Борислав Пекич: Сербиялық жазушы және белсендісі

Кіріспе

Сербия жазушысы және белсенді Борислав Пекич (, ; 4 ақпан 1930 – 2 шілде 1992) – сербиялық және югослав жазушысы, сондай-ақ саяси белсенді. Ол 1930 жылы, сол кезде Югославия Корольдығының құрамында болған Черногорияда, белгілі бір отбасында дүниеге келді. 1945 жылдан бастап 1971 жылы Лондонға эмиграция жасағанға дейін Белградта тұрды. Ол Сербия Демократиялық партиясының негіс қалаушыларының бірі болды. Ол 20 ғасырдың ең маңызды серб әдебиеті тұлғаларының бірі саналады.

Ерте өмір және романдар

Борислав Пекич балалық шағын Сербия, Черногория және Хорватияның әртүрлі қалаларында өткізді. 1948 жылы Белградта орта мектепті бітірген соң, көп ұзамай "Югослав демократиялық жастары" құпия ұйымына қатысқан деген айыппен тұтқындалып, он бес жылға бас бостандығынан айырылды. Түрмеде отырған кезінде ол кейіннен өзінің маңызды романдарының негізі болған көптеген идеяларды қалыптастырды. Бес жылдан кейін босатылып, 1953 жылы Белград университетінің философия факультетінде эксперименталды психологияны оқыды, бірақ диплом алмады. 1958 жылы Югославияның премьер-министрі Милан Стоядиновичтің немересі Лжиляна Глишичке үйленді. Бір жылдан кейін олардың қызы Александра дүниеге келді, ол кейін неміс аристократы, барон Виктор фон Мальтзанға тұрмысқа шықты. 1958 жыл Пекичтің Югославияның ірі киностудиялары үшін жиырмадан астам түпнұсқа фильм сценарийін жазған жылы болды, олардың ішінде "Дэн Четрнаести" ("Он төртінші күн") 1961 жылғы Канн кинофестивалінде Югославияны өкілдік етті. Пекич жылдар бойы бірнеше романмен жұмыс істеді және олардың алғашқысы – "Vreme čuda" (1965) шыққанда, кең оқырман қауымының және сыншылардың назарын аударды. 1976 жылы Нью-Йорктегі Brace Harcourt баспасында "The Time of Miracles" деген атпен ағылшын тілінде жарияланды. Ол сондай-ақ 1986 жылы француз, 1986 жылы поляк, 1987 жылы румын, 2004 жылы итальян және 2007 жылы грек тілдеріне аударылды. Пекичтің алғашқы романы оның туындыларының ең маңызды екі ерекшелігін анық көрсетті: өткір догматизмге қарсы тұру және адамзат тарихы барысында қол жеткізген кез келген "жетістікке" қатысты тұрақты күдік. 1968-1969 жылдары Пекич "Книжевне новине" әдеби журналының редакторларының бірі болды. 1970 жылы оның екінші романы "Hodočašće Arsenija Njegovana" (Арсений Ньеговановтың қажылығы) жарық көрді, онда Югославиядағы 1968 жылғы студенттік наразылықтардың эхосын табуға болады. Басты оппозициялық қозғалыстардан идеологиялық тұрғыдан алшақтағанына қарамастан, жаңа саяси ахуал билікпен қарым-қатынасын одан әрі қиындатты, олар біраз уақыт бойы оған паспорт беруден бас тартты. Дегенмен, роман жылдың ең үздік югослав романы үшін NIN сыйлығын жеңіп алды. 1978 жылы "The Houses of Belgrade" ағылшын тілінде жарық көрді, кейін ол поляк, чех және румын тілдерінде де басылды.

Borislav Pekić spent his childhood in different cities of Serbia, Montenegro and Croatia. He graduated from high school in 1948 in Belgrade and shortly afterward was arrested with the accusation of belonging to the secret association "Yugoslav Democratic Youth" and sentenced to fifteen years of prison. During the time in prison, he conceived many of the ideas later developed in his major novels. He was released after five years and in 1953 began studying experimental psychology at the University of Belgrade Faculty of Philosophy, although he never earned a degree. In 1958 he married Ljiljana Glišić, the niece of Milan Stojadinović, Prime Minister of Yugoslavia (1935–1939) and a year later their daughter Aleksandra was born, who was later married to a German aristocrat, Baron Victor von Maltzahn. 1958 marked also the year when Pekić wrote his first of over twenty original film scripts for the major film studios in Yugoslavia, among which Dan četrnaesti ("The Fourteenth Day") represented Yugoslavia at the 1961 Cannes Film Festival. For years Pekić had been working on several novels and when the first of them, Vreme čuda (1965), came out, it caught the attention of a wide reading audience as well as the critics. In 1976 it was published in English by Brace Harcourt in New York as The Time of Miracles. It was also translated into French in 1986, Polish in 1986, Romanian in 1987, Italian in 2004, and Greek in 2007. Pekić's first novel clearly announced two of the most important characteristics of his work: sharp anti dogmatism and constant skepticism regarding any possible 'progress' mankind has achieved over the course of history. During the 1968–1969 period, Pekić was one of the editors of Književne novine literary magazine. In 1970 his second novel, Hodočašće Arsenija Njegovana (The Pilgrimage of Arsenije Njegovan) was published, in which an echo of the students protests of 1968 in Yugoslavia can be found. Despite his ideological distance from the mainstream opposition movements, the new political climate further complicated his relationship with the authorities, who refused him a passport for some time. The novel, nevertheless, won the NIN award for the best Yugoslav novel of the year. An English translation The Houses of Belgrade appeared in 1978 and it was later published in Polish, Czech and Romanian.

Шөгеру және одан әрі жұмыс

1971 жылы Пеккич Лондонға көшіп кеткеннен кейін, Югославия билігі оны әлі де persona non grata деп санайтын және бірнеше жыл бойы оның кітаптарының Югославияда жариялануына кедергі келтірді. Соңында, 1975 жылы «Успенье и суноврэт Икара Губелькияна» («Икар Губелькианның көтерілуі мен құлдырауы») жарық көрді. Кейіннен ол 1980 жылы поляк тіліне, 1982 жылы мажар тіліне, 1985 жылы чех тіліне, 1992 жылы француз тіліне аударылды. 1977 жылы ол «Како upokojiti Vampira» («Вампирді қалай тыныштандыруға болады») атты қолжазбасын анонимді әдеби байқауға жіберді. Югославия баспагерлер қауымдастығы оны жылдың ең үздік романы деп танып, дереу басып шығарды. «Како upokojiti Vampira» кейіннен 1980 жылы чех тіліне, 1985 жылы поляк тіліне, 1992 жылы итальян тіліне аударылды, ал 2005 жылы ағылшын тіліне аударылды. Бұл роман Пеккичтің түрмедегі тәжірибесіне негізделген, ол қазіргі тоталитарлық режимнің әдістері, логикасы және психологиясына түсінік береді. «Обрана и последњи дан» («Қорғаныс және соңғы күндер», 1977) 1982 жылы поляк және венгр тілдерінде, 1983 жылы чех тілінде, 1989 жылы француз тілінде және 2003 жылы швед тілінде жарық көрді. Бұл үш роман негізінен Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Югославиядағы әртүрлі деңгейдегі ынтымақтастық түрлерімен айналысты. 1978 жылы, екі онжылдықтан астам дайындық, зерттеу және талдаудан кейін, «Златно руно» («Алтын қалыңдық», 1978–1986) бірінші томы жарық көрді, бұл Пеккичтің серб әдебиетінің ең маңызды авторларының бірі ретінде бекітті. 1987 жылы ол бұл еңбегі үшін Черногорияның Негош сыйлығын алды, бұл Югославиядағы ең маңызды қазіргі заманғы прозалық туындылардың бірі екенін көрсетті. «Алтын қалыңдық» халықаралық сыншылардың Джеймс Джойстің «Улисс» романымен және оның классикалық мифтердің баяндау үлгілерімен, Томас Маннның «Будденбрук» романымен және оның ұзақ отбасы тарихымен және соғысқа дейінгі қоғамның эволюциясымен, сондай-ақ Ольдус Хакслидің «Пойнт-Контер-Пойнт» романымен және оның қарама-қайшы көзқарастар лабиринті арқылы тудырған ішкі шиеленістерімен салыстыруына себеп болды. Дегенмен «Алтын қалыңдық» бірегей туынды деп бағаланды. Романның ерекшелігі – оның ауқымдылығы мен тақырыптық күрделілігі. «Алтын жүн» романында неговндардың ұрпақтарының саяхаты баяндалады, олар арқылы Балқан тарихы зерттеледі. Бірінші, екінші және үшінші томдары 2002, 2003 және 2004 жылдары француз тілінде жарық көрді. Төртінші том 2008 жылы жарық көрді. 1980 жылдары Пеккич мүлдем жаңа нәрсе жасады. Ол жоғалған Атлантида аралы туралы кітап үшін материал жинап жүрді, оның мақсаты – «біздің өркениетіміздің түбі, дамуы және соңы туралы жаңа, бірақ поэтикалық түсіндірме беру». Антропологиялық қызығушылығын қоздырған классикалық көздерге қарамастан, Пеккич өзінің жаңа көзқарасын болашаққа бағыттап, «тарихи модельдердің» шектеулерінен аулақ болуға шешім қабылдады, ол ежелгі мифтерді қайта жасау кезінде сөзсіз кездесетін. Нәтижесінде үш роман жарық көрді: «Беснило» («Тәуекел», 1983), «Атлантида» («Атлантида», 1988) және «1999» (1984). «Тәуекел» романы «Алтын қалыңдық» және «Жер саранчасы жалмап кеткен жылдар» романдарымен бірге 1982–1991 жылдардағы ең жақсы романдар ретінде оқырмандар тарапынан таңдалды. Олардың барлығы Сербияда бірнеше рет қайта басылып шықты. «Тәуекел» 1988 жылы испан тілінде, 1994 жылы мажар тілінде, ал «Атлантида» 1989 жылы чех тілінде жарық көрді. «Атлантида» үшін Пеккич 1988 жылы «Хорватиялық Горан» сыйлығын жеңіп алды. 1984 жылдың соңында Пеккичтің он екі томдық «Таңдалған шығармалары» жарық көрді, ол оған Сербия жазушылар одағының сыйлығын жеңіп алды. «Године које су појели скакавци» («Жер саранчасы жалмап кеткен жылдар», үш томдық) 1987–1990 жылдары жарық көрді. Бірінші томның екі бөлігі ағылшын тіліне аударылып, әдеби журналдарда жарияланды. Бұл Пеккичтің соғыстан кейінгі күндері, коммунистік билік кезінде буржуазияның өмірі мен қуғын-сүргінін баяндайтын естеліктері. Бұл жазба классикалық мағынада таза автобиографиялық емес, өйткені Пеккич екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Югославиядағы жалпы өмірмен де айналысады. Ол түрме өмірін ерекше өркениет ретінде, ал «бостандық» өркениетін түрменің ерекше түрі ретінде суреттейді. Бұл трилогия ең жақсы мемуар ретінде таңдалып, «Милош Крнянский» сыйлығын алды. «Нови Јерусалим» («Жаңа Иерусалим») готикалық әңгімелер жинағы 1989 жылы жарық көрді, ал Пеккич 1990 жылы Черногориядағы «Майская Руководящая» сыйлығын алды, оның әдеби және мәдени жетістіктері үшін. Кітаптан екі әңгіме француз, ағылшын және украин тілдерінде түрлі антологияларда жарық көрді. «Човек који је јео смрт» («Өлімді жеген адам») «Нови Јерусалим» («Жаңа Иерусалим») жинағынан 2005 жылы француз тіліне аударылды және сол жылы француз «Күннің кітабы» сыйлығын жеңіп алды.

Following Pekić's emigration to London in 1971, the Yugoslav authorities still considered him persona non grata and for several years they prevented his books from being published in Yugoslavia. Finally, in 1975, Uspenje i sunovrat Ikara Gubelkijana ("The Rise and Fall of Icarus Gubelkian") appeared. It was later translated into Polish in 1980, Hungarian in 1982, Czech in 1985 and French in 1992. In 1977 he sent the manuscript of Kako upokojiti Vampira ("How to Quiet a Vampire") to an anonymous literary competition. The Association of Yugoslav Publishers recognized it as the best novel of the year and promptly published it. Kako upokojiti Vampira was subsequently translated into Czech in 1980, Polish in 1985, and Italian in 1992, with an English translation finally appearing in 2005. Based in part on Pekić's own prison experiences, this novel offers an insight into the methods, logic and psychology of a modern totalitarian regime. Odbrana i poslednji dani ("The Defense and the Last Days", 1977) was published in Polish and Hungarian in 1982, Czech in 1983, French in 1989 and Swedish in 2003. These three novels essentially dealt with contrasting types of collaboration in Yugoslavia at different levels during World War II. In 1978, after more than two decades of preparation, investigation and study, the first volume of Zlatno runo ("The Golden Fleece", 1978–1986) was published, fully establishing Pekić as one of the most important Serbian authors. In 1987 he received Montenegrin Njegoš award for this work, marking it as one of the most important contemporary prose writings in Yugoslavia. The Golden Fleece prompted comparison by international critics to James Joyce’s Ulysses and its narrative patterns of classical myths, to Thomas Mann's Buddenbrooks and its long family history and evolution of pre war society, and to Aldous Huxley's Point Counter Point and its inner tensions created through a maze of conflicting perspectives; yet The Golden Fleece was also hailed as unique. One of the novel’s obvious distinctions is its enormous scope and thematic complexity. The Golden Fleece describes the wanderings of generations of the Njegovans, and through them explores the history of the Balkans. The first, second and third volumes were published in French in 2002, 2003 and 2004. The fourth volume was published in 2008. During the 1980s Pekić created something entirely new. He had been collecting material for a book about the lost island of Atlantis, with the intention to give “a new, although poetical, explanation of the roots, development, and the end of our civilization”. Despite the classical sources that inspired his anthropological interests, Pekić decided to project his new vision into the future and thus avoid the restrictions of the ‘historical models’, which he had inevitably had to confront in his earlier remakes of ancient myths. The result was three novels: Besnilo ("Rabies", 1983), Atlantida ("Atlantis", 1988) and 1999 (1984). The novel Rabies together with The Golden Fleece and The Years the Locusts Have Devoured, were selected by readers as the best novels in the years from 1982 to 1991. All of them were reprinted numerous times in Serbia. Rabies was published in Spanish in 1988, and Hungarian in 1994, and Atlantis in Czech in 1989. For Atlantis Pekić won the ‘Croatian Goran’ award in 1988. At the end of 1984 Pekić's twelve volume Selected Works appeared, winning him an award from the Union of Serbian Writers. Godine koje su pojeli skakavci ("The Years the Locusts Have Devoured", in three volumes) was published between 1987 and 1990. Two parts of the 1st volume were translated into English and published in literary magazines. These are Pekić's memoirs with an account of the post war days and the life and persecutions of the bourgeoisie under the communist rule. The account is not purely autobiographical in the classical sense, since Pekić also deals with life in general in Yugoslavia after the Second World War. He depicts prison life as a unique civilization and the civilization of ‘freedom’ as a special kind of prison. This trilogy was selected as the best memoir and received the ‘Miloš Crnjanski’ award. The gothic stories Novi Jerusalim ("The New Jerusalem") were published in 1989, and Pekić accepted the Majska Rukovanja award in Montenegro in 1990 for his literary and cultural achievements. Two stories from the book were published in French, English and Ukrainian in different anthologies. 'Covek koji je jeo smrt' ("The man who ate death") from Novi Jerusalim ("The New Jerusalem") was translated into French in 2005, and won the French "Book Of The Day" award the same year.

Кино, театр және радио

Пекки 1970 жылдары сербиялық қазіргі заманғы драматургтердің ең бірі ретінде көзге түсті. Ол үздіксіз Westdeutscher Rundfunk (Кёльн) және Süddeutscher Rundfunk (Штутгарт) радиостанциялары үшін радиоспекльдер жазды. Сербияда жазылып, қойылған 27 пьесаның 17-сі алғаш рет Германияда көрсетілді. Олардың көптегені театрлық және/немесе телеспекльдерге айналдырылып, бірнеше марапатқа ие болды. Оның он алтысы "Одабрана дела" (Таңдалған шығармалар, 1984) жинағында жарияланды, ал "Generali ili srodstvo po oruzju" (Генералдар немесе қарулас туыстық, 1969) пьесасын сербиялық қазіргі заманғы драматургия антологияларында кездестіруге болады. Пеккичтің театрлық пьесалары кеңінен танылып, үлкен сұранысқа ие болды, ең танымал пьесасы – "Корреспонденция" (1979), ол "Алтын қойдың" төртінші томының негізінде жазылған және Белградтағы Atelje 212 театрында 280 рет қойылып, 23 жыл бойы сахнада тұрды. Өмірі бойы Пеккич көптеген фильмдерде жұмыс істеді, жиырмадан астам түпнұсқа сценарий жазып, кейбір романдарын экранға бейімдеді. "Ғажайыптар уақыты" 1991 жылы Канн кинофестивалінде Югославияны өкілдік етіп, жүлде алды, содан кейін Глазго мен Монреальдегі кинофестивальдерде көрсетілді. "Ақ раушанның жазы" (Жақсы қызыл гүлдер жазғы) 1989 жылы Токио кинофестивалінде жүлде алды және сол жылы Югославияны Монпелье (Франция), Пула (Хорватия), Сан-Себастьян (Испания), Лос-Анджелес және Сан-Франциско (АҚШ) кинофестивальдерінде көрсетуге таңдалды. 1986-1991 жылдары Лондондағы BBC World Service радиосында жарты күндік комментатор ретінде жұмыс істеген Пеккич әр апта сайын "Лондоннан хаттар" оқыды, олар кейін Югославияда "Pisma iz tuđine", "Nova pisma iz tuđine" және "Poslednja pisma iz tuđine" (Сырттан хаттар, 1, 2 & 3, 1987-1991) аттарымен жарияланды. Әр кітапта 50 хаттан тұратын, Англия және ағылшын халқы туралы өткір және ерекше ойлар жинақталған. Бұл хаттар Сербиядағы тыңдаушыларға да таратылды, олар үшін Пеккич ағылшын үкіметі мен өз отанының үкіметі, ел және халқы арасындағы әзіл-қалжыңға толы салыстырулар жасады. Осы кітаптары үшін 1991 жылы Жаша Игнатович сыйлығын (Мажарстан) алды. Пеккич сонымен қатар BBC радиосында Ұлыбритания тарихы туралы серия жүргізді, ол оның өлімінен кейін "Sentimentalna povest Britanskog carstva" (Британ империясының сезімтал тарихы, 1992) атты кітап ретінде жарияланды, ол үшін жылдық "Bigz" сыйлығын алды. Кітап бірнеше рет басылып, үлкен сәттілікке ие болды.

Pekić distinguished himself in the 1970s as one of the best Serbian contemporary dramatists. He regularly wrote radio plays for Westdeutscher Rundfunk, Cologne, as well as Süddeutscher Rundfunk, Stuttgart. Of the 27 plays written and performed in Serbia, 17 had their first production in Germany. Many of them were transformed into theatre and/or TV plays, and received a number of awards. Sixteen were published in his Odabrana dela (Selected works, 1984) and his play Generali ili srodstvo po oruzju (The Generals or Kinship In Arms, 1969) can be found in any anthology of Serbian contemporary drama. Pekić's theatre plays were widely acclaimed and popular, the most famous being Korešpondencija (Correspondence 1979), which was based on the fourth volume of the Golden Fleece and ran for 280 performances and 23 years at the Atelje 212 Theatre in Belgrade. Throughout his career, Pekić worked on numerous films, writing more than twenty original screenplays and adapting some of his novels to the screen. The Time of Miracles was selected to represent Yugoslavia at the Cannes Film Festival in 1991, where it won an award, and later at film festivals in Glasgow and Montreal. The Devils Heaven (The Summer of White Roses) won an award at the film festival in Tokyo in 1989 and was selected the same year to represent Yugoslavia at film festivals in Montpellier (France), Pula (Croatia), San Sebastián (Spain), and Los Angeles and San Francisco (USA). As a part time commentator at the BBC World Service in London, (1986–1991) Pekić read his ‘Letters from London’ every week; these were subsequently printed in Yugoslavia as Pisma iz tuđine, Nova pisma iz tuđine, and Poslednja pisma iz tuđine (Letters From Abroad, 1, 2 &3, 1987–1991). Each book was made up of 50 letters with witty and inventive observations about England and the English people. The letters were also broadcast for listeners in Serbia, for whom Pekić particularly enjoyed making numerous humorous comparisons between the English and his fatherland's governments, country and people. For these books he received the Jaša Ignjatović award (Hungary) in 1991. Pekić also ran a series on the same program at the BBC about the history of Great Britain, which was published posthumously Sentimentalna povest Britanskog carstva (A Sentimental History Of The British Empire, 1992), for which he received the Yearly ‘Bigz’ award. It was published several times enjoying a huge success.

Өмірінің соңы және өлімнен кейінгі жазбалар

1989 жылы ол «Сөздер уақыты» ("Vreme reči") атты бірлестіктің негізін қалаушы мүшелерінің бірі болды, 1993; «Тарихтан үзіліс» ("Odmor od istorije"), 1993; «Құрылысшылар» ("Graditelji"), 1994; «Атлантистің тууы» ("Rađanje Atlantide"), 1996; «Таспалардан көшірілген» ("Skinuto sa trake"), 1996; «Алтын түбірді іздеу» ("U traganju za Zlatnim runom"), 1997; «Шетелден таңдалған хаттар» ("Izabrana pisma iz tuđine"), 2000; «Саяси жазбалар» ("Političke sveske"), 2001; «Философиялық жазбалар» ("Filosofske sveske"), 2001; «Өмірдегі хаттар» ("Korespondencija kao život"), 1 & 2, 2002–2003; «Шетелден хаттар жинағы» ("Sabrana pisma iz tuđine"), 2004; «Роботтар мен жындылар» ("Roboti i sablasti", жарияланбаған пьесалар жинағы), 2006; «Таңдалған драмалар» ("Izabrane drame"), 2007; «Таңдалған эсселер» ("Izabrani eseji"), 2007; «Мораль және демократия» ("Moral i demokratija", сұхбаттар мен эсселер жинағы), 2008; «Шолулар мен ойлар» ("Marginalije i moralije", жарияланған және жарияланбаған еңбектерден жинақталған ойлар), 2008. 2000 жылдың 1 және 2 шілдесінде Белградтағы Серб ғылым және өнер академиясы «Борислав Пекичтің туғанына 70 жыл толуына орай оның әдеби шығармашылығы» тақырыбында симпозиум өткізді. Осы симпозиумның материалдары 2003 жылы жарияланды. 2006 жылы оның әйелі Лжиляна, жоғарыда аталған өлімнен кейін жарияланған еңбектерімен айналысып, Борислав Пекич блогын ашты. Достарымен хат алысқанда, ол «Сербияда оны ешкім қаламайтынын», сербтер оны қоғамдық оқиғаларда жеткілікті серб емес деп кінәлағанын, ал черногориялықтар оны «өздерінің ойдан шығарылған ұлтын қорғамағаны үшін» кінәлағанын айтты.

Серб тіліндегі библиография

Квадратты жақшада кириллицадағы атау және оның тура аудармасы. Vreme čuda [Време чуда, "Көрекелер уақыты"], роман, Белград: Просвета, 1965. Ағылшын тілінен аударғанда "The Time of Miracles" деп аталады. Ходочашће Арсенија Njegovana [Ходочашће Арсенија Његована, "Арсений Njegovan-ның қажылық сапары"], роман, Белград: Просвета, 1970. "Белградтың үйлері" деп аударылады. Uspenje i sunovrat Икара Губелкијана [Успење и суноврат Икара Губелкијана, "Икар Губелкиянның көтерілуі мен құлдырауы"], роман, Белград: Слово Любве, 1975. Қалай тыныштандыру керек вампирді, Белград: BIGZ, Rad, Narodna knjiga, 1977. "Вампирді қалай тыныштандыру керек" деп аударылады. Odbrana i poslednji dani [Одбрана и последњи дани, "Қорғаныс және соңғы күндер"], роман, Белград: Slovo Ljubve, 1977. "Кешірім сұрау және соңғы күндер" деп аударылған. Zlatno runo [Златно руно, "Алтын жүндік"], 7 томдық роман, Белград: Prosveta, 1978 (том I және II), 1980 (том III және IV), 1981 (том V), 1986 (том VI және VII). Besnilo [Беснило, "Қызу"], роман, Загреб: Sveučilišna naklada Liber, 1983. 1999, роман, Любляна, Загреб: Cankarjeva založba және Белград: Književni glasnik, NIN, 1984. Godine koje su pojeli skakavci [Године које су појели скакавци, "Саранша жеген жылдар"], естеліктер, Белград: BIGZ, 1987 (том 1), 1989 (том 2), 1990 (том 3). Pisma iz tuđine [Писма из туђине, "Шет елден келген хаттар"], Загреб: Znanje, 1987. Novi Jerusalim [Нови Јерусалим, "Жаңа Иерусалим"], әңгімелер жинағы, Лондон: Gotska hronika және Белград: Nolit, 1988. Atlantida [Атлантида, "Атлантида"], роман, 2 томдық, Загреб: Znanje, 1988. Nova pisma iz tuđine [Нова писма из туђине, "Шет елден келген жаңа хаттар"], Загреб: Mladost, 1989. Poslednja pisma iz tuđine [Последња писма из туђине, "Шет елден келген соңғы хаттар"], Белград: Dereta, 1991. Sentimentalna povest britanskog carstva [Сентиментална повест британског царства, "Британ империясының сезімтал тарихы"], эссе, Белград: BIGZ, 1992. Vreme reči [Време речи, "Сөздер уақыты"], құрастырған Божо Копривица, Белград: BIGZ; Srpska književna zadruga, 1993. Odmor od istorije [Одмор од историје, "Тарихтан демалыс"], құрастырған Радослав Братич, Белград: BIGZ, 1993. Graditelji [Градитељи, "Құрылысшылар"], Белград: BIGZ, 1995. Rađanje Atlantide [Рађање Атлантиде, "Атлантиданың тууы"], құрастырған Лжиляна Пекич, Белград: BIGZ, 1996. Skinuto sa trake [Скинуто са траке, "Таспадан алынған"], құрастырған Предраг Палавестра, Белград: Narodna knjiga, 1996. U traganju za Zlatnim runom [У трагању за Златним руном, "Алтын жүндік іздеуде"], құрастырған Лжиляна Пекич, Белград: BIGZ, 1997. Političke sveske [Политичке свеске, "Саяси жазбалар"], құрастырған Л. Пеккич, Нови-Сад: Solaris және Stylos, 2001. Filozofske sveske [Философске свеске, "Философиялық жазбалар"], құрастырған Л. Пеккич, Нови-Сад: Stylos, 2001. Korespondencija kao život [Кореспонденција као живот, "Өмірдегі хат алмасу"], хаттар, құрастырған Л. Пеккич, Нови-Сад: Solaris, 2002 (том I), 2003 (том II). Roboti i sablasti [Роботи и сабласти, "Роботтар мен Жандар"], құрастырған Л. Пекьич, Нови-Сад: Solaris, 2006. Demokratija i nacija [Демократија и нација, "Демократия және ұлт"], 2006. Izabrani eseji [Изабрани есеји, "Таңдалған эсселер"], құрастырған Лжиляна Пекич, Нови-Сад; Solaris, 2007. Izabrane drame [Изабране драме, "Таңдалған пьесалар"], құрастырған Лжиляна Пекич, Нови-Сад: Solaris, 2007. Moral i demokratija [Морал и демократија, "Әдеп пен демократия"], 2008. Marginalije i moralije [Маргиналије и моралије, "Шекаралар мен моральдар"], құрастырған Лжиляна Пекич, Нови-Сад: Solaris, 2008.

In square brackets the title in Cyrillic and its literal translation. Vreme čuda [Време чуда, "The Time of Miracles"], novel, Belgrade: Prosveta, 1965. Translated in English with the title The Time of Miracles. Hodočašće Arsenija Njegovana [Ходочашће Арсенија Његована, "The Pilgrimage of Arsenij Njegovan"], novel, Belgrade: Prosveta, 1970. Translated as The Houses of Belgrade. Uspenje i sunovrat Ikara Gubelkijana [Успење и суноврат Икара Губелкијана, "Rise and fall of Icarus Gubelkijan"], novel, Belgrade: Slovo Ljubve, 1975. Kako upokojiti vampira, [Како упокојити вампира, "How to Quiet a Vampire"], Belgrade: BIGZ, Rad, Narodna knjiga, 1977. Translated as How to Quiet a Vampire. Odbrana i poslednji dani, [Одбрана и последњи дани, "The Defense and the Last Days"], novel, Belgrade: Slovo Ljubve, 1977. Translated as The Apology and the Last Days. Zlatno runo [Златно руно, "The Golden Fleece"], novel in 7 volumes, Belgrade: Prosveta, 1978 (vol. I & II), 1980 (vol. III & IV), 1981 (vol. V), 1986 (vol. VI & VII). Besnilo [Беснило, "Rabies"], novel, Zagreb: Sveučilišna naklada Liber, 1983. 1999, novel, Ljublijana, Zagreb: Cankarjeva založba and Belgrade: Književni glasnik, NIN, 1984. Godine koje su pojeli skakavci ["The Years the Locusts have Devoured"], memories, Belgrade: BIGZ, 1987 (Vol. 1), 1989 (Vol.2), 1990 (Vol. 3). Pisma iz tuđine ["Letters from abroad"], Zagreb: Znanje, 1987. Novi Jerusalim [Нови Јерусалим, "The New Jerusalem"], short stories, London: Gotska hronika and Belgrade: Nolit, 1988. Atlantida [Атлантида, "Atlantis"], novel, 2 Vol., Zagreb: Znanje, 1988. Nova pisma iz tuđine ["New Letters from Abroad"], Zagreb: Mladost, 1989. Poslednja pisma iz tuđine ["Last Letters from Abroad"], Belgrade: Dereta, 1991. Sentimentalna povest britanskog carstva [Сентиментална повест британског царства, "Sentimental History of the British Empire"], essay, Belgrade: BIGZ, 1992. Vreme reči ["The Time of Words"], edited by Božo Koprivica, Belgrade: BIGZ; Srpska književna zadruga, 1993. Odmor od istorije ["A Pause in History"], edited by Radoslav Bratić, Belgrade: BIGZ, 1993. Graditelji ["The Builders"], Belgrade: BIGZ, 1995. Rađanje Atlantide ["The Birth of Atlantis"], edited by Ljiljana Pekić, Belgrade: BIGZ, 1996. Skinuto sa trake ["Transferred from Tape"], edited by Predrag Palavestra, Belgrade: Narodna knjiga, 1996. U traganju za Zlatnim runom ["In Search of the Golden Fleece"], edited by Ljiljana Pekić, Belgrade: BIGZ, 1997. Političke sveske ["Political Notes"], edited by Ljiljana Pekić, Novi Sad: Solaris and Stylos, 2001. Filosofske sveske ["Philosophical Notes"], edited by Ljiljana Pekić, Novi Sad: Stylos, 2001. Korespondencija kao život ["Correspondence as a Life"], letters, edited by Ljiljana Pekić, Novi Sad: Solaris, 2002 (vol. I), 2003 (vol. II). Roboti i sablasti ["Robots and Wraiths], edited by Ljiljana Pekić, Novi Sad: Solaris, 2006. Demokratija i nacija ["Democracy and the Nation"], 2006. Izabrani eseji ["Selected Essays"], edited by Ljiljana Pekić, Novi Sad; Solaris, 2007. Izabrane drame ["Selected Plays"], edited by Ljiljana Pekić, Novi Sad: Solaris, 2007. Moral i demokratija ["Moral and Democracy"], 2008. Marginalije i moralije ["Marginals and Morals]"], edited by Ljiljana Pekić, Novi Sad: Solaris, 2008.