Қылықтық бұзылыстар және жарылысқан қаһарлық синдромы
Intermittent explosive disorder
Үзіліспен шабуыл синдромы – ашушаңдық пен зорлық-зомбылық ұстамаларымен сипатталатын мінез бұзылысы. Белгілері, себептері мен DSM-5 классификациясы туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мінез-құлық бұзылысы
Behavioral disorder
Аралық жарылғыш бұзылыс (кейде IED деп қысқартылады, сондай-ақ эпизодтық бақылаусыздық синдромы деп аталады) – ашудың және/немесе зорлық-зомбылықтың жарылғыш түрде туындауымен сипатталатын мінез-құлық бұзылысы, көбінесе ашу-ызаға дейін жетеді, бұл реакция ағымдағы жағдайға пропорционалсыз болады (мысалы, салыстырмалы түрде маңызды емес оқиғаларға байланысты импульсивті ұрысу, айғайлау немесе шамадан тыс сөгіс). Импульсивті агрессия алдын ала жоспарланбайды және нақты немесе сезілген кез келген тітіркендіргішке пропорционалсыз реакциямен сипатталады. Кейбір адамдар ашуға дейін эмоционалдық өзгерістер сезінеді, мысалы, кернеу, көңіл-күйдің өзгеруі, энергия деңгейінің өзгеруі және т.б. Бұл бұзылыс қазіргі уақытта "Психикалық бұзылулар диагностикалық және статистикалық нұсқаулығы" (DSM 5) жүйесінде "Бұзылу, импульстік бақылау және мінез-құлық бұзылулары" санатында жіктеледі. Бұл бұзылысты анықтау қиын, және ол көбінесе басқа көңіл-күй бұзылуларымен, әсіресе екіполярлық бұзылыспен бірге жүреді. IED диагнозы қойылған адамдар өздерінің ашушаңдықтарының қысқа мерзімді (бір сағаттан кем) екенін хабарлайды, сондай-ақ дене симптомдарының әртүрлі түрлері (тершеңдеу, сөйлеу қиындығы, кеудеде қысым, дікілдеу, жүрек соғысының тездігі) бір үшке жуық адамдарда байқалады. Агрессивті әрекеттер көбінесе жеңілдеу сезімімен және кейбір жағдайларда ләззатпен бірге жүреді, бірақ көбінесе кейінірек өкініш тудырады.
Intermittent explosive disorder (sometimes abbreviated as IED, also referred to as episodic dyscontrol syndrome) is a behavioral disorder characterized by explosive outbursts of anger and/or violence, often to the point of rage, that are disproportionate to the situation at hand (e. g., impulsive shouting, screaming or excessive reprimanding triggered by relatively inconsequential events). Impulsive aggression is not premeditated, and is defined by a disproportionate reaction to any provocation, real or perceived. Some individuals have reported affective changes prior to an outburst, such as tension, mood changes, energy changes, etc. The disorder is currently categorized in the Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM 5) under the "Disruptive, Impulse Control, and Conduct Disorders" category. The disorder itself is not easily characterized and often exhibits comorbidity with other mood disorders, particularly bipolar disorder. Individuals diagnosed with IED report their outbursts as being brief (lasting less than an hour), with a variety of bodily symptoms (sweating, stuttering, chest tightness, twitching, palpitations) reported by a third of one sample. Aggressive acts are frequently reported to be accompanied by a sensation of relief and in some cases pleasure, but often followed by later remorse.
Дифференциалдық диагностика
Көптеген психиатриялық аурулар мен кейбір заттарды қолдану тәуелділіктері күшейген агрессиямен байланысты және көбінесе IED (интермитентті жарықшақ бұзылысы) сияқты бірге кездеседі, бұл ерекшеленген диагноз қоюды қиындатады. IED-мен ауыратын адамдарда депрессия мен қылықтану бұзылыстарына шалдығу ықтималдығы орташа есеппен 4 есе жоғары, ал заттарды қолдану тәуелділіктеріне шалдығу ықтималдығы 3 есе жоғары. Биполярлық бұзылу кейбір адамдарда көтеріңкілік пен/немесе депрессиялық эпизодтармен шектелген агрессивті мінез-құлыққа себеп болса, IED-мен ауыратын адамдар бейтарап немесе жағымды көңіл-күй кезеңдерінде де агрессивті мінез-құлық көрсетеді. Бір клиникалық зерттеуде биполярлық және IED бұзылыстарының 60% жағдайда бірге кездесетіні анықталды. Пациенттер өршуден алдын маниакалды сиптомдардың пайда болатынын және олардың жалғасатынын хабарлайды. Бір зерттеуге сәйкес, IED пайда болатын жас биполярлық бұзылу пайда болатын жастан шамамен бес жыл ертерек, бұл екеуінің арасындағы мүмкін байланысты көрсетеді.
Many psychiatric disorders and some substance use disorders are associated with increased aggression and are frequently comorbid with IED, often making differential diagnosis difficult. Individuals with IED are, on average, four times more likely to develop depression or anxiety disorders, and three times more likely to develop substance use disorders. Bipolar disorder has been linked to increased agitation and aggressive behavior in some individuals, but for these individuals, aggressiveness is limited to manic and/or depressive episodes, whereas individuals with IED experience aggressive behavior even during periods with a neutral or positive mood. In one clinical study, bipolar and IED disorders co occurred 60% of the time. Patients report manic like symptoms occurring just before outbursts and continuing throughout. According to a study, the average onset age of IED was around five years earlier than the onset age of bipolar disorder, indicating a possible correlation between the two.
Емдеу
Емдеуі болмаса да, когнитивті-мінездік терапия және психотроптық препараттар арқылы емдеуге тырысылады, бірақ фармацевтикалық препараттардың тиімділігі шектеулі. Терапия науқасқа импульстарды тануға көмектеседі, осы эпизодтармен байланысты эмоционалдық стресті емдеумен қатар, олардың күйзелістерін бақылау және оларды басқару деңгейіне жетуге үміттендіреді. IED (күйзеліс-агрессиялық бұзылысы) пациенттеріне көбінесе бірнеше дәрілік схемалар тағайындалады. Когнитивтік релаксация және қақтығыстарды шешу терапиясы (КРҚШТ) күту тізіміндегі бақылау тобымен салыстырғанда, топтық және жеке жағдайларда алдын ала табыс көрсетті. GABAергиялық көңіл-күйді тұрақтандырғыштар және габапентин, литий, карбамазепин және дивалпроэкс сияқты құрысуға қарсы препараттар күйзеліс күйзелістерінің жиілігін бақылауға көмектеседі. Анксиолитиктер кернеуді жеңілдетуге көмектеседі және ынталандырушы факторларға төзімділікті арттыру арқылы күйзеліс күйзелістерін азайтуға көмектеседі, әсіресе обсессивті-компульсивті немесе басқа да алаңдаушылық бұзылыстары бар науқастарға тағайындалады. Украинада жүргізілген зерттеуде IED-дің өмір бойындағы таралу деңгейі 4,2% болды, бұл IED-дің өмір бойындағы таралуының 4-6% көрсеткіші тек американдық үлгілермен ғана шектелмейтінін көрсетеді. Бұл зерттеулерде IED-дің бір айлық және бір жылдық таралу деңгейі 2,0% деп есептелді.
Although there is no cure, treatment is attempted through cognitive behavioral therapy and psychotropic medication regimens, though the pharmaceutical options have shown limited success. Therapy aids in helping the patient recognize the impulses in hopes of achieving a level of awareness and control of the outbursts, along with treating the emotional stress that accompanies these episodes. Multiple drug regimens are frequently indicated for IED patients. Cognitive Relaxation and Coping Skills Therapy (CRCST) has shown preliminary success in both group and individual settings compared to waitlist control groups. GABAergic mood stabilizers and anticonvulsive drugs such as gabapentin, lithium, carbamazepine, and divalproex seem to aid in controlling the incidence of outbursts. Anxiolytics help alleviate tension and may help reduce explosive outbursts by increasing the provocative stimulus tolerance threshold, and are especially indicated in patients with comorbid obsessive compulsive or other anxiety disorders. A Ukrainian study found comparable rates of lifetime IED (4.2%), suggesting that a lifetime prevalence of IED of 4–6% is not limited to American samples. One month and one year point prevalences of IED in these studies were reported as 2.0%
Ерлерде әйелдерге қарағанда таралу деңгейі жоғарырақ болып көрінеді. АҚШ-тағы IED-мен ауыратын субъектілердің 67,8% тікелей жеке агрессияға, 20,9% қауғастырылған жеке агрессияға және 11,4% заттарға қарсы агрессияға барған. Субъектілер ең қиын жылында 27,8 жоғары деңгейдегі агрессивті әрекеттер жасағанын, оның 2-3-і медициналық көмек қажет еткенін хабарлады. Өмір бойындағы агрессивті күйзелістерден туындаған мүліктік зиянның орташа құны 1603 долларды құрады.
Prevalence appears to be higher in men than in women. Of US subjects with IED, 67.8% had engaged in direct interpersonal aggression, 20.9% in threatened interpersonal aggression, and 11.4% in aggression against objects. Subjects reported engaging in 27.8 high severity aggressive acts during their worst year, with 2–3 outbursts requiring medical attention. Across the lifespan, the mean value of property damage due to aggressive outbursts was $1603.
Тарих
Американдық психиатриялық қауымдастықтың диагностикалық және статистикалық нұсқаулығының (DSM I) бірінші басылымында импульсивті агрессия бұзылысы пассивті-агрессивті тұлға типі (агрессивті тип) деп сипатталған. Бұл құрылым "фрустрацияға тұрақты реакциямен сипатталады, олар көбінесе ызалы, агрессивті және қоршаған ортаның қысымына аса сезімтал болады" және "әдеттегі мінез-құлқынан өзгеше тілдік немесе физикалық агрессивтілікпен немесе ашудың күрт көріністерімен" ерекшеленеді. Үшінші басылымда (DSM III) бұл алғаш рет үзіліссіз жарылғыш бұзылыс ретінде ресми тіркелді және I ось бойынша клиникалық бұзылыс мәртебесіне ие болды. Дегенмен, кейбір зерттеушілер бұл критерийлерді жеткіліксіз нақты деп санайды. Қазіргі уақытта бұл диагнозға сай келетін адамдардың шамамен 80% осы диагнозға іліге алмайтын еді. DSM IV-те критерийлер жақсартылды, бірақ IED диагнозын қою үшін агрессивті әрекеттердің қарқындылығы, жиілігі және сипаты бойынша объективті өлшемдер әлі де болған жоқ. Осы зерттеу критерийлері DSM 5 диагнозының негізі болды. DSM-нің қазіргі нұсқасында (DSM 5) бұл бұзылыс "Бұзылу, импульстік бақылау және мінез-құлық бұзылыстары" санатында келтіріледі. DSM IV-те бұзылыс критерийлеріне сәйкес келу үшін физикалық агрессия қажет болса, DSM 5-те бұл критерийлер өзгертіліп, сөздік агрессия және зиян келтірмейтін/жарақатсыз физикалық агрессия да қосылды. Тізімде жиілік критерийлері де жаңартылды. Бұдан әрі, агрессивті жарылулар импульсивті болуы керек және жеке тұлғаға айқын қиындықтар, қабілетсіздік немесе жағымсыз салдарлар тудыруы керек. Диагноз қою үшін адамның жасы кемінде алты болуы тиіс. Сондай-ақ, мәтінде бұл бұзылыстың басқа бұзылыстармен, мысалы, КҚСБ (ADHD) және көңіл-күйді реттеу бұзылысымен байланысы түсіндірілді.
In the first edition of the American Psychiatric Association's Diagnostic and Statistical Manual (DSM I), a disorder of impulsive aggression was referred to as a passive aggressive personality type (aggressive type). This construct was characterized by a "persistent reaction to frustration are "generally excitable, aggressive, and over responsive to environmental pressures" with "gross outbursts of rage or of verbal or physical aggressiveness different from their usual behavior". In the third edition (DSM III), this was for the first time codified as intermittent explosive disorder and assigned clinical disorder status under Axis I. However, some researchers saw the criteria as poorly operationalized. About 80% of individuals who would now be diagnosed with the disorder would have been excluded. In the DSM IV, the criteria were improved but still lacked objective criteria for the intensity, frequency, and nature of aggressive acts to meet criteria for IED. These research criteria became the basis for the DSM 5 diagnosis. In the current version of the DSM (DSM 5), the disorder appears under the "Disruptive, Impulse Control, and Conduct Disorders" category. In the DSM IV, physical aggression was required to meet the criteria for the disorder, but these criteria were modified in the DSM 5 to include verbal aggression and non destructive/noninjurious physical aggression. The listing was also updated to specify frequency criteria. Further, aggressive outbursts are now required to be impulsive in nature and must cause marked distress, impairment, or negative consequences for the individual. Individuals must be at least six years old to receive the diagnosis. The text also clarified the disorder's relationship to other disorders such as ADHD and disruptive mood dysregulation disorder.