Кіріспе

Дифиодонттардың алғашқы тістері

Жапырақты тістер немесе алғашқы тістер, көбінесе «нәресте тістері», «сүт тістері» немесе уақытша тістер деп аталады, адамдар мен басқа дифиодонттардың (көптеген сүтқоректілерді қамтиды, бірақ пілдер, кенгурулар немесе манаттар сияқты полифиодонттар емес) өсу және даму кезеңіндегі алғашқы тістер жиынтығы болып табылады. Жапырақты тістер эмбриональдық даму кезеңінде қалыптасады және сәби кезінде тіс етінен шығып (көрінеді). Олар әдетте жоғалып, тұрақты тістермен ауыстырылады, бірақ тұрақты тістердің алмасуы болмаған жағдайда, ересек шақта да көп жылдар бойы сақталып, қызмет ете алады.

Функция

Ауыздың дамуы үшін негізгі тістер маңызды. Олар жақ ішіндегі қас арқасын сақтайды, сүйек және тұрақты тістер негізгі тістердің тіс қабыршақтарынан дамиды. Негізгі тістер тұрақты тістердің атқылау жолына бағыт көрсетеді. Сонымен қатар, жақ сүйектерінің қалыптасуы мен жақ бұлшықтары тұрақты тістерге дұрыс арақашықтық қалдыру үшін негізгі тістерге тәуелді. Негізгі тістердің тамырлары тұрақты тістердің атқылауына арналған жол құрайды. Негізгі тістер баланың сөйлеуінің дамуы үшін, күлімсіреуі үшін және тамақты шайнау процесінде маңызды рөл атқарады. Бірақ, негізгі тістерін жоғалтқан балалар (әдетте тіс шілуі немесе тіс жарақатының салдарынан) белгілі бір деңгейде тамақ жеуге және шайнауға қабілетті.

Жапырақты тістердегі кариес

Тіс кариесі, сондай-ақ тіс шірігі және қуыстар деп те аталады, бүкіл әлемдегі балалар арасында ең көп таралған созылмалы аурулардың бірі. Бұл ауыз қуысының ауруы бактериялық инфекцияны қамтиды, ол тіс тіндерін минералдысыздандырып, жояды. Алғашқы тіс тістерінде кең таралған тіс шірігі – ең көп кездесетін тіс ауруы. Кең таралған кариестік зақымдану тістің кем дегенде жартысына әсер етеді және қызыл иекке де әсер етуі мүмкін.

Тіс қақырығын емдеу

Бірінші тістердегі тіс шірігі тез дамиды және көбінесе тістің қабыршақтарына жетеді. Шірік кең таралған жағдайларда, тістің және оны қоршаған тіндердің саулығын сақтау үшін қабыршақты емдеу қажет. Қабыршақ терапиясында шіріген аймақтар мен жұққан қабыршақ тіні алынып тасталады, содан кейін қабыршақ дәрілік заттармен жабылады. Тікелей қабыршақ жабыну (DPC) – бұл шіріген тіс материалы (дентин) қазылғаннан кейін 1 мм немесе одан аз мөлшердегі қабыршақ ашылуы болғанда қолданылатын емдеу. Қабыршақ дәрілік заттармен жабылады. Бұл техника қабыршақ жарақаттан зақымданғанда қолдануы шектеулі, бірақ бірінші тістердегі шіріген қабыршақ ашылуларын емдеу үшін қабылданбайды, себебі оның тиімділігі шектеулі екені дәлелденген. DPC-де қолданылатын дәрілік заттарға кальций гидроксиді және минералды триоксид агрегаты (MTA) сияқты баламалар жатады.