Кіріспе
Буддизмде оянудың жеті факторы (пали: сатта боджжаңга немесе сатта самбоджжаңга; санскрит: сапта бходьянга) мыналар:
In Buddhism, the Seven Factors of Awakening (Pali: satta bojjhaṅgā or satta sambojjhaṅgā; Skt. : sapta bodhyanga) are:
Mindfulness (sati, Sanskrit smṛti). To maintain awareness of reality, in particular the teachings (dhamma). Investigation of the nature of reality (dhamma vicaya, Skt. dharmapravicaya). Energy (viriya, Skt. vīrya) also determination, effort
Joy or rapture (pīti, Skt. prīti)
Relaxation or tranquility (passaddhi, Skt. prashrabdhi) of both body and mind
Concentration (samādhi) a calm, one pointed state of mind, or "bringing the buried latencies or samskaras into full view"
Equanimity (upekkhā, Skt. upekshā). To accept reality as it is (yathā bhuta) without craving or aversion. This evaluation of seven awakening factors is one of the "Seven Sets" of "Awakening related states" (bodhipakkhiyadhamma). The Pali word bojjhanga is a compound of bodhi ("awakening," "enlightenment") and anga ("factor").
Есте ұстау (сати, санскрит смрити). Шындықты, әсіресе дхамманы (заңды) сезіну және еске алу. Шындықтың мәнін зерттеу (дхамма вичая, санскрит дхармаправичая). Энергия (вирия, санскрит вирья), сондай-ақ ынта, күш-жігер. Қуаныш немесе шаттық (пити, санскрит прити). Дене мен жанның тынығуы (пассаддхи, санскрит прашрабдхи). Концентрация (самадхи) – тыныш, бір нәрсеге шоғырланған сананың күйі, немесе "жасырын қабілеттерді (самскараларды) толыққанды көрсету". Тепе-теңдік (упекха, санскрит упекша). Құштарлық немесе қарсылықсыз, шындықты өзгеріссіз қабылдау (ятха бхута). Осы жеті фактордың бағалануы – "оянумен байланысты жағдайлардың" (бодипаккхиадхамма) "жеті жиынтығының" бірі болып табылады. Пали тіліндегі боджханга сөзі "ояну", "ағарту" мағынасындағы бодхи және "фактор" мағынасындағы анга сөздерінен құралған.
In Buddhism, the Seven Factors of Awakening (Pali: satta bojjhaṅgā or satta sambojjhaṅgā; Skt. : sapta bodhyanga) are:
Mindfulness (sati, Sanskrit smṛti). To maintain awareness of reality, in particular the teachings (dhamma). Investigation of the nature of reality (dhamma vicaya, Skt. dharmapravicaya). Energy (viriya, Skt. vīrya) also determination, effort
Joy or rapture (pīti, Skt. prīti)
Relaxation or tranquility (passaddhi, Skt. prashrabdhi) of both body and mind
Concentration (samādhi) a calm, one pointed state of mind, or "bringing the buried latencies or samskaras into full view"
Equanimity (upekkhā, Skt. upekshā). To accept reality as it is (yathā bhuta) without craving or aversion. This evaluation of seven awakening factors is one of the "Seven Sets" of "Awakening related states" (bodhipakkhiyadhamma). The Pali word bojjhanga is a compound of bodhi ("awakening," "enlightenment") and anga ("factor").
Пали әдебиеті
Сутта Питаканың Самиутта Никаясында боджхангалар – ағартуға жетелейтін, құлайлы, дүниелік факторлар. Абхидхамма және Пали түсіндірмелерінде боджхангалар көбінесе ағартумен бірге болатын, дүниеден жоғары факторларды көрсетеді.
Сутта Питака
Самиутта Никаядағы "Бхикху Сутта" (СН 46.5) атты бір деректемеде: [Бхикху:] "Құрметті ұстаз, "ағарту факторлары, ағарту факторлары" деп айтылады. Оларды неліктен ағарту факторлары деп атайды?" [Будда:] "Олар ағартуға жетелейді, монах, сондықтан оларды ағарту факторлары деп атайды."
[Bhikkhu:] "Venerable sir, it is said, 'factors of enlightenment, factors of enlightenment.' In what sense are they called factors of enlightenment?" [Buddha:] "They lead to enlightenment, bhikkhu, therefore they are called factors of enlightenment "
Медитация кезінде, бір адам жеті Ағарту Факторын, сондай-ақ олардың қарсы тұратын нәрсесі – Бес Кедергіні (тілек, қастық, жалқаулық, алаңдаушылық, күмәнділік) зерделей алады. Сонымен қатар, бір Самиутта Никая суттасы төрт брахма вихараның (мейірімділік, қамқорлық, қуаныш, тепе-теңдік) әрқайсысымен бірге әрбір ағарту факторын дамытуды анықтайды. Самиутта Никаяның "От туралы деректемесінде" Будда ес жиілігінің "әрқашан пайдалы" (саббаттхика) екенін айтады; ал, адамның санасы баяу болғанда, зерттеу, энергия және қуаныш ағарту факторларын дамыту керек; ал, санасы қозғанда, тыныштық, шоғырлану және тепе-теңдік ағарту факторларын дамыту керек. Тағы да Самиутта Никаяға сәйкес, бірде Будда ауыр сырқатқа шалдыққанда, құрметті Махакундадан өзіне жеті Ағарту Факторын оқып беруін сұрады. Осылайша Будда ауруынан жазылды.
Пайдаланылған әдебиеттер
(Самиутта Никая 46.16) (Маха Кунда Тера Боджжанга).