Кіріспе

Британдық саясаткер (1907–1996)

Дуглас Патрик Томас Джей, Барон Джей, ПК (23 наурыз 1907 – 6 наурыз 1996) – Ұлыбританияның Лейборист партиясы саясаткері.

Ерте өмір және білім

Винчестер колледжінде және Оксфордтың Нью-колледжінде білім алған Джей 1927 жылы Канцлердің ағылшын тіліндегі эссесін жеңіп алды және 1929 жылы Literae Humaniores ("Ұлылар") пәні бойынша бірінші дәрежеге ие болды. 1930 жылдан 1937 жылға дейін ол "Барлық жандар" қоғамының мүшесі болды. Оның мансабының бастапқы кезеңін экономикалық журналистикамен айналысу құрады, ол "The Times" (1929–33), "The Economist" (1933–37) және "Daily Herald" (1937–41) газеттерінде жұмыс істеді, содан кейін Өндіріс министрлігінде және Сауда кеңесінде мемлекеттік қызметкер болып қызмет етті. 1943 жылдан бастап ол Хью Далтонның жеке хатшысы болды.

Саяси мансап

Джей жас кезінен-ақ беделді демократиялық социалист болды, бірақ 1933–34 жылдардың қысында ғана Еңбек партиясына қосылды, содан кейін ол Паддингтон сайлау округінің мүшесі атанды. Журналист ретінде ол XYZ клубының жетекші тұлғасы болды, бұл Лондон қаласындағы Еңбек партиясын қаржылық ақпаратпен қамтамасыз етуге арналған құпия ұйым. Эван Дурбин мен Хью Гейтскеллмен бірге ол партияға Джон Мейнард Кейнстің ой-пікірлерін, әсіресе баға белгілеу мәселесіне қатысты ойларын енгізді. Оның алғашқы кітабы – «Социалистік үлгі» (1937) еңбегінде: «Тамақтану және денсаулық мәселесінде, білім беру мәселесіндегідей, Уайтхоллдағы джентльмен халық үшін не дұрыс екенін, халықтың өзінен жақсы біледі», – деп жазды. Консерваторлар бұл мәлімдемені аяусыз пайдаланды және ол осы арқылы ұзаққа созылған жаңғырысқа ие болды; оны көбінесе «Уайтхоллдағы адам жақсы біледі» деп қайта түсіндіріп жатады. Шындығында, Джей замандастарымен салыстырғанда жоспарлау мен бюрократияға күмәмен қарады; Джеффри Фут атап өткендей, ол «жоспарлауды социализммен теңестіруді» жоққа шығарды, керісінше, Еңбек партиясының негізгі қағидасын «құқықсыз табысты басу, емес, нарық экономикасын жою» деп қарады. Кейіннен оның көзқарасы шамалы өзгерді, себебі соғыс кезіндегі рационирование жүйесінің табысты жұмыс істеуі оған әсер етті. Джей 1946 жылғы шілдеде өткен қосымша сайлауда Баттерси Солтүстік округінен Еңбек партиясының депутаты болып сайланды және 1983 жылғы жалпы сайлауда округ таратылғанға дейін осы мандатты сақтап қалды. Вестминстерге енгеннен кейін ол 1947 жылдан 1950 жылға дейін Қаржы министрлігінің экономикалық хатшысы, 1950 жылдан 1951 жылға дейін Қаржы министрлігінің қаржы хатшысы және 1964 жылдан 1967 жылы қызметтен босатылғанға дейін Сауда кеңесінің президенті қызметін атқарды. Сауда кеңесіндегі Джейдің саясаты аймақтық даму үшін күресімен және валюта девальвациясына қарсылығымен еректелді, бірақ Еуропамен жақындасуға қарсылығы (төменде қараңыз) Харольд Уилсонды оны қызметтен босатуға итермеледі – Уилсон, әрқашан қақтығыстардан қашқан адам, бұл шешімді Кабинетте 60 жастан асқан министрлердің болмауы қажеттігімен түсіндірді. Джей 1951 жылы Жеке кеңес мүшесі болып тағайындалды. Джей Ұлыбританияның Еуропалық қауымдастыққа кіруіне басыбайлы қарсы болды және 1970 жылы Ұлыбританиядағы барлық үш негізгі партия мүшелікті қолдағандықтан, мәселені әділ шешу үшін барлық сайлаушылардың ұлттық референдумы қажет екенін алғаш айтқан жетекші саясаткер болды. 1975 жылы өткен референдумда ол «жоқ» деп дауыс беруді қолдады.

Құрметтер

1987 жылғы 8 қазанда Джей Ұлы Лондонның Баттерси графы ретінде өмір бойына теңдес деп жарияланды.

Отбасы

1933 жылы ол кеңесші Пегги Джейге үйленді; олардың некесі ажырасумен аяқталды. Олардың үлкен ұлы – экономист Питер Джей, ол Джеймс Каллаганның қызы Маргарет Каллаганға үйленді (кейін ажырасты), ал Дуглас Джей онымен үкіметте бірге қызмет еткен. Олардың егіз қыздары Хелен мен Кэтрин 1960 жылдары танымал болды. Дуглас Джейдің екінші әйелі Мэри Томас бұрын Сауда кеңесінде оның жеке хатшыларының бірі болған.