Кіріспе

Камчадалы – Ресейдегі Камчаткада тұратын орыс-жергілікті халықтардың қосылған тобы. "Камчадал" атауы Камчатканың жергілікті сибирьдіктер мен аборигендерінің (ителмендер, айнулар, коряктар және чувандықтар) араласып, орыстарға ассимиляцияланған ұрпақтарына қолданылған. 18-19 ғасырлардағы орыс қоныс жайлаушыларының ұрпақтары бүгінде камчадалдар деп аталады. Камчадалдар орыс тілінде сөйлейді, сонымен қатар Камчатканың жергілікті тілдерінің әсеріндегі диалектілерді де қолданады. Камчадалдар тері саудасымен, балық аулаумен, бақша шаруашылығымен және сүт өнімдерін өндірумен айналысады, және орыс православиесін ұстанады. Камчадал тілі – орыс және жергілікті тілдер элементтерінің қосылған нәтижесінде пайда болған Камчатка креол тілі.

Тарих

1767 және 1768 жылдары орыс кемесі алғаш рет осы аймаққа шешек ауруын әкелді, және ол жергілікті халықтың төрттен үш бөлігінің өліміне себеп болды деп есептеледі. Капитан Джеймс Куктың күнделігінде: «Шешек 1767 және 1768 жылдары пайда болды. Ол шығыс аралдарына саңрау, түлкі және басқа да жануарларды аулау үшін бағыт алған орыс кемесімен елге әкелінді. Өлімге әкелетін жұқпалы ауруды бойында алып жүрген адам – Окоцкіден келген теңізші болды, ол сапарға шығар алдында ауруға ем іздеген, бірақ оның жақындағы белгілері анық көрініп тұрды. Ол жағаға шыққаннан кейін, осы қатал ауруды кедей Камчадалдарға жұқтырды, олардың төрттен үш бөлігі осыдан қаза тапты». Осылайша, орыс жүн саудагерлерімен болған байланысқаннан кейін Камчадалдар этносының саны азайып кетті. Санкт-Петербург шартының (1875) нәтижесінде Курил аралдары, оның ішінде айну халқымен бірге, Жапонияға берілді. 1877 жылдың 18 қыркүйегінде 83 Солтүстік Курил айнысы Ресей билігінде қалуды шешіп, Петропавловск-Камчатскийге келді. Олар Ресейдің Командор аралдарындағы жаңа қоныстарға көшу туралы ұсыныстан бас тартты. Соңында 1881 жылы келісімге қол жеткізілді және айнулар Камчаткадағы Явин ауылына қоныстанды. 1881 жылдың наурыз айында топ Петропавлдан Явинге қарай жаяу жолға шықты. Төрт айдан кейін олар жаңа үйлеріне жетті. Кейін Голыгино деген тағы бір ауыл құрылды. Кеңес үкіметі тұсында екі ауыл да таратылып, тұрғындары Орыс тіліндегі Запорожье ауылдық кеңесіне (Усть-Большерецкий ауданы) көшірілді. Аралас некелердің нәтижесінде үш этностық топ бірігіп, Камчадал қауымдастығын құрды. Алексей Накамураның сөзіне сүйенсек, Курил Камчадалдары және Ресейде тұратын айнулар ресми мойындалу үшін күресіп жатыр. Айнулар Ресейдегі халықтардың ресми тізімінде танылмағандықтан, олардың кейбіреулері этникалық Камчадалдар ретінде есептеледі.