Ирландиялық жазушы, драматург және белсенді Кате О'Брайен өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Ирландиялық романист, драматург және қоғамдық белсенді

Кейт О'Брайен (3 желтоқсан 1897 – 13 тамыз 1974) – ирландиялық романист және драматург болған.

Өмірбаян

Кэтлин Мэри Луиза "Кейт" О'Брайен 1897 жылы Лимерик қаласында орта таптық отбасында дүниеге келді. Бес жасында анасы қайтыс болғаннан кейін ол үш үлкен әпкесімен бірге Лорел-Хилл монастырында интернатқа орналасты, мектептегі ең кіші оқушы болды. 1919 жылы Дублиндегі жаңадан ашылған Университет колледжін ағылшын және француз тілдері бойынша бітірді, содан кейін Лондонға көшіп, бір жыл мұғалім болып жұмыс істеді. 1922–23 жылдары Испанияның солтүстігіндегі Баск елінің Бильбао қаласында үй шаруашылығын жүргізуші болып жұмыс істеді, осы кезде көркем әдебиет жаза бастады. Англияға оралғаннан кейін О'Брайен «Манчестер Гардиан» газетінде жұмыс істеді. 1922 жылы голланд журналисі Густаф Райнерге тұрмысқа шықты, бірақ неке бір жылдан кейін ажырасып кетті. 1926 жылы «Distinguished Villa» пьесасының сәттілігінен кейін ол толық уақыт жазуға кірісіп, 1931 жылы Джеймс Тейт Блэк сыйлығы мен Хоуторнден сыйлығын «Without My Cloak» дебюттік романы үшін жеңіп алды. Оның көптеген кітаптарында әйелдердің тәуелсіздігі мен сексуалдылығы мәселелері сол кездегі жаңа және радикалды көзқараспен қарастырылған. 1936 жылы жарық көрген «Мэри Лавелл» романы Ирландия мен Испанияда тыйым салынды, ал «Тың иісті заттар елі» Ирландияда жарық көргеннен кейін тыйым салынды. Романнан басқа, ол пьесалар, киносценарийлер, әңгімелер, эсселер, көптеген журналистикалық материалдар, екі өмірбаяндық зерттеу және екі жеке саяхаттық очерк жазды. Өмірі бойы О'Брайен Испаниямен ерекше байланыс сезінді. Баск еліндегі тәжірибесі «Мэри Лавелл» романына шабыт берді, сонымен қатар ол испан мистигі Тереза Авильскаяның өмірін жазды және испан королі Филипп II мен Мария де Мендозаның қарым-қатынасын пайдаланып, антифашистік «That Lady» романын жазды. Кейт О'Брайен өмірінің көп бөлігін Ирландиядан тыс өткіргеніне қарамастан, бұл ел оның шығармашылық еңбектерінде маңызды рөл атқарды. Оның көптеген романдарында оқиғалар Ирландияда, Лимерик қаласының көркемдік атауы «Меллик» қаласында өтеді. Ол 1950 жылдары Коннемарадағы Раундстонда тұрды. Ол «Irish Times» газеті үшін «Алыстан» деген тұрақты баған жазып, Ирландиямен арақатынасын бейнеледі. 1936 жылдан кейінгі романдарында ол жаңа Ирландия мемлекетінің консерватизмін, әсіресе Де Валера жылдарында, ашық сынады. Оның еңбектері еуропалық бірегейлікті насихаттады, ол өзін агностик санаса да, оны христиан дәстүріне негізделген деп есептеді. О'Брайен Испания азаматтық соғысында солшылдарға қолдау көрсету үшін «Farewell Spain» саяхатнамалық-саяси очеркін жазды, және ол 1930 жылдары анархизмге жақын болғаны айтылады. О'Брайен өзі лесбиянка болған және әйелдермен, соның ішінде роман жазушы Э. М. Делафилдпен және оның «өмірлік серігі» деп сипатталған суретші Мэри О'Ниллмен қарым-қатынаста болды. Ол Ирландиядағы консерватизмді қатты сынады, ал оның кітаптарына тыйым салу Ирландияның цензура заңдарын көрсетті. «Тың иісті заттар еліне» тыйым салу туралы Ирландия сенатында өткен пікірталас пен Сеан О Фаолейн және басқалар қолдаған науқаннан кейін 1946 жылы апелляциялық кеңес құру арқылы цензура заңдары біршама реформаланды. 1941 жылы тыйым салынған «Тың иісті заттар елі» 1949 жылы тыйымнан алынды, бірақ «Мэри Лавелл» романы ресми түрде тыйымнан алынбады. Осылайша О'Брайен елдегі 1930 және 1940 жылдардағы мәдени шектеулерді аяқтауға көмектесті. Ол өмірінің көп бөлігін Англияда өткізді және 1974 жылы Кентербери маңындағы Фавершемде қайтыс болды. Ол қайтыс болған кезде кедейлікте болды және оның көптеген кітаптары басылып шықпаған еді. 1980 жылдары оның еңбектерін феминист ғалымдар жаңғыртып, Дублиндегі Арлен Хаус және Лондондағы Вираго сияқты феминисттік баспалар қайта басып шығарды. Ол қазір ХХ ғасырдың маңызды ирланд жазушысы болып саналады.

Kathleen Mary Louise "Kate" O'Brien was born in Limerick City in 1897 to a middle class family. Following the death of her mother when she was five, she joined her three older sisters as a boarder at Laurel Hill Convent becoming the youngest pupil at the school. She graduated in 1919 in English and French from the newly established University College, Dublin, and she then moved to London, where she worked as a teacher for a year. In 1922–23, she worked as a governess in Bilbao, Basque Country, in the north of Spain, where she began to write fiction. Upon her return to England, O'Brien worked at the Manchester Guardian. She married Dutch journalist Gustaff Reiner in 1922 but the marriage ended within a year. After the success of her play Distinguished Villa in 1926, she took to full time writing and was awarded both the 1931 James Tait Black Prize and the Hawthornden Prize for her debut novel Without My Cloak. Many of her books deal with issues of female agency and sexuality in ways that were new and radical at the time. Her 1936 novel, Mary Lavelle, was banned in Ireland and Spain, while The Land of Spices was banned in Ireland upon publication. In addition to novels, she wrote plays, film scripts, short stories, essays, copious journalism, two biographical studies, and two very personal travelogues. Throughout her life, O'Brien felt a particular affinity with Spain—while her experiences in the Basque Country inspired Mary Lavelle, she also wrote a life of the Spanish mystic Teresa of Avila, and she used the relationship between the Spanish king Philip II and Maria de Mendoza to write the anti fascist novel That Lady. Even though Kate O'Brien lived outside of Ireland for most of her adult life, the country played a crucial role in her creative output. Many of her novels are set in Ireland, in 'Mellick' which is her fictional name for Limerick. She lived in Roundstone in Connemara for a period in the 1950s. She wrote a regular newspaper column for the Irish Times entitled From a Distance which captured the ambivalent relationship she had with Ireland. In her novels after 1936, she is outspokenly critical of the conservatism of the new Irish State, particularly during the De Valera years. Her work promoted European identity, which she saw as being rooted in the Christian tradition—despite the fact that she was herself agnostic. O'Brien wrote a political travelogue, Farewell Spain, to gather support for the leftist cause in the Spanish Civil War, and it has been argued that she was close to anarchism in the 1930s. O'Brien was herself lesbian, and had a number of relationships with women, including the novelist E. M. Delafield, and the artist Mary O'Neill, who has been described as her 'life partner'. She was very critical of conservatism in Ireland, and the banning of her books highlighted the Irish censorship laws. Following a debate on the banning of The Land of Spices in the Irish senate, and a campaign supported by Seán Ó Faoláin and others, the censorship laws were somewhat reformed in 1946 by creating an Appeals Board. The Land of Spices which had been banned in 1941 was 'unbanned' in 1949, but Mary Lavelle was never officially 'unbanned'. In this way, O'Brien helped bring to an end the cultural restrictions of the 1930s and 40s in the country. She lived much of her life in England and died in Faversham, near Canterbury, in 1974. At the time of her death, she was poor and most of her books were out of print. In the 1980s, her work was recovered by feminist scholars and reprinted by feminist publishers such as Arlen House in Dublin and Virago in London. She is now considered to be a major twentieth century Irish writer.

Мұра

Лимерик университетінің Глюксман кітапханасында О'Брайеннің еңбектерінің маңызды жинағы сақталады. 2005 жылдың тамызында "Пингвин" баспасы оның ондаған жылдар бойы басылмай келген соңғы романы "As Music and Splendour" (1958) кітабын қайта жариялады. Кейт О'Брайеннің құрметіне Лимериктегі әдеби фестиваль (бұрынғы Кейт О'Брайеннің демалыс күні) жыл сайын өтіп, академиялық және арнайы білімі жоқ көрермендерді қызықтырады. "Қысқа кездесу" (1945) атты классикалық фильмдегі басты кейіпкерлердің бірі Лора (Силиа Джонсон) өзінің жергілікті "Бутс" кітапханасында "жаңа Кейт О'Брайен" романын резервтегенін айтады, бұл көрермендерді кейіпкердің қарсыласатын моральдық мәселелеріне дайындайды.

Фильм сценарийлері

Мэри Магдалена (көрсетілмеген, Ирландия Ұлттық кітапханасының мұрағатында бір нұсқа) «Бұзылған ән» (көрсетілмеген, Лимерик университетіндегі Кейт О'Брайеннің қағаздары)