суға лақтырып, акула аулаушы мен телеоператорды жейді. Бентон келіп, қалғандарын құтқарады, бірақ акула докты теңізге қарай сүйреп апарып жатқанда ол докта қалып қояды. Хамердің денесі су бетіне шығып келеді, Бентон оны акулаға жем етеді. Қолында детонатор бар екенін түсінген Бентон теңізге секіріп, детонаторды басады, динамит жарылып, акуланың басын жарып жібереді. Жағалауға оралғанда тележурналист Боб Мартин Бентоннан пікір сұрайды. Бентон Мартинді ұрып, көлікке мініп, кетіп қалады.

Сот ісі

Universal Pictures 1982 жылы 5 наурызда АҚШ-та көрсетілімге түсуіне бұрын Film Ventures компаниясы арқылы таратылуын тоқтатуға тырысты, бірақ АҚШ округтік сотында бұл өтініш қабылданбады. Дегенмен, көрсетілім басталғаннан шамамен бір ай өткен соң, федералды судья Дэвид В. Кенион фильмнің «Жаулар» фильміне тым ұқсас екендігін мәлімдеді, соның салдарынан «Соңғы акула» американдық кинотеатрлардан алынып тасталды.

Театрлық

Фильм Америка Құрама Штаттарында "Great White" (ондағы кинотеатрлардан алынып тасталғанға дейін) және Ұлыбританияда "Shark" деп шығарылды.

Үй медиасы

2013 жылдың 5 наурызында RetroVision Entertainment фильмді DVD форматында жарыққа шығарды, бұл фильмнің АҚШ-та алғашқы ресми үй шаруасына таралуы болды. Фильмде жаңадан қалпына келтірілген түпнұсқа қолданылды, ал DVD-нің қосымша мүмкіндіктеріне «Ұлы ақ: Мұра – 30 жыл өткен соң» атты қысқа деректі фильмі мен сирек кездесетін кинотеатр трейлерлері кірді. DVD 0 аймақтық болды, тек 500 данамен ғана шектелді және оны онлайн сатып алуға болатын. 2016 жылдың 17 маусымында RiffTrax комментарийлерімен фильмнің нұсқасы қолжетімді болды.

Саундтрек

2019 жылдың 15 қазанында Beat Records Company және Edizioni Cabum компаниялары Гвидо және Маурицио Де Ангелис пен Ивонн Уилкинстің фильмге арналған саундтрегін 38 жылдан кейін алғаш рет компакт-диск және винил тақта форматында жарыққа шығарды. CD нұсқасы 12 беттік буклетті және фильмде қолданылмаған тректерді қамтиды, ал винил нұсқасы 180 граммдық винилге басылып, суреттелген ішкі қаптамамен бірге келеді. Жарыққа шығарылған CD-нің саны 500 дана, стандартты винилдің – 400 дана, ал түрлі-түсті винилдің – 100 данамен шектелді.

Қабылдау

"Майлық кино бюллетень" журналында фильм туралы былай делінген: "оның жалғыз қызығушылығы (және әдемілігі) – [Жауыздан] мұқият көшіру жасауында".

Жалғасы

Фильмнің қаржылық сәттілігінен кейін Энцо Кастеллари түсірілімді жалғастыру мүмкіндігін қарастырды, бірақ бірінші фильмнің түсірілімі аяқталған соң механикалық акуланың зақымдануына байланысты бұл жобадан бас тартты.

Мұра

Ұлы ақ акуладан алынған эпизодтар 1995 жылғы итальяндық "Қатыгез жақтар" акула фильміне қосылды, ол "Жауыз" фильмінен де кадрларды пайдаланды. "Терең қан" фильмі де осы фильмнен көптеген кадрларды, оның ішінде ерекше пішіндес "балон" акула моделін қолданды.