Героним Георг Зейтен: Даниялық математик және математика тарихының зерттеушісі
Hieronymus Georg Zeuthen
Hieronymus Zeuthen (1839-1920) – дат математигі. Коникалық қималар, алгебралық беттер және математика тарихы бойынша еңбектерімен танымал. Биографиясы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Даниялық математик (1839–1920)
Danish mathematician (1839–1920)
Иероним Георг Зейтен (15 ақпан 1839 – 6 қаңтар 1920) – даниялық математик. Ол конус қималарының, алгебралық беттердің санама геометриясы және математика тарихы саласындағы еңбектерімен белгілі.
Hieronymus Georg Zeuthen (15 February 1839 – 6 January 1920) was a Danish mathematician. He is known for work on the enumerative geometry of conic sections, algebraic surfaces, and history of mathematics.
Өмірбаян
Зеутхен әкесі пастор болған Варде қаласына жақын Гримструп қаласында дүниеге келген. 1849 жылы оның әкесі Сорёдегі шіркеуге көшіп барды, онда Зеутхен орта білім алуын бастады. 1857 жылы математиканы оқу үшін Копенгаген университетіне түсіп, 1862 жылы магистр дәрежесін алды. Осыдан кейін ол шетелде оқуға стипендия алып, Парижге барып, Мишель Шаслеспен геометрияны оқыды. Копенгагенге оралғаннан кейін Зеутхен 1865 жылы коникалық жүйелердің қасиеттерін анықтаудың жаңа әдісі туралы докторлық диссертациясын қорғады. 1875 жылға дейін оның назарында санамалы геометрия болды. 1871 жылы Копенгаген университетінің кезектен тыс профессоры болып тағайындалды, сондай-ақ 18 жыл бойы басқарған «Matematisk Tidsskrift» журналының редакторы болды. Ол 39 жыл бойы Дания Корольдік ғылым және әдебиет академиясының хатшысы қызметін атқарды, осы кезеңде Политехникалық институтта дәріс берді. 1886 жылы Копенгаген университетінің профессор қызметіне көтеріліп, екі рет ректор болып қызмет етті. 1875 жылдан кейін Зеутхен механика және алгебралық геометрия сияқты басқа салаларға да үлес қоса бастады, сонымен қатар ортағасырлық және грек математикасының тарихы бойынша сарапшы ретінде танылды. Ол математика тарихы бойынша көптеген тақырыптарды және кезеңдерді қамтитын 40 мақала мен кітап жазды. 1897 жылы Цюрихте, 1904 жылы Гейдельбергте және 1908 жылы Римде өткен Халықаралық математиктер конгресінде шақырылған баяндамашы болды.
Zeuthen was born in Grimstrup near Varde where his father was a minister. In 1849, his father moved to a church in Sorø where Zeuthen began his secondary schooling. In 1857 he entered the University of Copenhagen to study mathematics and graduated with a master's degree in 1862. Following this he earned a scholarship to study abroad, and decided to visit Paris where he studied geometry with Michel Chasles. After returning to Copenhagen, Zeuthen submitted his doctoral dissertation on a new method to determine the characteristics of conic systems in 1865. Enumerative geometry remained his focus up until 1875. In 1871 he was appointed as an extraordinary professor at the University of Copenhagen, as well as becoming an editor of Matematisk Tidsskrift, a position he held for 18 years. For 39 years he served as secretary of the Royal Danish Academy of Sciences and Letters, during which he also lectured at the Polytechnic Institute. In 1886, he was promoted to ordinary professor at the University of Copenhagen, where he twice served as rector. After 1875 Zeuthen began to make contributions in other areas such as mechanics and algebraic geometry, as well as being recognised as an expert on the history of medieval and Greek mathematics. He wrote 40 papers and books on the history of mathematics, which covered many topics and several periods. He was an invited speaker at the International Congress of Mathematicians in 1897 at Zurich, in 1904 at Heidelberg, and in 1908 at Rome.
Жарияланымдар
Элементар геометриялық қисықтар туралы очерк. Тейбнер, 1882. Ежелгі замандағы қисықтар туралы ілім. Копенгаген, 1886 (Даниялық нұсқасы 1885 ж. Forh. Vid. Selskab). Ежелгі және орта ғасырлардағы математика тарихы. Копенгаген, 1896 (Даниялық нұсқасы 1893 ж. Verlag A. F. Hoest басылымы). Математика тарихы ежелгі заманда және орта ғасырларда. Париж, Готье Вилларс, 1902. XVI және XVII ғасырлардағы математика тарихы. Тейбнер, 1903, сондай-ақ, «Математика ғылымының тарихына арналған еңбектер» (ред. Мориц Кантор) жинағының 17-шы саны. Даниялық нұсқасы 1903 жылы Копенгагенде жарияланды. Ежелгі заман және орта ғасырлардағы математика. Копенгаген, 1912. Геометриялық есептеу әдістерінің оқулығы. Тейбнер, 1914. Платоннан Евклидке дейінгі кезеңде математиканың рационалды ғылымға айналуы. Француз тіліндегі тұжырымдамасы бар. Forh. Dansk Vid. Selskab, 1917, 199-369 беттер.
Abriß einer elementar geometrischen Kegelschnittlehre. Teubner 1882. Die Lehre von den Kegelschnitten im Altertum. Kopenhagen 1886 (Danish version 1885 in Forh. Vid. Selskab). Geschichte der Mathematik im Altertum und Mittelalter. Kopenhagen 1896 (Danish version 1893 publ. by Verlag A. F. Hoest). Histoire des Mathématiques dans l'Antiquité et le Moyen Age. Paris, Gauthier Villars, 1902. Geschichte der Mathematik im XVI. und XVII. Jahrhundert. Teubner 1903, and as Heft 17 of Abhandlungen zur Geschichte der mathematischen Wissenschaften (ed. Moritz Cantor). The Danish version was published 1903 in Copenhagen. Die Mathematik im Altertum und im Mittelalter. Kopenhagen 1912. Lehrbuch der abzählenden Methoden der Geometrie. Teubner 1914. Hvorledes Mathematiken i tiden fra Platon til Euklid blev rationel Videnskab. Avec un résumé en francais. Forh. Dansk Vid. Selskab 1917, pp.199 369.