Кіріспе

Американдық азаматтық құқықтар мен бейбітшілік қозғалысының белсендісі (1909–2002)

Уоллес Флойд Нельсон (27 наурыз 1909 – 23 мамыр 2002) – американдық азаматтық құқықтар белсендісі және соғыс салығын төлеуден бас тартушы. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде өзінің ішкі сенімдеріне байланысты үш жарым жыл түрмеде отырды, 1947 жылы сегрегацияны жою мақсатындағы "Азаттық саяхаттарының" (кейін "Келісім сапары" деп аталды) алғашқы қатысушысы болды және "Расалық теңдік конгресінің" тұңғыш ұлттық ұйымдастырушысы болды. Азаматтық құқықтарды қорғау жолындағы қызметі үшін Массачусетс штатының Шерборн қаласындағы "Бейбітшілік аббаттығынан" "Адамгершілік батылдығы сыйлығын" алды. Уолли мен Хуанита сонымен қатар Массачусетс штатының батысындағы "Valley Community Land Trust" қорының негізін қалаушылары болды. Қазіргі таңда Уоллидің естелігіне арналған қорда пайызсыз несиелер жинақталған. Уолли Нельсон 93 жасында, жарты ғасырдан астам соғыс салығына қарсылық көрсеткен және белсенділік танытқаннан кейін дүниеден өтті.

Ерте өмір

Уоли Нельсон 1909 жылғы 27 наурызда Арканзас штатының Алтеймер қаласында Лидия мен Дункан Уильям Нельсон отбасында дүниеге келді. Ол шамамен алты жасында отбасымен Арканзас штатының Литл-Рок қаласына көшіп келді. Нельсонның кейбір құндылықтарын қалыптастырған үлкен шаруа отбасының кіші ұлы болды. Кейін ол ағасымен бірге Огайо штатының Батавия қаласына көшіп, сол жердегі аралас білім беретін орта мектепте оқыды. Бұрын қара түсті студенттерге қатысуға рұқсат етілмеген жаңа оқушыларды қарсы алу тобын құруға ол көмектесті. 1933 жылы орта мектепті бітіргеннен кейін ол Чикагоға көшіп, методист жастар қозғалысында белсенді болып, 1934 жылы студенттік соғысқа қарсы ереуілге қатысты және Америка жастар конгресіне қосылды. Коммунистік партия оны өз қатарына шақырып, бірақ ол зорлық-зомбылыққа қарсы уағда бергендіктен қосылудан бас тартты. Ол Оксфорд сертін қабылдап, «Себебі соғыс адамгершілікке, қоғамға және христиандыққа қарсы, мен өз елімді соғыста қолдамаймын» деп ант берді. 1940 жылы Огайо Веслиан университетіне қабылданды және нәсілдік теңдік конгресі ұйымдастырған интеграциялық науқандарға қатысты, оның ішінде жергілікті дискриминацияға қарсы ережелерді сақтауын тексеру үшін мейрамханалар мен басқа да орындарда қызмет көрсетуге тырысты.

Түрмеге қамау

Бастапқыда бас тартылғаннан кейін, Нельсон әскерге шақыру комиссиясынан ар-ожданға қарсы тұру мәртебесін алды, ал әскерге шақырылған кезде ол әскери қызметке балама ретінде азаматтық мемлекеттік қызмет лагеріне тағайындалды. Лагерьде жұмыс бастағаннан кейін көп ұзамай ол бұл қателік екенін түсінді, өйткені ол ішкі майданда үкімет үшін жұмыс істеп, соғыс күш-жігеріне көмектескісі келмеді. Бір жыл еңбек лагерінде болғаннан кейін ол 1943 жылдың 1 шілдесінде тағы бес қарсыласымен бірге кетіп қалды. Ол Мичиган штатының Детройт қаласына барып, Расалық теңдік конгресімен дискриминацияға қарсы науқандарда жұмыс істеді. Сол жерге келгеннен кейін көп ұзамай ол және оның серіктері азаматтық мемлекеттік қызметтен кеткені үшін тұтқындалды. Жауыздыққа бейім судья ең көп жазаны - бес жылға бас бостандығынан айыруды - шығарды. Ол федералды түрмеге ауысудан бұрын 17 ай өлке түрмесінде отырды. Осы уақытта ол болашақ әйелі Хуанита Морроумен танысты. Ол Куяхога округінің түрмесіне журналист ретінде түрме жағдайы туралы мақала жазу үшін келді. Ол мен оның камерадасы онымен кездесуді сұрады, содан кейін олар пошта арқылы байланыста болды. Түрмеде ол федералды түрме басшылары түрмедегі Джим Кроу үстелінде тамақтануға мәжбүрлегеннен кейін аштыққа шықты. Ол қайтадан аштық ереуілін бастады, ол Денбери федералды түрмесіне ауыстырылған кезде, түрме жүйесіне қарсылық білдірудің кең ауқымды себептерімен. Ол: "Сен мені түрмеге тығып қойдың, сен осыған жауаптысың, мен осы қабырғалардың арғы жағына дейін тамақ жемеймін", - деді. Осы аштық ереуілі кезінде ол он сегіз күн бойы ештеңе жемей жатты. Содан кейін оны күшпен тамақтандыруды бастады. Күзетшілер оны бірінші рет күшпен тамақтандыруда, олар түтіктерді әдейі тым үлкен етіп жасады, бұл процесс Нельсон үшін азапты болды. Құбырлар оның мұрнынан тікелей асқазанына дейін өтті. Бұл оқиғадан кейін Нельсон жарақаттары үшін ауруханаға жатқызылды. Ол қатты ауырып, салмағынан айрылды. Нельсон түрмеден босатылғанға дейін 89 күн бойы күшпен тамақтандыру жалғасты.

Еркіндік саяхат

Нельсон 1947 жылы алғашқы Бостандық сапарына (кейін Келісу сапары деп аталды) қатысты. Бұл сапарда адамдар мақсатты түрде "бұрыс" орындықтарда отырды ("қаралар" алдыңғы, "ақтар" артқы) – мемлекетаралық қоғамдық көліктегі сегрегацияны күштең қолдануға тыйым салатын Жоғарғы соттың жаңа шешімін тексеру үшін. (Бірнеше тұтқындаулар және тіпті саяхатшылардың сотталуы осы шешімге бағынбағанын көрсетті). Ол Байард Растин, Конрад Линн, Джеймс Пек, Игал Руденко, Гомер Джек және Джордж Хаузер сияқты танымал Бостандық саяхатшыларымен бірге болды. Сапарға қатысушылардың барлығы ер адамдар еді, себебі қара нәсілді ер адамдардың ақ нәсілді әйелдермен бірге болуы қатты наразылық тудырып, қауіпті болуы мүмкін деп ойлады. Алғашқы Бостандық сапарына қатысқан көптеген ер адамдар бұрын ар-ұжданымен байланысты сотталған және еңбек лагерлерінде жұмыс істеуден бас тартқандар еді.

Басқа

1948 жылы Нельсон «Бейбітшілдерді құрушылар» ұйымын бірлесіп құрды. Бұл ұйым өмір салты ретінде белсенді зорлық-зомбылыққа қарсы тұруға арналған ұлттық ұйым болды. Ол әйелі Хуанитамен бірге қару-жарақ пен кісі өлтіруге жұмсалатын салықтарды төлеуден бас тартуды өмір бойы жалғастырды. Олар азаматтық құқықтар белсендісі Эрозеанна Робинсонмен бірге жұмыс істеді, ол сегрегацияны жою және соғысқа қарсы қозғалыс мәселелерімен айналысты. Үшеуі Мэриленд штатындағы бір мейрамхананы біріктіруге тырысқанда бірге тұтқындалғандықтан «Элктон үштігі» деп аталды. Уақыт өте келе Нельсондар соғыс салықтарын төлеуден бас тартудың табысын азайту әдісін қабылдады. Олар шығындарын күрт қысқартты – құтқарылған материалдардан электр қуаты мен су құбыры жоқ үй салып, жарты акр жерде азық-түліктерінің көп бөлігін өсірді. Соңында олар жылына 5000 доллардан кем табыспен өмір сүре бастады. Нельсондар (нәсілдік құрамға қатысты дау тудыратын) бірлескен тұрғын үйге Ernest Bromley және Marion Bromley сияқты «Бейбітшілдерді құрушылар» ұйымының мүшелерімен бірге Gano, Ohio қаласында көшіп келді және 1956 жылға дейін онда тұрды. 1948 жылы Wally Синциннатидегі мекемелердегі нәсілдік бөліністі жою үшін жұмыс істейтін Адамдар қатынастары жөніндегі комитетті ұйымдастыруға көмектесті. 1950 жылдардың басында Нельсон «Расалық теңдік конгресі» (CORE) ұйымының алғашқы ұлттық өкілі болды. Ол бұл қызметінде Вашингтонда зорлық-зомбылықсыз тікелей әрекеттер бойынша көптеген семинарлар өткізді. 1954 жылы ұйым консервативтік бағытқа бұрғаннан кейін ол CORE ұйымынан кетіп қалды. 1957 жылы Нельсондар бірнеше айды Америка штатындағы (Джорджия штаты) Koinonia фермасында өткізіп, келесі он жыл бойы осы жобамен жұмыс істеді. 1960 жылдан бастап Нельсондар «Азаттық» операциясымен жұмыс істеді, ол дауыс беруге тіркелуге тырысқан қара американдықтарға ақ нәсілшілдер тарапынан жасалған ұйымдасқан жазалаулар мен бойкоттарға қарсы қолдау көрсетуге көмектесті. 1968 жылы ол тағы да 21 күн бойы ораза ұстады, бұл жолы шаруалардың жалақысы мен еңбек жағдайларын жақсарту жөніндегі Біріккен шаруалар науқанына қолдау көрсету үшін. Нельсондар 1970 жылдардың басында Нью-Мексикодағы Охо-Калиентедегі жеке тұрғын үйде қарапайым өмір салтын қабылдауды тәжірибеледі. 1974 жылы олар Deerfield, Massachusetts қаласына көшіп, құтқарылған материалдардан электр қуаты мен су құбыры жоқ 16′×24′ (36 м2) кабина салып, жарты акр (2,000 м2) жерде азық-түліктерінің көп бөлігін өсірді. Соңында олар жылына 4000 доллардан кем табыспен өмір сүре бастады. Осы кезеңде олар Valley Community Land Trust, Pioneer Valley War Tax Resisters және Greenfield Farmer's Market сияқты ұйымдардың негізін қалаушылардың бірі болды. 1989 жылдан 1993 жылға дейін Нельсондар соғыс салықтарын төлеуден бас тартқан Randy Kehler мен Betsy Cornerдің үйін тәркілеуге және сатуға қарсылық көрсетуге көмектесті. Wally жыл сайын салық төлеу күні Гринфилд пошта бөлімі алдындағы соғыс салықтарына қарсылық акциясына қатысты.

Өлім

Нельсон 2002 жылдың 23 мамырында 93 жасында Массачусетс штатының Гринфилд қаласында қайтыс болды.