Кіріспе

Британдық судья

Джон Фрэнсис Дональдсон, Лимингтон бароны Дональдсон, (6 қазан 1920 – 31 тамыз 2005) – британдық адвокат және судья, 1982 жылдан 1992 жылға дейін он жыл бойы Роллздің шебері қызметін атқарды. 1971 жылдан 1974 жылға дейін ол қысқа ғана өмір сүрген Ұлттық өнеркәсіптік қатынастар сотының тұңғыш (және жалғыз) президенті болды.

Ерте өмір және жеке өмірі

Ол Лондонның Сент-Мэрилебон ауданындағы 6 Кинг-стрит мекенжайында дүниеге келді. Ол Малькольм Дональдсонның (1884–1973), консультант-гинеколог, және оның бірінші әйелі Эвелин Хелен Маргаританың (туған тегі Гилрой) ұлы еді. Оның әкесі Харли-стриттегі гинеколог болған. Дональдсон алдымен Чартерхауз мектебінде, содан кейін Кембридж университетінің Тринити колледжінде білім алды. Ол Университет консервативтік және юнионисттік қауымдастықтар федерациясының төрағасы қызметін атқарды және Консервативтік партиядан Парламент депутаты болып сайлануға ниеттенді. 1949 жылдан 1953 жылға дейін Кройдон қалалық округінің тәуелсіз салық төлеушілер кеңесінің мүшесі болды. 1941 жылы екінші сынып дипломмен бітіргеннен кейін, ол Корольдік байланыс әскерінде офицер болып соғысқа қатысты. Содан кейін ол 1945 жылы соғыс аяқталғанға дейін отандық және Солтүстік-Батыс Еуропада гвардиялық бронедивизиясының байланыс бөлімінде қызмет етті. Ол Шлезвиг-Гольштейннің әскери басқаруында қызмет етті және 25 жасында подполковник шындығында босатылды. Ол 1945 жылы Дороти Мэри Уорвикке (кейіннен Дейм Мэри Дональдсон атанған) үйленді, оны ол Меддлсекс ауруханасында медбике болып жұмыс істеген кезде танысты. Кейіннен ол Лондон қалалық сотының жалпы кеңесінің алғашқы әйел мүшесі, алғашқы әйел алдермен, алғашқы әйел шериф және, ақыры 1983 жылы Лондонның алғашқы әйел Лорд-мэрі болды. Олардың екі қызы мен бір ұлы болды, ал әйелі 2003 жылдың қазан айында қайтыс болды.

Заң мансабы

Дональдсон 1946 жылы адвокатқа шақырылды. Ол 3 Essex Court-та сэр Генри Уиллинктің кеңсесіне қосылып, табысты азаматтық және қылмыстық істер бойынша практика құрды. 1961 жылы Корольдің кеңесшісі (Queen’s Counsel) атанды, ал 1966 жылы 45 жасында рыцарь атағын алып, Жоғары Соттың судьясы болып тағайындалды. Бірнеше жыл бойы Жоғары Соттың ең жас судьясы болды. 1971 жылы Тед Хиттің консервативтік үкіметі құрған Ұлттық өндірістік қатынастар сотының (NIRC, сонымен қатар Өндірістік қатынастар трибуналы деп те аталады) бірінші (және соңғы) президенті болды. 1974 жылы сот таратылғанға дейін қызмет етті. Кәсіподақтар оның жастық шағындағы консервативтік көзқарастарын еске алып, оны "Қара Джек" деп атады, ал 181 Парламент депутаты оның жұмыстан босатылуын талап ететін резолюцияға қол қойды. 1979 жылы Маргарет Тэтчер сайланғаннан кейін екі ай өткен соң, ол апелляциялық сот судьясы болып тағайындалды және Тайлық кеңеске (Privy Council) ант берді. 1982 жылы Англияның Канцеляриясының Ролл және жазбалар сақтаушысы (Master of the Rolls and Records) ретінде лорд Деннингтің орнын басып, Апелляциялық соттың азаматтық бөлімінің төрағасы болды. Ол жаңғырту шараларын жүзеге асырды, оның ішінде азаматтық істердегі негізгі аргументтерді (skeleton arguments) енгізу, сот шешімдерін оқудың орнына жариялау және іс жүргізуді күшейту сияқты шараларға көшті. Дональдсон O'Kelly v. Trusthouse Forte plc [1983] ICR 728 ісі бойынша шешім шығарды. Оның алғашқы реформалары кейіннен лорд Вулф енгізген Азаматтық процессуалдық кодекспен (Civil Procedure Rules) толықтырылды. 1988 жылдың 15 ақпанында Хэмпшир графтығындағы Лаймингтонның бароны Дональдсон ретінде өмірлік пэр (life peer) атанды. Әртүрлі лауазымдарында Дональдсон 1970-жылдардан бастап көптеген резонанстық істерге қатысты. 1975 жылы Гилфорд Төрттігінің және 1976 жылы Магуайр Жетілігінің сот процестерін басқарды, кейіннен сэр Джон Мейдің тексеру комиссиясының аралық баяндамасында сынға ұшырады. Сэр Джон Мейдің Макгуайрларға қатысты тексеруі, судья Дональдсон сот процесінің соңғы күні жаңа дәлелдердің кенеттен пайда болуы айыптау ісінің негізін жойғанын дұрыс бағаламағанын көрсетті. Сондай-ақ ол сотқа қабылданбаған дәлелдерді ұсынуға рұқсат берді. Сотта ол өзінің соңғы сөзінде, сол кезде өлім жазасы жойылған кісі өлтіруге емес, мемлекетке қарсы қылмыс жасады деп айыптауды қалағанын айтты. Бұл пікірлер сол дәуірдің тағы бір белгілі судьясы сэр Найджел Бридждің сөздеріне ұқсады, ол Бірмингем алтылығының ісінде, егер мүмкін болса, кісі өлтірушілерді аспаққа тігуді қалағанын айтқан. Дональдсон 1988 жылы Питер Райттың "Спайкачер" мемуарын жариялауға тыйым салудан бас тартты, бұл үкімет саясатына қайшы болды. 1991 жылы ол сол кездегі ішкі істер министрі Кеннет Бейкердің сотқа қарсы келгенін және сот шешіміне қайшы келіп, адамды Заирге депортациялағанын анықтады.

Зейнеткерлік өмірде

1992 жылы судьялық қызметтен зейнетке шыққаннан кейін, ол мұнай танкерлерінің қарап қалған жерге тірелуі және одан кейінгі шикі мұнайдың төгілуіне қатысты екі теңіз апаты бойынша есептер жазды: 1993 жылдың қаңтарында Шетланд аралдарының жанында MV Braer кемесінің қарап қалған жерге тірелуі, нәтижесінде 85 000 тонна мұнай төгілді; және 1996 жылдың ақпан айында Милфорд Хейвенге кіреберісінде Sea Empress кемесінің қарап қалған жерге тірелуі, содан кейін Пемброкшир жағалауында 70 000 тоннадан астам мұнай төгілді. Парламенттің 2000-2001 жылғы сессиясында ол Лордтар палатасына жеке мүшелік заң жобасын (Парламент актілері (өзгерту) жобасы) ұсынды, ол 1949 жылғы Парламент актісінің заңдылығын растауға бағытталған еді, бұл актінің қолданылуының дұрыстығына қатысты құқық академиясының көтерген мәселелерін шешу үшін жасалған. Заң жобасы қабылданбады, ал Дональдсон 1911 және 1949 жылғы Парламент актілерінің қағидаларына сәйкес қабылданған 2004 жылғы Аң аулау заңын күштен шығару үшін Ауылдық альянстың заңдық шараларын қолдады. Дональдсон 2005 жылдың 31 тамызында қайтыс болды.