Кіріспе
Might and Magic V: Darkside of Xeen (алғашқыда Might and Magic: Darkside of Xeen деп шығарылған) — 1993 жылы New World Computing компаниясы бірнеше платформа үшін жариялаған және жасаған ғылыми-фантастикалық ролик ойыны. Might and Magic III: Isles of Terra ойын қозғалтқышы негізінде құрылған, бұл Might and Magic сериясының бесінші ойыны және Might and Magic IV: Clouds of Xeen ойынының тікелей жалғасы болып табылады, ал түпнұсқа Might and Magic Book One: The Secret of the Inner Sanctum ойынында басталған оқиға желісі осы ойынмен аяқталады. Бұрынғы ойындар сияқты, ол үлкен ойын әлемі мен графикасы үшін сыншылар мен ойыншылар тарапынан жақсы қабылданды және анимациялық бейнелер мен PCM дыбысына негізделген сөйлеуді қолданған алғашқы ойындардың бірі болды. Оның Clouds of Xeen ойынының әлемімен біріктіру механизмі, екі ойынды біріктірілген форматта – World of Xeen – ойнауға мүмкіндік берді, сол кезде бұл революциялық жаңалық саналды.
Ойын процесі
Might and Magic V, Might and Magic III: Isles of Terra-да қолданылған ойын қозғалтқышының негізінде жасалған, демек, жалпы ойын процесі ұқсас. Бұл Might and Magic IV ойынымен бірге ойнау үшін жоспарланған, сондықтан Clouds of Xeen ойынында белгілі бір деңгейлерге жетіп, дағдыларын арттырған кейіпкерлер үшін ойын бастапқыдағы кейіпкерлерге қарағанда әлдеқайда қиынға соғады.
Сюжет
Xeen Darkside Might and Magic Book One: The Secret of the Inner Sanctum бастаған оқиғалық желіні аяқтады – Ежелгілердің Шелтемге қарсы жұлдызаралық науқаны. Clouds of Xeen тоқтаған жерден бастап, оқиғасы дамығанда, батырлар король Берлоктың кеңесін қабылдап, принц Роландтың іздерімен әлемнің екінші жағына дейін барады. Олар Терраның опасыз сақшысын табады, ол "Аламар" деген атпен (Might and Magic I-де VARN-де патша рөлін сомдаған) жергілікті тұрғындарды жаулап алған. Сонымен қатар, Қараңғы жақтың сақшысы – Аждаһа Перғауыны – өзінің бүлікші одақтастарымен бірінен соң бірі байланысады және олардың барлығы тұтқындалғанын немесе Шелтемнің жағына кеткенін біледі. Перғауын мүсіркеусіздікке ұшырап, өзінің күшін сақтайтын басқару шарларын алып, Дарксайд аспанына жас айдаһарды жібереді. Шелтемнің бұйрығымен, айдаһар қашқанда сиқырлы оқпен атып түсіріледі. Шар жерге құлап, аман қалады және оны саяхатшылар табады. Каслвью қаласынан өтіп, олар Перғауынның одақтасы, эльф сиқыршысы Эллингер Хофенгагердің мұнарасына көтеріледі. Аламар Калиндра қамалын, Қараңғы жақтың патшайымының билігінің ортасын, физикалық әлемнен тысқары жылжытқандықтан, Эллингер оларды оны шындыққа қайтару үшін жеткілікті энергия дискілерін жинауға бұйырады. Олар Дарксайд аймақтарын аралап, Сандкастер қаласын Аламардың сиқыршы агенттері Моргана мен Ксеноктан босатады, сонымен қатар дискілерді жинап алады. Эллингер Калиндра қамалын қалпына келтіргеннен кейін, батырлар ішке кіреді, бірақ Калиндра патшайымы Аламардың қолдауындағы вампир граф Қара Тұяққа жеңіліп, тұтқынға алынғанын біледі. Амброз және оның гриффинінің көмегімен Қара Тұяқ қамалына шабуыл жасап, графты өлтіреді, бірақ Калиндраның вампирге айналғанын анықтайды. Олар оны жоғалған тәжінің күшімен өлгеннен қайта тірілтеді және оның көмегімен Ежелгілердің пирамидасына жетеді, онда Аждаһа Перғауыны тұрады. Перғауынға басқару шарын қайтарғаннан кейін, ол Аламардың Ежелгілердің Күш Текшесін ұстағанын түсіндіреді, бұл оған XEEN (Xylonite Experimental Environment Nacelle) екі жақты нацель әлемін Бос кеңістік арқылы басқаруға мүмкіндік береді. Текшені пайдаланып, ол Зинді өзінің туған планетасы Терраға әкеліп, Ежелгілер империясына қарсы шабуылдарын жалғастыруды жоспарлайды. Перғауын Аламардың "атып түскен жұлдызында" (іс жүзінде қашқыш капсула) Ксинге құлағанда, екінші капсула да жерге түсіп, солтүстік-шығыстағы жанартау тауларында тұтқындалғанын айтады. Екінші капсуланы зерттегенде, саяхатшылар Шелтемнің қарсыласы Коракты табады. Корак олардан өзін Аламар қамалына телепорттауды сұрайды, сонда ол өзінің ескі жауына соңғы нүкте қоя алады. Аждаһа Перғауыны оларды Олимп қаласына, әуедегі қалаға алып барады, онда олар Жан Сақтағышын алады. Корактың санасын Жан Сақтағышына көшіріп, олар Аламар қамалына жетеді және Шелтемнің әскерлерімен күресіп, оның тақ отырған бөлмесіне жетеді. Олар Жан Сақтағышын ішке тастап, кері шегінеді, Корак өзінің ескі жауымен шайқасу үшін шығады, бірақ екеуі де тең күшті. Қаһарлы шайқастан кейін Корак жеңіледі, бірақ Шелтемді өзіне қарай итермелейді және өзін құрбан етеді, олардың екі жақты өзін-өзі жою командасын іске қосады. Нәтижесінде болған қуат жарылысы екі сақшыны және Аламар қамалын жояды, Шелтемнің қаупіне ащы-аяқсыз соң қояды.
Ксиен әлемі
Егер Might and Magic IV және V бір жүйеге орнатылса, оларды бір ойынға біріктіруге болады. Біріктірілген ойын IV және V-тің барлық мазмұнын, сондай-ақ бірнеше қосымша квесттерді қамтиды және ол World of Xeen деп белгілі. 1994 жылы NWC World of Xeen CD-нің жақсартылған нұсқасын шығарды, ол ойындағы сандық дауыстың көлемін ұлғайтты. Біріктірілген World of Xeen ойыны Might and Magic IV және V оқиғаларына эпилог қызметін атқаратын қосымша квесттерді қамтиды. Шелтем жеңілгеннен кейін, партия Аждаһа перғауынымен ежелгілердің пирамидасына шақырылады, Роланд ханзаданың барлық уақыт бойы іздеген міндетін аяқтау үшін: Ксеннің екі жағын біртұтас, үздірілмейтін әлемге біріктіру. Қалған квесттер аяқталғаннан кейін Роланд пен Калиндра патшайым әлемді өзгертетін салтанатты рәсімде үйленеді. MacUser World of Xeen-ді 1995 жылғы ең жақсы 50 CD-ROM-ның бірі деп атап, оған 5 балдық шкала бойынша 3,5 балл берді.
Ксеннің семсерлері
Swords of Xeen – 1995 жылғы Might and Magic Trilogy жинағына қосымша ойын (трилогия Might and Magic III, IV және V ойындарын қамтиды). Оны Catware компаниясы жасады. Кейіннен ол бірнеше сериялық антологияларға да енді. Ойын жеке түрде жарық көрген жоқ. Ойын Might and Magic V ойын қозғалтқышындағы мод ретінде басталып, Catware компаниясының өкілдері осы модты жасауға жетекшілік етті, ал Эллен Бимен оқиғасымен үлесті. Даму барысында New World Computing компаниясымен ынтымақтастық орнатылып, мод басылып шығаруға қолдау алды. Swords of Xeen ойын қозғалтқышының ерекшеліктерін тиімді пайдаланады, мысалы, бір монстрдің әдеттегі анимациясын және екінші монстрдің шабуыл анимациясын қолданып, монстрларды түрлендіру мүмкіндігі бар. Ойын сценарийіндегі қателер ойыншыға көптеген кездесулерді бүйірлеп өтуге мүмкіндік береді. Swords of Xeen жаңа әлемде өтеді, ол «The Source» деп аталатын күшке шабуылға ұшырайды. Бұл күш Аламардың, Might and Magic V ойынының басты жауының артындағы зерделі күш екенін мәлімдейді. Ойынның Might and Magic V-ден өзгешеленбеген графикасы мен дыбысы көнеріп қалған. Ол ойыншыларға Darkside және Clouds ойындарын бірге орнатып ойнауға кеңес берді, себебі бұл «ең көп ләззат алуға» мүмкіндік береді және ойынды «серияның басынан қатысып келе жатқандар үшін міндетті» деп атады. Darkside of Xeen 1994 жылғы маусым айында Computer Gaming World журналының «Жылдың рөлдік ойыны» сыйлығында екінші орынды иеленді, Betrayal at Krondor ойынына жеңіліп қалды. Редакторлар оны «компьютерлік ойын тарихындағы екі CRPG-нің ең табысты байланысы» және «виртуалды әлемді құрудағы маңызды қадам» деп сипаттады. Might & Magic: The World of Xeen (Clouds of Xeen және Dark Side of Xeen) 1994 жылы Dragon #201 журналында Сэнди Петерсен «Монитордің көзі» бағанында қарастырылды. Петерсен жинаққа 5 жұлдыздың 3-ін берді. 1994 жылғы сәуір айында Computer Gaming World журналы CD нұсқасының «жақсартулары оны басым таңдауға айналдырады» деген пікір білдірді. CD ROM Today журналында Нил Рэндалл World of Xeen жинағын «көңілді, тұрақты және құнарлы» деп бағалады және оған 5 жұлдыздың 4-ін берді.
The game's graphics and sound, which had not changed from Might and Magic V, were dated. She advised players to install and play Darkside and Clouds together for "the most enjoyment", and stated that the game was "a must for those who have followed the series since its inception". Darkside of Xeen was a runner up for Computer Gaming Worlds Role Playing Game of the Year award in June 1994, losing to Betrayal at Krondor. The editors called it "the most impressive linking of two CRPGs in computer game history" and "a major step in the advancement of virtual world building". Might & Magic: The World of Xeen (comprising Clouds of Xeen and Dark Side of Xeen) was reviewed in 1994 in Dragon #201 by Sandy Petersen in the "Eye of the Monitor" column. Petersen gave the compilation 3 out of 5 stars. In April 1994 Computer Gaming World said that the CD version's "enhancements make it the preferred choice". In CD ROM Today, Neil Randall praised the World of Xeen compilation as "fun, consistent, and addictive." He awarded it 4 out of 5 stars.