Кіріспе

Қытай ақыны және тарихшысы Цян Цяньянь (; Сучжоу диалектісі: ; 1582–1664) – Мин әулетінің соңғы кезеңіндегі қытай тарихшысы, ақыны және саясаткер. Цян белгілі жазушы және ақын болды; Гонг Дингзи және Ву Вэйемен бірге Цзяндунның үш ұлы шебері ретінде танылды.

Өмірбаян

Цян Сучжоу префектурасының Чаншу округінде (қазіргі Цзянсу провинциясында) дүниеге келген. Оның әдептілік аты "Шоужи" (受之) ал, псевдонимі "Мужай" (牧齋) және кейіннен "Менсу" (蒙叟) болды. Осы ұрпақтан бұрын Ван Шичжен (1526-1590) бастаған классиктерге қарсы шыққан проза шебері Гуй Югуан (1507-1571) болды. Цян Цянъиньидің өмірі мен жазбаларында классицистік мектепке қарсылық жалғаса берді. 1644 жылы Цян Нанкиндегі керемет оқушысы – Косинганы (Женг Ченггонгты) оқытты, ол кейін Тайваньнан голландиялықтарды жеңіп, қуды.

Шығармалары

Оның ең маңызды еңбегі және дәуір тарихына қосқан үлесі – Личао шиджи 列朝詩集 (Лиэ чао ши ши чи), бастапқыда өмірбаяндық мәліметтері қоса берілген үлкен поэзия антологиясы. Бүгінде тек өмірбаяндық мәліметтері ғана басылады және бұл еңбек 16-шы және 17-ші ғасырлардағы қытай қоғамының орта және төменгі топтарынан шыққан тұлғалардың бесiз теңдесi жоқ тарихына айналды. Әкесі оған тарихи классиканы арнайы оқыды. Циан ерте жасынан-ақ тарихи оқиғалар мен анекдоттар жинағы – Шишуо синью классикасына қызығушылық танытты. Цян Цяньянь сияқты, оның айналасындағылар да білім беру ісіне және білімнің негізі ретінде ежелгіліктерді зерттеуді жаңартуға белсенді қатысты. Цянның "Личао шиджи" еңбегін оның әріптесі және баспагері Мао Цзинь жариялады, ол Цян сияқты, жағдайы нашар ғалымдарға көңіл бөлді. Мао баспадан түскен қаражатты қайырымдылыққа және мұқтаж ғалымдарға жұмсады.