Кіріспе

Джулиан Митчеллдің «Бір ел» пьесасы – 1981 жылы ағылшын драматургы Джулиан Митчелл жазған пьеса. Ол 1981 жылдың 5 қарашасында Лондонның Гринвич театрында тұңғыш рет қойылды. Пьеса 1982 жылы Вест-Энд театрының сыйлығымен «Жылдың пьесасы» атанды. Пьесаның атауы британдық патриоттық ән «Мен саған ант етемін, менің елім» әнінен алынған. Ол «жетістікке жеткен пьеса» деп сипатталды, сондай-ақ «театр бизнесінде бұл пьеса – аңызға айналды, Кеннет Брана, Руперт Эверетт, Дэниел Дэй-Льюис және Колин Ферт сияқты бірнеше актерлердің мансабын алғашқы жұмыстарында бастады». Пьеса Мартино есімді оқушының мұғалімнің басқа бір оқушымен сексуалдық қатынаста болғаны анықталғаннан кейін өзін-өзі асып өлтіргенін білумен басталады. Бірінші актіде оқушылардың оның өліміне реакциясы көрсетіледі, ал үлкендер ата-аналардан және сыртқы әлемнен оқиғаны жасыруға тырысады. Гаскойн үйінің жетекшісі Барклей, баланың күйзелісі үшін өзін кінәлі санап, жүйкелік ауруға шалдығады. Мектептегі жалғыз ашық гей Беннет салқынқандылық танытады, бірақ оның өлімінен қатты мазаланады. Оның жақын досы Джадд, мектептегі жалғыз марксист, бұл өлім мектептің қатал режимінің белгісі деп санайды. Аристократ Девеништің ата-анасы оның абыройын сақтау үшін мектептен алып кетуі мүмкін екенін айтқанда, Фаулер (префект) өз үйіндегі бұзық мінез-құлқына қарсы күресуге және әсіресе Беннетті қуғындауға тырысады. Басқа оқушылар бастапқыда Беннеттің қауқыпты және жанжал тудыратын мінез-құлқына қолдау көрсетеді (өйткені Беннет олардың бір жынысты қарым-қатынастарын біліп, шантажға алуға қабілетті). Сонымен қатар, Джадд мектептің эксклюзивті «Жиырма екі» қоғамына қосылуға құлықсыз. Ол бұл мектептің қатал жүйесін қолдайтынын сезінеді. Алайда, ол Мензиес және Беннеттен қатты қысым көргеннен кейін, Мартино оқиғасынан кейін Фаулердің үй басшысы болуына жол бермеу үшін оған қосылуға келіседі. Бірақ ақырында Джаддтың моральдық құрбандығы бекер болады. Екінші актіде Фаулер Беннеттің сүйіктісі Харкортқа жазған хатын ұстап алады, ал Беннеттің жақтастары жоғалады. Беннетті ұрып-сапалайды, Джаддты қорлайды, ал ақырында Девениш Беннеттің орнына «Жиырма екіге» қабылданады, бұл Беннеттің балалық арманын қиратады. Пьесаның соңғы сахнасында Беннет пен Джадд мектептің оларға деген сылтау ұстанымының бұзылғанын және британдық сыныптық жүйе сыртқы бейнеге қатты тәуелді екенін түсінеді. Олар өмірді жаңаша қарастыра бастайды, Девеништің бүлікші ағасы Вон Каннингхэмнің (қосымша сюжет желісінде ол мектепке келеді) мысалынан шабыт алады. Беннет Джадтың «Капитал» кітабын алып, ойланып: «Бұл бәрі шындық болса, қандай керемет болар еді?» дейді.

Өндірістер

1981 жылы Гринвич театрындағы алғашқы қойылымда Руперт Эверетт Гай Беннетт рөлін, ал Джошуа Ле Тузель Томми Джадд рөлін сомдады. Басқа актерлер: Девениш Пирс Флинт Шипман, Мензис Дэвид Парфитт, Фаулер Майкл Паркхаус, Сандерсон Кристофер Виллиерс, Барклей Мэтью Солон, Делахай Саймон Даттон, Уортон Гэри Карп және Воган Каннингэм Дэвид Уильям. 1982 жылдың наурыз айында пьеса Вест-Эндтегі Королева театрына көшкен кезде Кеннет Брана Джудд рөлін ойнады, ал алғашқы алты айдан кейін Дэниел Дэй-Льюис Гай Беннетт рөліне ие болды, ал 1983 жылы Гай Беннетт рөлін Колин Ферт орындады. Пьеса Оксфорд ойын үйімен тығыз байланыс орнатты, ол 2000 жылы Стивен Генридің режиссерлігімен жаңа қойылымды қайта жаңғыртты (2000 жылдың қыркүйегінен 2001 жылдың қаңтарына дейін Вестминстердегі Өнер театрына көшірілді). 2013 жылдың ақпан айында Оксфорд университетінің студенттік компаниясы Screw the Looking Glass қолдауымен пьеса Оксфорд ойын үйінде тағы бір рет қайта қойылды. 2013 жылдың қыркүйегінде Джереми Херриннің режиссерлігімен Бат қалалық Корольдік театры мен Чичестер фестиваль театрының бірлескен қойылымы 2014 жылы Лондонның Трафалгар студиясына көшірілді. Бұл қойылымда Роб Каллендер мен Уилл Аттенборо сәйкесінше Гай мен Томми рөлдерін сомдады. Пьеса радиоға бейімделіп, 2013 жылдың 26 мамырында BBC Radio 4 Extra арнасында, BBC Radio 4 Extra-ның «Кембридж тыңшылары» маусымы аясында, Том Хиддлстон Томми Джадд рөлінде ойнап, эфирге шықты.