Кіріспе

Е – қытай тіліндегі әулеттік тегі. Ол Сун әулетінің «Жүз әулеттік тегтер» классикалық еңбегінде 257-орында тұр, және Қытайда ең көп таралған 43-ші тег, 2008 және 2019 жылдарға қарай 5,8 миллион халқы бар. Тайваньда Уэйд-Джайлз жүйесі бойынша «Ех» деп латын әрпіне көшіріледі; кантон тілінде «Ип», «Ып», «Жип» және «Еап»; хакка және хоккиен тілдерінде «Иап», «Яп», «Япп» және «Иапп» деп жазылады.

Айтуға

Орта қытай тілінде "Ей" (葉) "Сжэп" (IPA: ) деп айтылған. XI ғасырдағы Гуанъюнь сөздігінде бұл сөз қазіргі мандарин тілінде "шэ" және қазіргі кантон тілінде "сип" деп айтылатын басқа таңбалармен бір дыбысты болған.

Тарату

2008 жылы Тайбэй Тайваньда 5,8 миллион халқы бар 43-ші ең көп таралған тегі болып табылады. Сима Цянның «Ұлы тарихшының жазбалары» кітабына сәйкес, Сары императордың ұрпағы және оның немересі Чжуансу Юсюн Чжоу патшасы Вэннің ұстазы болған. Чжоу Шан әулетін құлатып алғаннан кейін, Чжоу патшасы Чэн (б.з.д. 1042–1021 жылдары билік еткен) Юсюннің шөбересі Сюн Иге Чу феодалын сыйлады, ол келесі ғасырларда ірі патшалыққа айналды. Чу патшасы Чжуан (б.з.д. 613–591 жылдары билік еткен) – Көктем мен Күз дәуіріндегі ең күшті монархтардың бірі, Бес гегемонның бірі. Б.з.д. 506 жылы Ву мемлекеті Ху патшасы Хелу, Ву Цзиксу және Сунь Цзы басқаратын әскермен Чуға шабуыл жасады. Чу патшасы Чжуанның шөбересі және Чу фельдмаршалы Шэнь Ин Шу Боджу шайқасынан кейін қаза тапты. Соғыстан кейін Чу патшасы Чжао Шэнь Ин Шудың ұлы Шэнь Жулианға әкесінің құрбандығы үшін алғыс айту ретінде Е шекаралық қаласын берді. Шэнь Жулиан б.з.д. 478 жылы Бай герцогы Шэньнің көтерілісін басып, Хуэй патшасын Чудың билеушісі қылып қайта орнатты. Хуэй патша оған премьер-министр, маршал және Йе герцогы (葉公) атақтарын берді. Чжоу дәуіріндегі Қытайда аристократтардың отбасылары әдетте екі тегі болған: клан аты (氏) және ұрпақ аты (姓). Чу билеуші әулетінің тармақтарының бірінен шыққан Шэнь Жулиан Чу патшаларының Ми (芈) ұрпақ атын бөлісті. Ол сондай-ақ әкесінен Шэнь клан атын мұра етті, бірақ оның даңқы кейбір ұрпақтарын клан аты ретінде Йеді қабылдауға итерді. Кейіннен клан мен ұрпақ атының аражігі жойылды, және Йе Шэнь Жулианның ұрпақтарының тегіне айналды. Қазір Йе герцогы ретінде танылған Шэнь Жулиан Йе тегінің негізін қалаушы деп есептеледі.