Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Норвегия жазушысы (1938–2023)
Norwegian writer (1938–2023)
Ханс Хербьорнсруд (2 қаңтар 1938 – 15 қараша 2023) – норвегиялық әңгімелер авторы. Оның туындыларында көбінесе норвег тілдері – бокмол мен нюнорск және түрлі норвегия диалектілері арасындағы ерекшеліктер бейнеленеді. Оның кейіпкерлері кейде тілдерді әдемі түрде араластырып, жаңа тілдер құрастырады, ал кейде тілдік ойындарға қызығып, өздерінің жеке басын жоғалта бастайды.
Hans Herbjørnsrud (2 January 1938 – 15 November 2023) was a Norwegian author of short stories. His works frequently play with the differences between Norwegian languages Bokmål and Nynorsk and the various Norwegian dialects. His stories' characters sometimes playfully mix and invent languages, sometimes become caught up in their linguistic games and start losing their identity.
Өмірбаян
Ханс Хербьорнсруд 1938 жылдың 2 қаңтарында Хеддал қаласында дүниеге келген. Ол Телемарктағы шалғайдағы шаруа қожалығында өсіп, өзі де шаруа болды. Біраз уақыт мұғалім болып жұмыс істегеннен кейін, ол қырық жасынан бастап жазуға кірісіп, 1979 жылы өзінің алғашқы әңгімелер жинағын «Витнер» («Куәгерлер») деп жариялады. Бұл жинақ Таржеи Весаастың «Дебютант-приз» сыйлығымен жылдың ең үздік әдеби дебюты деп танылды. Содан бері ол тағы алты әңгімелер жинағын шығарды, олар сыншылар тарапынан жақсы қабылданды. Хербьорнсруд өз жұмысы үшін бірнеше сыйлықтарға ие болды, соның ішінде 1997 жылы беделді «Критикпрессен», 2005 жылы «Доблуг» сыйлығы және 2005 жылы «Ашехоугпрессен». 1998 және 2002 жылдары ол Солтүстік кеңесінің әдебиет сыйлығына ұсынылды. 1999 жылы Хербьорнсруд Еуропалық «Аристоион» сыйлығына ұсынылды. Оның әңгімелері неміс, ағылшын, француз, орыс және хинди тілдеріне аударылған. Хербьорнсрудтың диалектілерді шеберлікпен араластыруы аудармашыларға үлкен қиындық туғызады; оның ең танымал әңгімесі «Кай Сандемо» (1997) ұзақ уақыт бойы басқа тілге аударылмайды деп саналды. Бұл әңгіме Телемарктағы үйінен қашып, Данияға қоныс аударған кісі өлтіруші туралы. Ол сол жерде бірге өскен адамдарға хат жаза бастайды – алдымен дания тілінде, содан кейін өткенінің қараңғы құпияларын еске түсіре отырып, біртіндеп нюнорск, бокмол және Телемарк диалектісіне ауысады. Нәтижесінде, әңгіменің соңында әрбір сөйлем әртүрлі тілдер мен диалекттердің күрделі қоспасынан тұрады. Цюрих және Мюнхен университеттері бірнеше жыл бойы осы әңгімені неміс тіліне аудару бойынша маңызды жобаны жүзеге асырып, 2005 жылы толыққанды нұсқасын жариялады. Топ әңгіменің оқиғасын Швейцарияға көшіріп, түпнұсқадағы тілдер мен диалекттерді стандартты неміс, швейцариялық неміс, романш және әртүрлі швейцариялық диалекттермен алмастырды. Хербьорнсруд Данияда туған тарихшы Анна Транбергке үйленген, ол бұрын Телемарк университетінің колледжінде доцент болып жұмыс істеген. Олардың ұлы Даг Хербьорнсруд – жазушы және журналист, қазіргі уақытта «Ny Tid» апталық жаңалықтар журналының редакторы. Ханс Хербьорнсруд 2023 жылдың 15 қарашасында 85 жасында дүние салды.
Hans Herbjørnsrud was born in Heddal on 2 January 1938. He grew up on a remote farm in Telemark and became a farmer himself. After working as a teacher for some time, he started writing in his early forties and published his first collection of stories, Vitner (Witnesses), in 1979. This collection was recognized as the best literary début of the year with Tarjei Vesaas' debutantpris. Since then, he has published six more collections of stories, which have been well received by critics. Herbjørnsrud has been awarded several prizes for his work, including the prestigious Kritikerprisen in 1997, the Dobloug Prize in 2005 and Aschehougprisen in 2005. He was nominated for The Nordic Council´s Literature Prize in 1998 and 2002. In 1999 Herbjørnsrud was nominated for the European Aristeion Prize. His short stories have been translated into several languages, including German, English, French, Russian and Hindi. Herbjørnsrud's playful mixing of dialects poses great challenges to translators; his most prolific story, Kai Sandemo (1997), has long been considered untranslatable to any other language. It tells the story of a murderer who flees his home in Telemark and settles in Denmark where he starts writing letters to people he grew up with – first in Danish, then, as he remembers more and more dark secrets of his past, gradually switching to Nynorsk, Bokmål and the dialect of Telemark until at the end, virtually every sentence becomes a complex mixture of various languages and dialects. An ambitious project undertaken by the universities of Zürich and Munich worked on a German translation of the story for several years and released a finished version in 2005. The team moved the story to Switzerland and substituted standard German, Swiss German, Romansh and various Swiss dialects for the original's languages and dialects. Herbjørnsrud was married to Danish born historian Anna Tranberg, former associate professor at Telemark University College in Bø. Their son, Dag Herbjørnsrud, is an author and journalist and currently an editor at the weekly news magazine Ny Tid. Hans Herbjørnsrud died on 15 November 2023, at the age of 85.