Кіріспе

Эвгениканы қолдайтын ұйым (1922–2019)

Тарих

Алғашында Американдық евгеника қоғамы, немесе AES деп танылған қоғам, Евгеника жөніндегі екінші халықаралық конгресс (Нью-Йорк, 1921) сәтті өткен соң құрылды. AES негізін қалаушылардың арасында Мэдисон Грант, Гарри Х. Лафлин, Ирвинг Фишер, Генри Фэрфилд Осборн, Чарльз Давенпорт және Генри Кремптон болды. Ұйым, нәсілдік жақсарту, евгеникалық денсаулық сақтау және генетикалық білім беруді қоғамдық лекциялар, округтік жәрмеңкелердегі көрмелер сияқты артықшылықтар арқылы насихаттаудан бастады. Халық арасында танымалдылыққа ие болу үшін евгеника қозғалысы «екі беткейлі» тактиканы қабылдады – оң және теріс жақтарын көрсетті. Бұл қозғалыстың «оң» жағы «генетикалық тұрғыдан дарынды» адамдардың көбейе беруге ұмтылуын күшейтуге бағытталды. Ал евгеника науқанының «теріс» жағы «кемтар» адамдардың көбейе бермеуіне кедергі келтіруге бағытталған күш-жігерді қамтыды. Евгеника қозғалысының бұл жағымсыз жағы, жиырмасыншы ғасырдың басындағы иммиграцияға қарсы қозғалыстарға ықпал етті, себебі ақ емес халықтар мен иммигранттар «туған американдықтарға» қарағанда ақыл-ойы, дене бітімі және моральдық қасиеттері жағынан «кемтар» саналды. AES өз миссиясын ілгерілету үшін, негізінен «көрекей» отбасылар сайыстарын пайдаланды. Мұндай сайыстар қоғамдық мерекелерде немесе жәрмеңкелерде өтті. Физикалық келбет, мінез-құлық, интеллект және денсаулық – бұл AES ең лайықты отбасыны анықтағанда қарастыратын қасиеттердің бір бөлігі ғана. Жеңімпаз отбасыларға AES жүлделер, кубоктар мен медальдар тапсырды. Сонымен қатар, AES жәрмеңкелер мен фестивальдерде «қажетсіз» немесе «қажетті» балалардың тууына қатысты статистикалық мәліметтерді көрсететін көрмелер ұйымдастырды. Мысалы, 1920-1930 жылдардағы бір көрмеде былай делінген: АҚШ-та әр он алты секунд сайын бір бала дүниеге келеді. Осы балалардың арасында, қабілетті, жақсы бала әр жеті жарым минут сайын, ал кемтар, ақыл-ойы жетілмеген бала әр қырық сегіз секунд сайын, ал болашақ қылмыскер әр елу секунд сайын дүниеге келеді. Қорытындылай келе, әр он бес секунд сайын салық төлеушілердің жүз доллары психикалық аурулармен күресуге және қалаулы емес адамдарды қолдауға жұмсалады. Барлық сынақтар мен тексерулерден кейін, әрбір қатысушыға «балл» және «отбасы деңгейі бойынша балл» берілді. AES АҚШ-тың штаттық және федералдық деңгейінде евгеникалық саясатты қолдауға да тырысты; атап айтқанда, Гарри Х. Лафлин жиырмасыншы ғасырдың басында евгеникалық стерилизацияны насихаттады. 1920 жылдардың соңына қарай, евгеникалық стерилизация заңдары бірнеше штаттарда қолданысқа енгізілді (АҚШ-тағы стерилизация заңы). 1933 жылға қарай Калифорнияда басқа АҚШ штаттарының барлығына қарағанда көбірек адамдарға евгеникалық стерилизация заңдары қолданылды, бұл негізінен афроамерикандықтар мен шетелдік иммигранттарға әсер етті. Бұл заңдар сот істеріне және талап-арыздарға әкелді, мысалы, Бак Бэллге қарсы (1927) және Скиннер Оклахомаға қарсы (1942). 1926 жылы қоғам «Евгеника катехизисін» жариялады, онда евгениканың Киелі кітаппен қолдалатыны және сондықтан христиандар оны қолдауы керек деп дәлелдеді. Генри Фарнхэм Перкинстің 1931-1933 жылдардағы президенттігі кезінде AES Американың Тууды Бақылау лигасымен жұмыс істеді. Тууды бақылау белсендісі Маргарет Сангер «1956 жылы AES мүшесі болды және 1921 жылы Тууды Бақылау лигасын құрды». Сангер әйелдердің репродуктивті құқықтарына сенуін жалғастырды және оларды евгеника қозғалысына қатысты нәсілдік идеялардан немесе тактикалардан аулақ болуға шақырды. Мысалы, Сангер 1924 жылғы Иммиграциялық актінің қабылдануына әкелген нәсілдік стереотиптерге «ақыл-ойы» және басқа да сипаттамаларының жеке адамға байланысты әр түрлі екендігіне байланысты «күшпен қарсылық көрсетті». Осборн: «Атау өзгертілді, өйткені евгеникалық сипаттағы өзгерістер евгеникадан басқа себептермен жасалатыны және оларға евгеникалық таңба қою көбінесе көмектесуден гөрі кедергі келтіретіндігі анық болды» деді. Ұйымның атауы 2008 жылы Биодемография және әлеуметтік биология қоғамы болып өзгертілді. Журнал Тейлор мен Фрэнсистің түпнұсқа ғылыми мақалаларын және қысқаша хабарламаларын жариялауды жалғастыруда.