Кіріспе

Хонган джи (本願寺), сонымен қатар көнеше жазылғанда Хонванжи, Джодо Шиншү буддизмінің ең ірі мектебінің (одан әрі Ниши және Хигаси тармақтарына бөлінетін) жалпы атауы. "Хонган джи" термині осы сектамен байланысты бірнеше нақты храм ғимараттарының кез келгеніне қатысты қолданылуы мүмкін. Ниши Хонгандзи (西本願寺) және Хигаси Хонгандзи (東本願寺) – Киотодағы екі маңызды храм.

Ерте тарих

Хонган-джи 1321 жылы Жодо Шиншу ("Нағыз Таза Жер") негізін қалаушы Шинранның жерленген орны – Отани кесенесінің орнында ғибадатхана ретінде құрылды. Кесенені Шинранның немересі, оның қызы Какушинни арқылы туған Какуэ басқарды. Какуэнің ұлы Какуньё Хонган-джидің бірінші бас діни қызметкері және үшінші моншу (рухани жетекші) болып, оны Амитабхаға (Амида) табынуға арнады. Хонган-джи алғаш рет 15 ғасырда Ренньо оның сегізінші моншуы болған кезде билікке және маңызға ие болды. Алайда, Хиэй тауындағы Тендай сектасы осы кеңеюді қауіп деп санап, сохей әскерлерімен Хонган-джиге үш рет шабуыл жасады. Ренньо Йошизаки гобоға қашып, жаңа ғибадатхана кешенін құрды. Сенгоку дәуірінде Хонган-джи монахтарының күшінен сескенген Ода Нобунага оны жоюға тырысты. Он жыл бойы ол Осакадағы Ишияма Хонган-джиді қоршап алды, ол сектаның екі маңызды ғибадатханасының бірі еді. 1580 жылы Ишияма Хонган-джиінің абысы Кеннио бас берді, ал оның ұлы Кёньо бас беруден бас тартты, соның салдарынан ол көпшілік алдында мұрагерлік құқығынан айырылды. 1582 жылы Нобунаганың өлімінен және Тоётоми Хидэёсидің билікке келуінен кейін Кеннио Нобунагаға қарсылығы үшін Киотодағы қазіргі Ниши Хонган-джи (西本願寺, "Батыс Хонган-джи"; кейде Хонпа Хонган-джи деп аталады) жерімен марапатталды. 1592 жылы оның орнын заңды ұлы Жунньё бастық лауазымына ие болды. Ал оның інісі Кёньо 1596 жылы жергілікті халықтың қолдауымен Осака Хонган-джиін қайта құрды, себебі ол бұрын Нобунагаға бас июден бас тартқан еді. 1598 жылы Хидэёси қайтыс болғаннан кейін Кёньо 1602 жылы сьогун болған Токугава Иэясуды ашық қолдады. Оның адалдығы үшін Кёньо Киотода Ниши Хонган-джиге шығыс жағынан орналасқан ғибадатхана үшін жермен марапатталды, ол 1603 жылдан бастап Хигаши Хонган-джи (東本願寺, "Шығыс Хонган-джи") деп аталды. 1619 жылы үкімет осы екі ұйымды жеке қауымдар ретінде мойындады. Көпшілік, қате болса да, осы институт тәртіпті бақылау үшін екіге бөлінген деп санайды.

Ниши Хонган-джи

Бұрын "Жодо Шиншу Хонганджи ха" деп аталған, ол "Жодо Шиншу" тармақтарының ең ірісі болып табылады. Хигаси Хонган джимен салыстырғанда, оның мүшелерінің саны көптігімен және кең географиялық аумақты қамтыуымен қатар, тұрақты институционалдық тарихы бар, бірақ танымал заманауи ойшылдары аз. Ниши Хонган джи АҚШ, Оңтүстік Америка, Гавайи, Канада және Еуропа елдерінде бірнеше "киодан" ("аудан") ретінде ұйымдастырылған көптеген шет елдік ғибадатханаларға ие. Олардың арасындағы ең үлкені – Американың буддалық шіркеулері. Ниши Хонган джидің шығысында орналасқан Хонванжи халықаралық орталығы әлемдегі "Жодо Шиншу" ұйымдарымен байланыс орнатып, диалог жүргізеді және аударма жұмыстарын атқарады. Ниши Хонган джи "Хонванжи" баспа компаниясын басқарады, ол "Жодо Шиншу" буддизмі туралы кітаптар, музыка, фильмдер мен аниме шығарады. Олар сонымен қатар екі айда бір рет жарық көретін Hongwanji Journal газетін шығарады, ал веб-сайтында буддизмді және Хонган джидің күнделікті қызметін түсіндіретін телеарна да бар.

Хигаши Хонган-джи

Хигаси Хонганджи – Жодо Шиншудің екі маңызды тармағының бірі, екіншісі – Ниши Хонганджи. 1860 жылдардағы Мейдзи қайта жаңғыруы кезінде үкімет діни ұйымдарды басқару үшін жаңа ережелер енгізді. «Отаниха» деп аталатын ұйым Хигаси Хонганджиді басқаруға бекітілді. 1987 жылы бұл ғибадатхана «Шиншю Мавзолейі» деп қайта аталды, бірақ бұрынғы атауы да қолданылып келеді. Ғимараттар өзгертілмеген және орын ауыстырылмаған, әрине, бұл жердің тарихи, мәдени және діни маңызы өзгерген жоқ. «Отаниха» ұйымының құрылуына қарсылық көрсетілуі және Охигаши ағымы сияқты көптеген дау-дамайлардың нәтижесінде Хигаси Хонганджидің бірнеше жаңа тармақтары пайда болды, мысалы, 1996 жылы Киотода Отани Корин құрған Хигашияма Хонганджи және қазіргі басшысы Отани Кокен болатын Токио Хигаси Хонганджи. Бұл тұрақсыздыққа қарамастан, тіпті соның салдарынан да, Хигаси Хонганджи қозғалысы Сога Рёжин, Киёзава Манши, Канеко Дайей және Акегарасу Хая сияқты көптеген даулы, бірақ ықпалды ойшылдарды өндірді. Статистикалық мәліметтерге сәйкес, ең ірі «Отаниха» тобының шамамен 5,5 миллион мүшесі бар.

Бірлескен іс-шаралар

Соңғы жылдары Хонганджи сектасының бірқатар мүшелері жапон саясаткерлерінің даулы Ясукуни қасиетханасына сапарларына қарсы жоғары беделді наразылық акцияларына қатысты. Хонганджи басқа Жодо Шиншу тармақтарымен бірге 2003 жылы Иракқа жасалған басып алуға қарсы мәлімдеме жасады.

Хигаши Хонган-джи

Shinshū Honbyō, Shinran кесенесі қазір Ōtani ха иелігінде, бірақ Киото қонақтары мен жергілікті тұрғындар оны әлі де Higashi Hongan ji (東本願寺) деп атайды. JR Киото станциясынан солтүстікке қарай жүргенде көрінетін алғашқы нысандардың бірі – үлкен Гоэй до (Мье до деп те аталады), яғни Құрылтайшылар залының қақпасы. Оның құрылымы Ниши Хонганның бас ғибадатханасымен дерлік бірдей, онда да Амида до және үлкен Мие до бар. Хигаси Хонган джидегі Мие до 1895 жылы салынды және әлемдегі ең үлкен ағаш құрылым атанбаққа басқа да көптеген ғимараттармен бәсекелеседі. Хигаси Хонганның негізгі аумағынан бірнеше көше қашықтықта ғибадатханаға тиесілі Шосей-эн бағы орналасқан. XVII ғасырда оның дизайнына ақын-ғалым Ишикава Жозан мен ландшафт сәулетшісі Кобори Масакадзу үлес қосыпты.

Ниши Хонган-джи

Ниши Хонганджи, Хигаси Хонганджи сияқты, үлкен Гоеидо (御影堂), Кайсандо және Амитабханың бейнесі орналасқан кішірек Амида до (阿弥陀堂) немесе Амитабха залына ие. Ниши Хонганның Кура (倉) немесе қоймасында көптеген ұлттық қазыналар сақталады, олардың көпшілігі жұртшылыққа көрсетілмейді. Шоин (書院) немесе оқу залы да кеңінен танымал; ол екі бөлімге бөлінген: ақ шоин (白書院), немесе ақ оқу залы және қара шоин (黒書院), немесе қара оқу залы. Ниши Хонган-джиде сондай-ақ орта ғасырлық кезеңге жататын үлкен сёгун кешені бар, ол 16 ғасырда Киотоның басқа аймақтарынан ғибадатханаға көшірілген. Оған Хиункаку (飛雲閣) – үлкен шай павильоны, төрт Но сахнасы (олардың біреуі ең көнесі деп есептеледі), ал екіншісі – ең үлкен ашық Но сахнасы және Кокей но Нива (虎渓の庭) бағы кіреді. Ниши Хонганның орта ғасырлық кейбір бөліктері қазір тәуелсіз ұйымдар: Рюкуку университеті және Кошо-джи.