Кіріспе

АҚШ сотының тақырыптық юрисдикциясының түрі. АҚШ заңнамасында федералдық мәселе бойынша юрисдикция – АҚШ федералдық соттарына азаматтық істерді қарау құқығын беретін тақырыптық юрисдикцияның бір түрі. Мұнда талапкер АҚШ Конституциясының, федералдық заңның немесе АҚШ-тың тарапы болған келісімшартының бұзылуын мәлімдейді. Федералдық мәселе бойынша юрисдикция туралы заң кодификацияланған.

Шолу

АҚШ Конституциясының III бабы федералды соттарға мұндай істерді қарауға рұқсат береді, егер АҚШ Конгресі осы мақсатта заң қабылдаса. Алайда, Конгресс 1789 жылғы Сот актісін қабылдап, жаңадан құрылған федералды соттарға мұндай істерді қарауға рұқсат берген кезде, бастапқыда төменгі федералды соттарға федералды мәселе бойынша юрисдикция беруден тартынды, себебі бұл соттарды тым күшті етеді деп ойлады. Федералистер 1801 жылғы Сот актісінде мұндай юрисдикцияны қысқа мерзімге енгізді, бірақ ол келесі жылы жойылды және 1875 жылға дейін қайта орнатылмады. Әртүрлі штаттардан келген тараптарға негізделген юрисдикциядан өзгеше, федералды мәселе бойынша юрисдикция енді даудың сомасына қатысты талаптарды қамтымайды. Конгресс 1976 жылы АҚШ-қа қарсы істерде, ал 1980 жылы барлық федералды мәселелер бойынша бұл талапты жойды. Сондықтан, талапкер ақша талап етпесе де, федералды сот федералды мәселе бойынша істі қарауы мүмкін. Істің "федералды заң бойынша туындағандығы" талабын орындау үшін, федералды мәселе талапкердің шағымында нақты көрсетілуі керек. Осы жағдайларда "федералды мәселе" дегеннің не екендігі туралы көптеген пікір қақтығыстар болды, бірақ қазіргі заң бойынша талапкер федералды соттың юрисдикциясын талап ете алмайды, егер ол жауапкердің Конституцияға немесе федералды заңға негізделген қорғаныс ұсынатынын күтсе. Бұл "жақсы дайындалған шағым" қағидасы заңгерлер тарапынан сынға ұшырады, бірақ Конгресс әзірге заңды өзгертуге бармады, алайда Жоғарғы Сот оны өзгертуге құқылы екенін мәлімдеді.

Қатысушы істер

Луисвилл және Нэшвилл теміржол компаниясы Мотлиге қарсы іс-қимылдан сегіз жыл өткен соң, судья Оливер Венделл Холмс American Well Works Co. v. Layne & Bowler Co. ісінде Холмс тестісін қалыптастырды. Сотқа берілген қаулыда: "Арыз туындаған заң, осы арызға себеп болған заң болып табылады" деген сөздер келтірілді. Шамамен жүз жыл бойы бұл тест § 1331 бойынша федералдық мәселе бойынша біліктіліктің негізі болды, бірақ 2012 жылы Жоғарғы Сот Mims v. Arrow Financial Services ісінде оны өзгертіп, "федералдық заң жеке іс-қимыл құқығын және шешімнің мазмұндық ережелерін қалыптастыра ма" деген критерийге келтірді.