Кіріспе

Венгрия саясаткері (1916–2001)

Енё Фок (17 мамыр 1916 – 22 мамыр 2001) – 1967 жылдан 1975 жылға дейін Венгрия Халық Республикасы Министрлер Кеңесінің төрағасы болған венгр коммунистік саясаткер.

Мансап

1932 жылы Фок Венгрия Коммунистік партиясына қосылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1940 жылдан 1943 жылға дейін коммунистік қызметі үшін түрмеде отырды. 1949 жылдың 20 тамызында Венгрия Халық Республикасы құрылғаннан кейін, ол 1952 жылдан 1954 жылға дейін Темір өнеркәсібі министрі ретінде коммунистік үкіметте қатысты. 1957 жылы Венгрия Социалистік Жұмысшылар партиясының (MSZMP) Орталық Комитетінің хатшысы болды, ал 1961 жылы Премьер-министрдің орынбасары қызметін атқарды. 1957 жылдан 1980 жылға дейін Орталық Комитеттің Политбюро мүшесі болды. 1967 жылдың 14 сәуірінде ол премьер-министр лауазымына Гюла Каллаиден кейін келді. Өкілеттігі кезінде ол нарықтық экономика элементтерін енгізуге тырысты, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Бұрын МГЗМП Орталық Комитеті Янош Кадарьдің экономиканы реформалау жоспарларын, «Жаңа экономикалық механизм» (ЖЭМ) деп белгілі болған жоспарларын жариялады. Бұл реформа КОМЕКОН елдері арасында «соғыстан кейінгі ең радикалды өзгеріс» деп есептеледі. 1968 жылдың 1 қаңтарында ресми түрде қабылданған жоспар, орталық жоспарлаудың тиімсіздігін жою мақсатындағы орталықтандырудан үлкен серпіліс болды. ЖЭМ – бұл Жозеф Сталиннің міндетті жоспарлық көрсеткіштерінен бас тартып, кәсіпорындардың басты мақсаты ретінде пайданы қарастыратын саясатқа көшуді білдірді. Жаңа экономикалық саясат – «экономикалық жүйенің кешенді реформасы» болды, ол компаниялар арасында нарықтық қатынастар құруға, бағаларды бөлу функциясы ретінде пайдалануға, компаниялардың пайданы барынша арттыру үшін бағаларға жауап беруіне және пайданы жаңа инвестицияларды қаржыландыруға жұмсауға мүмкіндік берді.