Кіріспе
Чарльз Дарвиннің 1880 жылы жарық көрген тропизм туралы кітабы. «Өсімдіктердегі қозғалыс күші» – Чарльз Дарвиннің өсімдіктердегі фототропизм және басқа да қозғалыс түрлері туралы еңбегі. Бұл кітап оның табиғи іріктелу теориясын дәлелдеу жұмысын жалғастырады. Ол өзінің соңғы кітаптарының бірі болғандықтан, оған тек «Құрттардың әрекеті арқылы пайда болған көкөніс топырағының қалыптасуы» кітабының жарық көруі ғана ілесіп, қажетті тәжірибелерді жүргізуге және қолжазбаны дайындауға ұлы Франсис көмектесті. «Өсімдіктердегі қозғалыс күші» 1880 жылдың 6 қарашасында жарық көрді және 1500 данасы баспагер Джон Мюррей арқылы тез сатылды. Бұл кітап өсімдіктерді зерттеудегі ұзақ жылдарлық еңбектің нәтижесі болып табылады және оған дейін 1877 жылы жарық көрген «Бір түрдегі өсімдіктердегі гүлдердің әртүрлі пішіндері» кітабы жазылған. (Қосымша ақпарат алу үшін өсімдіктер туралы басылымдар тізіміне қараңыз.) Өсімдіктерге қатысты осы зерттеулер алғаш рет 1862 жылы жарық көрген «Британдық және шетелдік орхидеялардың жәндіктермен тозаңдануының әртүрлі тәсілдері» басылымында дәлелденді, одан кейін «Табиғи іріктеу арқылы түрлердің пайда болуы» кітабы жарық көрді. Ол бұл зерттеуді ұлы Фрэнсис Дарвинмен (ботаника саласындағы маман) және оның ізбасары Джордж Романспен бірлесе жүргізді, ол жұмысты редакциялауға көмектесті. Бұл жұмыс 1877 жылдың соңында, өрмелегіш өсімдіктер (1875) және жәндік жейтін өсімдіктер (1875) туралы жұмыстарынан кейін, оның осы тақырыпқа деген қызығушылығын оятқаннан кейін басталды. Кейде Дарвин жұмысты аяқтауға үмітсіздікке бой берді, себебі кітап оның бастапқы көзқарастарынан асып кетті: «Мен өсімдіктердің қозғалысы туралы үлкен кітап жаздым, өкінішке орай, және қазір қолжазбаны екінші рет қарап шығып жатырмын, бұл қорқынышты жағдай». Кітап аяқталуға жақындаған кезде ол оның негізгі идеясын былай қорытты: «Менің қолжазбам өсімдіктердің қозғалысына қатысты, менің ойымша, барлық маңызды қозғалыстардың барлық үлкен түрлері олардың ең жас кезінен бастап барлық өсімдіктердің барлық бөліктеріне ортақ қозғалыстың түрін өзгерту арқылы пайда болады». Бұл жұмыс өсімдіктердің сыртқы күштерге қалай жауап беретінін қарастырады және олардың өсуі мен өмірін басқаратын жалпы принциптерді түсіну үшін жеке өсімдіктердегі осы процестерді зерттейді. Бұл Дарвиннің табиғи іріктелудің қалай жұмыс істейтінін және өсімдіктердің әртүрлі ортаға қалай бейімделгенін түсіндіру жұмысын жалғастырады, сонымен қатар оның замандастарының кейбір қарсылықтарына жауап береді, эволюция мінез-құлық реакцияларының өзгеруін түсіндіре алмайды. Дарвин өз қорытындыларында өсімдіктердің эволюциялық тұрғыдан маңызды ерекшеліктерін ұсынады, бұл процестердің жарық және су сияқты табиғи іріктеу күштеріне жауап ретінде біртіндеп өзгеруі бейімделу қабілетін арттырады. Өсімдіктердің сабасы мен жапырақтарының дөңгелек немесе эллипстік қозғалысын (циркумнутация) тудыратын процесс өсімдіктердің планетадағы кез келген ортаға эволюция жасап, бейімделуіне мүмкіндік беретін маңызды фактор ретінде анықталды. Дарвин жануарлар мен өсімдіктердің ұқсастығына да назар аударды, мысалы, жанасуға сезімталдық (тигмотропизм), жарыққа сезімталдық (фототропизм) және гравитацияға (геотропизм). Дарвин зерттеудің әртүрлі әдістерін қолданды: әдетте мәтінде нақты түсіндірілген қатаң бақыланатын тәжірибелер жасады, нәтижелерді баяндады және содан кейін жалпы қорытындылар жасады. Никтинастиканы зерттеу Дарвиннің де, өсімдіктердің де демалысын қиындатты: «Менің ойымша, біз өсімдіктердің ұйқысы жапырақтардың радиациядан зақымдануын азайтатынын дәлелдедік. Бұл мені қатты қызықтырды және бізге көп еңбекке түсті, өйткені бұл мәселе Линнейдің заманынан бері шешілмей келді. Бірақ біз көптеген өсімдіктерді өлтірдік немесе зақымдадық».
The Power of Movement in Plants is a book by Charles Darwin on phototropism and other types of movement in plants. This book continues his work in producing evidence for his theory of natural selection. As it was one of his last books, followed only by the publication of The Formation of Vegetable Mould through the Action of Worms, he was assisted by his son Francis in conducting the necessary experiments and preparing the manuscript. The Power of Movement in Plants was published 6 November 1880, and 1500 copies were quickly sold by publisher John Murray. This book stands at the culmination of a long line of study in plants and is immediately preceded by 'The different forms of flowers on Plants of the same species’ (1877). (See Bibliography for additional publications on plants.) These studies on plants were first evidenced in 'On the various contrivances by which British and foreign orchids are fertilised by insects’ (1862), the publication that immediately followed On the Origin of Species By Means of Natural Selection. He co authored this study with his son Francis Darwin (who specialised in botany) and his devotee, George Romanes, who assisted in editing the work. The work was begun in earnest late in 1877, after his work on climbing plants (1875) and insectivorous plants (1875) stimulated his interest in the subject. At times, Darwin despaired of ever finishing the work, as the book outgrew his original expectations:
"I have written a rather big book—more is the pity—on the movements of plants, and I am now just beginning to go over the MS. for the second time, which is a horrid bore." As the book neared completion, he summarised its underlying viewpoint:
"My MS. relates to the movements of plants, and I think that I have succeeded in showing that all the more important great classes of movements are due to the modification of a kind of movement common to all parts of all plants from their earliest youth." The work concerns itself with how plants respond to external stimuli and examines these processes in individual plants to gain understanding of some general principles governing their growth and life. This continues Darwin’s work of elucidating how natural selection works and specifically how plants have adapted to differing environments whilst at the same time answering some objections of his day that evolution could not account for changes in behavioural responses. In his conclusions, Darwin presents the key features of plants from an evolutionary perspective indicating that gradual modification of these processes in response to natural selective forces like light and water could enable extensive ability to adapt. The process that creates the circular or elliptical movement of the stem and tips of plants (circumnutation) was identified as a significant one in enabling plants to evolve and adapt to almost any environment on the planet. Darwin also drew attention to the similarities between animals and plants, e. g., sensitivity to touch (thigmotropism), light sensitivity (phototropism), and gravity (geotropism). Darwin used various methods of enquiry: usually setting up rigorous controlled experiments which are clearly explained in the text, reporting the results and then drawing general conclusions. Studies of nyctinasty were particularly burdensome, to Darwin's rest as well as to the plants:
"I think we have proved that the sleep of plants is to lessen the injury to the leaves from radiation. This has interested me much, and has cost us great labour, as it has been a problem since the time of Linnaeus. But we have killed or badly injured a multitude of plants."
Қабылдау және ықпал
Дарвиннің ұлы Френсистің сөзіне қарағанда, кітап "кеңінен талқыланып, жалпы жұртшылықтың қызығушылығын оятты". 1880 жылғы 20 қарашадағы Лондон Таймс газетіндегі мақала таныстары мен достарынан пікірлер алуға себеп болды. Кітапты Вена университетінің ботаник ғалымы, доктор Джулиус Виснер сынға түсірді.