Кіріспе

1972 жылғы сатирикалық мюзикл «Something’s Afoot» – детективтік әңгімелерді, әсіресе Агата Кристидің шығармаларын, соның ішінде оның 1939 жылғы «And Then There Were None» романын пародизациялайды. Мюзиклдің кітабы, музыкасы мен ән сөздерін Джеймс Макдональд, Дэвид Вос және Роберт Герлах жазған, ал қосымша музыка авторы – Эд Линдерман. Мюзиклде Лорд Дадли Ранкурдың көл жағасындағы поместьесіне шақырылған адамдар тобының оқиғасы баяндалады. Бай лордтың денесі табылып, кім қылмысты жасағанын анықтау үшін уақытқа қарсы күрес басталады.

Өндіріс тарихы

Something's Afoot 1972 жылы Атлантадағы Альянс театрында алғашқы көрсетілімін берді, содан кейін 1973 жылы Коннектикут штатының Ист-Хаддам қаласындағы Гудспид опера үйінде, Вашингтондағы Американдық театрда және 1975 жылы Сан-Франциско мен Лос-Анджелестегі Американдық консерватория театрында қойылды. Алғашқы екі қойылымда Мэри Джо Кэтлетт Мисс Твид рөлінде ойнаса, соңғы үшеуінде Лу Леонард осы рөлде ойнады. Лос-Анджелестен кейін Пэт Кэрролл 1975 жылы шоудың жазғы гастрольдік сапарында қатысты. "Нью-Йорк Таймс" газетінде жарияланған мақалаға сәйкес, "Пэт Кэрролл ойнайтын, 1973 жылы Гудспидте көрсетілген бұл шоу жаз бойы сынақтан өтеді, соның ішінде Мэн штатының Скоухеган қаласындағы Лейквуд театрына да тоқтайды". Something's Afoot Чикагодағы қойылымы үшін екі Джозеф Джефферсон сыйлығын алды. Something's Afoot 1976 жылдың 27 мамырында Бродвейдегі Lyceum театрында ашылып, 61 қойылым мен 13 алдын ала көрсетімнен кейін 18 шілдеде жабылды. Тони Таннер режиссерлік пен хореографиялық жұмысты атқарды, ал актерлік құрамында Тэсси О'Ши (Мисс Твид), Гэри Бич (Нигель) және Лиз Шеридан (Леди Манли Проу) болды. Кейіннен 1977 жылы Лондондағы Елшілер театрында 232 қойылым көрсетілді.

Лондоннан кейін шоу көптеген елдерде әртүрлі тілдерде қойылды және бүкіл әлемде көптеген қойылымдарға ие болды. 1982 жылы Лондондағы сахналық қойылым, Жан Стейплтонның Мисс Твид рөлінде және Энди Гиббтың Джеффри рөлінде ойнауымен, Showtime Networks арнасы үшін тікелей эфирде, көрермендердің қатысуымен жазылды.

1-ші акті

1935 жылдың көктемінің соңында, Англияның көлдер аймағындағы Лорд Дадли Ранкурдың ауылдық сарайында, Дадлидің қызметшілері – Клайв, қайтыс болған әйелінің күйеуі, Летти, жаңа үй қызы және Флинт, «шебер» жұмысшы – қонақтардың келуіне дайындалады. Қонақтар – көңілді Хоуп Лэнгдон, мұқият доктор Грейберн, Ранкурдың қара туысы Найджел Ранкур, француздық әйгілі әйел Леди Мэнли Проу, отставкадағы әскери полковник Гиллвезер және суретші-детектив Мисс Твид – басқа қонақтардың болуына таңғалып, демалысты асыға күтеді. ("Тамаша демалыс") Олар келгеннен кейін көп ұзамай, Клайв дауылдың сарайға жолдың жабық екенін, электр қуатының үзілу қаупі бар екенін, Лорд Ранкурдың қайтыс болғанын және кешкі ас дайын екенін хабарлайды. Ол баспалдақ жарылғанда дереу қаза табады. Мисс Твид өзін аман қалғандардың жетекшісі деп тағайындайды, ал олар «бұл істі үй қызметшісі жасаған жоқ» деп таңғалады. ("Бір нәрсе болып жатыр") Доктор Грейберн Лорд Ранкурдың атылғанын және револьвердің жоғалғанын анықтайды. Ерлер көпірдің суға батқанын растау үшін кетеді, әйелдерді жалғыз қалдырады. Мисс Твид, Хоуп және Летти Леди Мэнли Проудың қорқыныштарын басады ("Жалғастыра бер") және әйелдер сарайды әшекейлі сүңгілермен күзетіп шығады. Колледж студенті Джеффри сарайға суға малған күйі келеді, оны әйелдер дереу байлап, сұраққа алады. Ерлер қайтып келгенде, оны тексеріп, тапанша табады, бірақ ол оның колледжінің қайық командасының жаттығу тапаншасы екенін анықтайды. Ол көмек шақыру үшін телефон соғуды ұсынады, бірақ барлық телефон сымдары Флинттің бақшалық қайшысымен кесілгенін біледі. Доктор Грейберн қабырғадан шығатын телефонды көтеріп алуға алданып, газға уланып қайтыс болады. Джеффри мен Хоуп бір бөлмеде қалып, бір-біріне ғашық екенін біледі. ("Неге сенемін білмеймін") Найджел Леди Мэнли Проумен Лорд Ранкурдан ақша сұрап алған хатымен кездеседі. Ол Лорд Ранкурдың бұрынғы әйелі екенін және олар Ширли есімді әскери лейтенантпен романы болғаннан кейін ажырасқанын айтады. Найджел оны Ранкурдың өсиетін іздеуге шақырады, онда ол заңды мұрагер деп тағайындалуын күтеді. Полковник Гиллвезерді Найджелдің іздеуінен аударғанда, ол оның сол Ширли екенін біледі және екеуі қайта табысады. ("Жыңыл мұртты адам") Ол оған өзінің баласы болғанын, бірақ Лорд Ранкур оны өзінің мұрагері ету үшін одан алып кеткенін айтады. Найджел екеуін байқап, Мисс Твид аралағанша дауласады. Джеффри Клайвтің денесінен қару табады. Мисс Твид іздерді зерттейді, бірақ басқа қонақтар оны күдікпен қарайды, өйткені ол «әрине, тым көп біледі». ("Күдік") Кенеттен электр қуаты өшіріледі. Полковник шамды қосуға айқайлайды, ал ол оны қосуға тырысқанда Леди Мэнли Проуды тоқ соққысымен өлтіреді.

2-ші акті

Гиллвезер леди Мэнли Проудың қайтысын күйінеді. Флинт генератор арқылы қуатты қайта қосады, ал қалған аман қалғандар оны тексеруге кеткенде, Найджел өсиетті іздейді. Оны бөтелкеге тығылғанын тапқанда, ол өзінің нағашысының мұрагері емес екенін біліп, механикалық шамданымен басына соққы береді ("Заңды мұрагер"). Гиллвезер Найджелдің денесі мен өсиетті табады, оны жебемен атқанша оқиды. Ол уды таниды және өмірге бес минуты ғана бар екенін анықтайды, бірақ уақытының көп бөлігін Мисс Твид Флинттің "қолғабыс" әдеттері және Найджелдің табылуы туралы оған сеніммен бөлісуге жұмсайды. Соңында ол Ранкурдың мұрагерін Мисс Твидке – Хоуп Лэнгдонға аша алады, ол Леди Мэнли Проудың қызы екенін біледі, содан кейін уға беріліп, қадірлі түрде қайтыс болады. Летти кітапханадағы денелердің көбеюіне алаңдайды, ал аман қалғандар мүмкіндігінше тезірек жиналып кетуге шешім қабылдайды. Басқалары жиналғанда, Хоуп Джеффри сияқты біреуді табуға қуанышын білдіреді ("Көкіден құлағансың") және құлап жатқан люстрадан шамалы ғана қашады. Летти Хоуптың кезегі келгенін ойлайды, Хоуп, Джеффри және Мисс Твид жиналып кетеді. Летти шай дайындау үшін газды жағады, бірақ Флинт оны аралдан қайығымен кетуге шақырып, алаңдатады. Ол оның ұсынысын қуана қабылдайды. ("Проблемалық шешім [Қайық әні]") Ол жинауға жүгіргеннен кейін, қалтасынан Лорд Ранкурдың үлкен Минг вазасында үлкен сомада ақша сақтағанын көрсететін хатты табады. Вазаны тапқаннан кейін, ол қарсы тұра алмай, ішіне көз тастайды, бірақ сорылып, бөлшек-бөлшек болып кетеді, ваза тек оның туфлісін шығарып тастайды. Қалған аман қалғандар, Мисс Твид, Джеффри, Хоуп және Флинт Леттидің қалдықтарын тапқанда, Флинт шайды аяқтауға барады. Бірақ ол темекі шегетін және газ жабылмағандықтан, жарылыс болып, Флинт қайтыс болады. Мисс Твид Флинттің өлімі жазасыз болғандықтан, ол ақылсыздықтан туған кісі өлтіруші болды деп қорытындылайды. Ол Хоупқа Лорд Ранкурдың өсиетін көрсетеді, оның тегі мен байлығын ашады. Джеффри мен Хоуп қуанышпен Мисс Твидтен қалай істерін шешетінін сұрайды. Мисс Твид барлық білімін детективтік романдар оқып алғанын айтады. ("Мен бәріне қарыздымын") Бірақ Джеффридің портретін салғанда, ол фактілерді ойлап, Флинт кісі өлтіруші емес екенін жариялайды. Ол кімнің нағыз кісі өлтіруші екенін айта алмай, өзінің шарфымен механикалық сәндік сүйекпен тұншықтырылады. Джеффри мен Хоуп бір-біріне күдікпен қарайды, екеуі де екіншісін кісі өлтіруші деп санайды. Бірақ Лорд Ранкурдың портреті ашылады, ішінде Лорд Ранкурдың мойындауы бар винилофон жасырылған. Ол өзі барлық кісі өлтіруді жоспарлаған, бәрі Хоуптың байлығын мұраға алуы үшін. Ол оның ата-анасын және өзін өлтірді, осылайша оның қамқоршының ауырлығы болмайды, Клайв оның баланың бар екенін білгендіктен, доктор Грейберн оны босандырғандықтан, ал Мисс Твид Хоуптың күтімі болғандықтан. Ранкур шындық ашылса, олардың үшеуі оның жолына келеді деп ойлады. Найджел өсиетке қарсы шығу үшін өлтірілді, Летти Ранкурды шантажға тартқандықтан, ал Флинт жай ғана "қолғабыс" болғандықтан өлтірілді. Ранкур әрбір кісі өлтірудің құрбанның әдеттеріне сәйкес жоспарланғанын түсіндіреді: мысалы, Клайв кешкі асқа 7:15-те баспалдақта жариялаған, сол кезде бомба жарылуға тиіс болған. Хоуп қайғырып, тыңдауды тоқтатады. Олар Джеффримен бірге оларды күтіп тұрған жаңа әлемге тост көтереді. ("Жаңа күн") Бірақ Ранкур Флинттің өлімі уланған шараптан болғанын түсіндіргенде, олар ауырып, оны ішіп алғанын сезінеді (Ранкур күтпеген газ жарылысынан емес). Хоуп пен Джеффри өліп, пьеса аяқталады.

Негізгі құймалар

Қасиетті Әлемдік премьерасы (1972) Goodspeed (1973) Калифорния (1975) Бродвей (1976) Вест-Энд (1977) Showtime желілері (1982) Goodspeed (2012) Студиялық жазба (2019) Летти Пэтти Перкинс Памела Майерс Нева Смолл Рут Мадок Шарлотта Мур Лиз Пирс Джули Этертон-Флинт Джим Брочу Даррил Феррейра С. Марк Джордан Питер Рутерфорд Уэйн Робсон Крис Левин Дэниел Бойз Клайв Эдмондс Митчелл ? ? Дуглас Бройлс Сел Вителла Майкл Бевис Брайан Петчей Рон Висниски Гордон Гриффин Хоуп Лэнгдон Сьюзан Корбет Барбара Хьюман Салли Смит Ленора Занн Джулия Осборн Лора Питт Пулфорд Доктор Грейберн Клод Хортон ? ? Джек Шмидт Роберт Дорнинг Дон МакМанус Питер ван Вагнер Грэм Бикли Нигель Ранкур Роберт Г. Денисон Дэвид Чейни Гэри Бич Дадли Стивенс Блейн Паркер Бенджамин Иклей Кит Меррилл Леди Грейс Мэнли Проу Эвелин Пейдж Лу Леонард Лиз Шеридан Джойс Грант Пэм Хайатт Линн Винтерстеллер Салли Энн Триплет Полковник Гиллвезер Гэри Гейдж Питер Бейлисс Тони ван Бридж Эд Диксон Стюарт Пендред Мисс Твид Мэри Джо Кэтлетт Лу Леонард Тесси О'Шейа Шила Бернет Жан Степлтон Аудри Дж. Нейанни Сьюзи Блейк Джеффри Кевин Далли Курт Петерсон Уиллард Бекхэм Мартин Смит Энди Гиб Хантер Райан Хурдлиска Скотт Хантер